|
Onder brede lagen van de bevolking zijn de seksuele mores gewijzigd. Dankzij de pil hoef je niet langer te wachten met seks tot na het huwelijk. Behalve in orthodox religieuze kring wordt dat ook van niemand meer verwacht. Seks is daarnaast veel minder door taboes omgeven dan vroeger. Mensen hebben bovendien geleerd er meer van te genieten. Homo’s hebben hun gay sauna’s en pikken gemakkelijk iemand uit de kroeg of via internet op. En ook hetero’s vinden eenvoudig een sekspartner. Seks is een alledaags verschijnsel geworden. Het maakt onderdeel uit van de vrijetijdsbeleving en het uitgaansleven van veel mensen, kortom van de manier waarop mensen genieten. Vrije relatiesTegelijkertijd is de monogamie vrijwel onaantastbaar gebleken. Althans, in theorie. In de praktijk gaat een groot deel van de mensen met een monogame relatie wel eens vreemd. Desondanks hebben op beperkte schaal een vrijere seksuele moraal en veranderende opvattingen over relaties en de rol van seks daarin geleid tot meer niet-monogame verhoudingen. Voor sommige mensen – zoals wel vaker lijken homo’s het voortouw te nemen - is seks niet iets dat tot één partner beperkt moet blijven. Je kunt een geweldige relatie hebben en mateloos veel van elkaar houden zonder elkaar seksueel te claimen. Samen een relatie hebben, betekent niet dat je elkaars seksuele bezit bent. Dat is de kern van open relaties: daarin blijf je een autonoom mens en seksueel onafhankelijk. Natuurlijk gaat het in ‘vrije relaties’ om meer dan alleen seks. Mensen willen zich gewoon niet meer in hun relaties opsluiten. Je wilt ook buiten je relatie intensieve vriendschappen kunnen opbouwen zonder dat jaloezie van je partner dat tegenhoudt. Sommige mensen kiezen er zelfs voor om meer dan één relatie te hebben, of om binnen hun relatie ruimte te scheppen voor verliefde episodes met anderen. Zij nemen niet alleen in seksuele zin, maar ook in emotionele zin afscheid van de monogamie. Verdorven hedonismeEr bestaat natuurlijk ook veel verzet tegen dit ‘verdorven hedonisme’. Vreemd genoeg komt dat niet alleen vanuit de christelijke gezinshoek. Hoe open veel progressieve mensen ook zijn, afspreken dat je vreemd mag gaan stuit op veel onbegrip. Ook binnen links bestaat de calvinistische neiging lust te willen bedwingen en inperken. Open relaties zijn in deze visie een viering van botte lust en worden geassocieerd met ongeremd consumentisme. Seks om de seks is doorgeslagen, hedonistisch en ultraliberaal. De homogemeenschap kent wat dat betreft zijn eigen moraalpolitie: homo’s die vinden dat al die seksueel promiscue nichten andere (gewone, nette) homoseksuelen stigmatiseren als pervers en seksueel gepreoccupeerd. Dat laatste is een waarheid als een koe. Natuurlijk zijn mensen seksueel gepreoccupeerd en is lust een belangrijke drijfveer. Maar dit is niet de kern van vrije relaties. Het gaat erom dat mensen in een relatie niet elkaars bezit worden – niet seksueel en niet emotioneel. Dat het mogelijk moet zijn om van meer dan één mens te houden en te genieten. Monogame relaties zijn vaak niet alleen seksueel beperkend, ze kunnen ook psychologisch beklemmend zijn. In de combinatie van die twee zou wel eens de verklaring kunnen liggen voor het vele stiekeme vreemdgaan, dat ongetwijfeld meer is dan een pure seksuele ontlading. Monogamie is kortom geen vanzelfsprekendheid, zoals veel mensen denken. Jaloezie voelt zo natuurlijk, dat monogamie voor velen de enige manier van leven lijkt. Je hoort zelfs wel eens mensen zeggen dat als hun partner vreemdgaat, hij of zij dat liever niet weet. Die voorstelling van monogamie als ‘de enige natuurlijke keuze’ kan doorbroken worden – dat laten mensen die kiezen voor vrije relaties zien. Monogamie is een constructie. Het hangt nauw samen met de ideologie van het traditionele heteroseksuele gezin, die nog steeds dominant is in de samenleving. Monogamie houdt die traditionele moraal ook in stand. De strijd tegen jaloezie, bezitterigheid en voor vertrouwen in jezelf en elkaar verdient een kans. Jaloezie is een normale, natuurlijke emotie die hoort bij menselijke relaties, maar die relaties ook kapot kan maken. Het groene monstertje verdient het vele malen meer bedwongen te worden dan de lust en de behoefte aan warmte van meer mensen dan alleen je partner. Dat nu zo’n 25 procent van de Nederlanders daarover liegt, geeft aan dat vrije relaties meer zijn dan een hobby voor vrijzinnige homo’s en excentrieke hetero’s. |
