Dwaze Vaders eisen omgangsrecht

Hebben beide ouders recht op het ouderschap? Hebben kinderen recht op goed kontakt met beide ouders? Twee vragen die de Nederlandse wetgeving niet op bevredigende wijze kan beantwoorden, volgens de stichting 'Dwaze Vaders'. Deze stichting komt op voor de rechten van ouders, dus ook moeders, die door gebrek aan goede omgangsregelingen niet of op onbevredigende wijze het ouderschap kunnen uitoefenen. Ook grootouders kunnen bij de stichting terecht.

Corrie Rientsma

Joep Zander (41) is aktief bij de Dwaze Vaders. Hij heeft zijn zesjarige dochter, Rosa, al anderhalf jaar niet meer gezien. Toch was hij een 'goede' vader, die enkele jaren de verzorging van zijn dochtertje voor zijn rekening nam. "Mijn ex-vriendin werkt en ik had de rol van zorgvader op me genomen. De eerste jaren na het verbreken van de relatie had ik nog min of meer regelmatig kontakt met Rosa, maar het is nu alweer anderhalf jaar geleden dat ik haar voor het laatst heb gezien. Haar moeder verhindert ieder kontakt tussen mij en mijn dochter. Ik denk dat het gedrag van mijn ex-vriendin verklaard wordt uit het feit dat ze zich erg gewketst en in de steek gelaten voelt."

Toeziend voogd
In Nederland wordt bij scheiding aan één van de ouders het voogdijschap toegewezen. De andere ouder wordt dan toeziend voogd. Meestal krijgt de moeder het voogdijschap. Zander: "Na de uitspraak van de rechter is er voor de toeziend voogd geen enkele garantie dat de omgangsregeling toegepast wordt. In de meeste gevallen houdt men zich wel aan de afspraken die tussen de beide partijen gemaakt zijn. Maar het komt toch veel te vaak voor dat er van de hele omgangsregeling niets terecht komt, zoals in mijn geval."
Het initiatief voor de oprichting van de stichting 'Dwaze Vaders' is genomen door iemand die als kind veertien jaar lang geen kontakt met zijn vader had en als vader enkele jaren geen kontakt met zijn kind. Hij wilde weten of het hier slechts om een 'familiekwaal' ging, of dat er misschien nog meer mensen waren die met hetzelfde probleem te maken hadden. Hij plaatste in augustus '89 een kleine oproep in de krant om te komen tot de oprichting van een belangenorganisatie. Acht mensen reageerden.
Een voorlopig bestuur werd samengesteld en op 21 september 1989 werd de stichting 'Dwaze Vaders' opgericht. De doelstelling van de stichting is het omgangsrecht in Nederland aan de kaak te stellen en in haar huidige vorm afgeschaft te krijgen. Bij de stichting zijn op het ogenblik ongeveer duizend mensen aangesloten. Niet alleen vaders, ook moeders. De naam 'Dwaze Vaders' is niet veranderd omdat toch voor 90 procent mannen het slachtoffer zijn van dit omgangsonrecht.
Er is ook nog de grote groep grootouders. "Voor mijn moeder vind ik het heel erg dat zij haar kleindochter niet meer ziet", zegt Joep Zander. "Ik troost mezelf met de gedachte dat er voor mij nog wel eens een tijd komt dat ik weer met Rosa om zal gaan, maar grootouders hebben niet zoveel tijd."

Anti-feministies?
Het belangrijkste punt vindt Zander dat beide ouders ouder moeten blijven en het ouderlijk gezag uitoefenen. "In bijna alle gevallen moet dat kunnen. Extreme gevallen zoals incest en mishandeling zijn strafrechtelijke aangelegenheden en dan moeten er speciale maatregelen genomen worden. Een ander belangrijk punt is de 48-uursregeling. Nu is het zo dat direkt na de scheiding één van de ouders de deur uit gaat en dan de kinderen twee weken niet ziet. Dat is niet goed. Binnen 48 uur zou er weer kontakt tussen die ouder en de kinderen moeten zijn. Als er afspraken gemaakt zijn over een omgangsregeling moeten die ook nageleefd worden en bij het niet-nakomen van die regeling zouden er sankties mogelijk moeten zijn. Nu wordt er nog veel te vrijblijvend met de afspraken omgesprongen."
Zander vindt een belangrijk effekt van de stichting dat mensen nu kunnen praten over hun problemen en dat er goede advokaten ingeschakeld kunnen worden. Over het algemeen is het moeilijk een goede advokaat te vinden. Veel advokaten zijn er niet zo happig op zaken over omgangsregelingen te verdedigen omdat dat vaak verloren zaken zijn. Er is een groot verschil tussen wat moreel rechtvaardig en wat juridies verdedigbaar is. De stichting geeft ook ondersteuning aan ouders door mee te gaan naar gesprekken met de Raad voor de Kinderbescherming. Sommige raden helpen de stichting om in de publiciteit te komen.
Aandacht voor het omgangsomrecht vindt de stichting erg belangrijk. Ze geeft zelf stickers en nieuwsbrieven uit. "Het is voor ons moeilijker kontakten te leggen met 'links Nederland' dan met rechtse partijen als de GPV," stelt Zander. "Vrouwen moeten zonodig werken en maken hierdoor het gezin, de steunpilaar van de maatschappij kapot, zegt rechts Nederland. Ook in de Telegraaf zijn de problemen van het omgangsrecht vaak aan de orde gekomen. Hierdoor is een anti-feministiese beeldvorming tot stand gekomen. Ik ben van mening dat deze beeldvorming niet juist is. Het kernpunt is om het rolpatroon te doorbreken en mannen ook zorgtaken toe te vertrouwen. Laat de rechter maar enige positieve diskriminatie toepassen en aan de man de zorgtaken toekennen."

Roldoorbreking
"Een paar maanden geleden waren op alle Nederlandse stations billboards te zien met de afbeelding van een blote mannenborst die een kind koestert. Het opschrift was: opvoeden is ook mannenwerk. Deze billboards waren gemaakt in opdracht van vrouwenorganisaties, die mannen tussen de 25 en 45 jaar opriepen om het traditionele rolpatroon te doorbreken. De schakel die volgens mij ontbreekt bij de emancipatiegedachte is, dat roldoorbreking niet alleen bij de mannen ligt. Vrouwen hebben vaak moeite om de macht in het gezin, zowel psychies als emotioneel, met de man te delen. Het geaksepteerde maatschappelijke rolpatroon is hier natuurlijk ook een heel belangrijke faktor."
Eind 1991 schreef Zander een ingezonden brief over dit onderwerp in de Volkskrant: "Is het u wel eens opgevallen hoeveel mannen die hun deel willen in de verzorging van de kinderen, van een ijzige kermis thuiskomen? Het gaat niet alleen om de ellende voor