‘s Avonds lees ik in de trein het boek ‘Marx, Freud en de vrijheid’ van Erich Fromm. Erich Fromm was vroeger de enige marxist die ze bij de bibliotheek in mijn geboortedorp in huis hadden. Ik heb hem in jaren niet gelezen, maar sinds ik op een tweedehandsmarkt een hele stapel van zijn boeken vond, ben ik helemaal om. Achter elkaar lees ik zijn boeken één voor één uit. Het gekke is dat ik zijn boeken soms niet eens zo heel goed vind maar dat het verschijnsel waarnaar hij kijkt me mateloos blijft boeien.

Het verschijnsel dat Fromm onder de loep neemt is namelijk de mens zelf. En dat is, heb ik gemerkt, binnen Nederlands links eigenlijk heel ongebruikelijk. Mensen die binnen links het debat domineren zijn meestal deskundigen. Mensen die alles weten over openbaar vervoer, alles weten over de WTO, alles weten over de oorlog in Afghanistan, alles weten over buurten en woningbouw, alles weten over stoeptegels, die zijn er genoeg. Maar deskundigen die nadenken over de mens, laat staan dat ze er iets van afweten? Ik ken er geen enkele.

Vorige week moest ik een praatje houden over waarom het in Nederland niet zo goed gaat met de Palestinabeweging. Ik had een prachtig verhaal in elkaar gezet waarin ik benadrukte dat er in Nederland heel erg negatief wordt gedacht over solidariteit met Palestina en dat de publieke figuren die het wel voor de Palestijnen opnemen ook één voor één in de media worden afgebrand. Als ik het de avond vantevoren nog eens doorlees, merk ik dat ik er zelf helemaal niets van geloof. Ga maar na; het laatste jaar is er veel aandacht geweest voor klimaatsverandering. Gezaghebbende figuren hebben zich er over uitgesproken, er is massaal aandacht voor in de media en toch zie je niet dat er in Nederland een sociale beweging rondom het thema is ontwikkeld. Het is eerder opvallend hoeveel moeite one-issue-bewegingen hebben om mensen op straat te krijgen. Dat geld voor dingen die ver van ieder bed gebeuren, zoals Palestina, dat geldt voor abstracte thema’s zoals klimaatverandering, maar dat geldt net zo goed voor heel concrete thema’s die de mensen heel direct aangaan, denk maar aan de mislukte acties tegen de verandering in het zorgstelsel.

Omdat we mensen zo moeilijk op een bepaald thema actief krijgen, is de neiging groot om ons vast te bijten in een thema en alleen maar aan informatieverstekking te doen. De vraag wat er aan de hand is met de mensen die we proberen te bereiken,hoe we ze kunnen motiveren, die blijft in de lucht hangen. De neiging is groot om het falen mensen actief te krijgen te verklaren vanuit het thema zelf. Terwijl het probleem bij alle thema’s hetzelfde is. Er wordt veel en graag beweerd dat media-aandacht belangrijk is om een beweging van de grond te krijgen, maar dit is niet altijd even overtuigend. De berichtgeving over Palestina is vaak beneden alle peil, maar er is onderhand ook genoeg goede informatie te krijgen - ook in de mainstreammedia - om mensen wel in beweging te kunnen krijgen. Hoeveel goede informatie was er te vinden over de Vietnamoorlog of over Apartheid voordat er bewegingen rond die thema’s op gang formatie te geven dan bedoel ik niet dat het onzin is om veel - en liefst zo veel mogelijk mensen - af en toe eens iets onder de neus te duwen. Om die reden breng ik al twintig jaar krantjes rond. Ik had deskundige moeten worden...