Ronald van Raak

'De discussie over Wilders moet inhoudelijker. Er wordt teveel over de vorm gesproken die Wilders kiest, maar de discussie moet over zijn ideeën gaan, vandaar deze Spanning. De SP wil niet alleen een discussie over de extreemrechtse ideeën van Wilders over bijvoorbeeld de Islam en allochtonen. De SP wil ook een discussie over armoede, woningbouw, zorg en veiligheid. De ideeën die Wilders over migranten en moslims heeft zullen in de praktijk gewoon tot een vorm van apartheid leiden.'

Op eenvoudige, maar gedegen wijze, somt het nummer van Spanning op wat Wilders ideeën op sociaal en economisch vlak zijn. Het mes moet in de sociale voorzieningen, het minimumloon moet worden afgeschaft, de arbeidsmarkt wordt verder geflexibiliseerd en bedrijven moeten mensen makkelijker kunnen ontslaan. Van Raak: 'Ik denk dat als de ideeën van Wilders werkelijkheid worden een groot deel van zijn aanhang als eerste de klappen zal voelen.' Het is een verstandige keuze van SP om de PVV niet alleen als racisten te verketteren maar ze ook te ontmaskeren als een ultra-liberale partij die de meeste mensen niets te bieden heeft.

Hoewel Wilders zich in 2004 van de VVD afscheidde en in 2005 zijn eerste ideeën uiteen zette in zijn boek Kies voor vrijheid, heeft de SP zich tot nu toe behoorlijk afzijdig gehouden in de media-hype rondom Wilders. In Wat Wilders Wil roept de SP politici vooral op om terughoudend te reageren op de uitlatingen van Wilders. 'Wilders is hoogst zelden te zien in serieuze programma’s waar hem door een opponent of interviewer het vuur aan na aan de schenen kan worden gelegd. Zijn schok-retoriek plaatst zijn standpunten waar ze het best gedijen: in de vette koppen van de kranten.'

Het themanummer van de Spanning is volgens Van Raak in eerste instantie een handreiking naar de SP’ers in het land; 'omdat er zo weinig aandacht is voor de ideeën van Wilders, merken wij dat veel SP’ers het lastig vinden om op de markt of in het buurthuis de discussie over Wilders aan te gaan. Met deze brochure willen wij deze mensen ondersteunen.'

Dat het toch een aantal jaren duurde voordat de SP zich direct uitsprak over het oprukkend rechts-populisme is voor het Tweede Kamerlid een begrijpelijke keuze. 'De SP richt zich vooral op het regeringsbeleid. Van dit beleid maken wij voortdurend analyses en dit beleid proberen wij te bekritiseren en beïnvloeden. De laatste tijd zie je vooral dat politici met elkaar praten in plaats van over inhoudelijke problemen. Wij als partij willen hier niet aan mee doen.'

Hoewel de SP zich nu mengt in de discussies rondom de PVV houdt zij zich nog opvallend afzijdig bij protesten tegen deze partij. Zowel de ‘beweging van fatsoen’ van oud-CNV voorman Doekle Terpstra als de recente initiatieven van Nederland Bekend Kleur worden door de SP weggewuifd. In de ogen van Van Raak is 'het buiten de kamer demonstreren tegen andere kamerleden gewoon een farce. Wij als SP vinden dat je je niet op de persoon Wilders moet richten, maar op de ideeën van Wilders.' In de Spanning doet de SP hier nog een ‘parlementair’ schepje boven op; 'De oproep van Terpstra kopieert Wilders’ stijl en diskwalificeert tegelijk de Tweede Kamer als de plaats waar weerwoord moet worden gegeven aan Wilders'. Ook SP Tweede Kamerlid Harry van Bommel laat zich op zijn weblog in gelijke bewoordingen uit en suggereert dat anti-Wilders initiatieven de positie van de PVV versterken.

Rare standpunten van een partij die groot is geworden door buitenparlementaire acties? Van Raak vindt van niet: 'Als Tweede Kamerlid moet je je mening in eerste instantie in de Tweede Kamer uiten. In de Kamer uiten wij ons zeker over Wilders, kijk bijvoorbeeld maar naar Jan Marijnissen recentelijk.' Over Nederland Bekend Kleur. 'Hierbij werd aan kamerleden gevraagd om een petitie tegen Wilders in ontvangst te nemen. Ik vind het raar om als kamerlid een petitie tegen andere kamerleden in ontvangst te nemen. Daarnaast richt NBK zich sterk op de persoon Wilders, maar wij als SP vinden dat je je niet op de persoon Wilders moet richten, maar op zijn ideeen.' Hoewel je best kritisch kunt zijn over de opzet van de NBK demonstratie, had de SP natuurlijk ook er ook voor kunnen kiezen om in het initiatief mee te doen en op te komen voor een ander opzet van de demonstratie.

Beschuldigingen dat de SP zich bewust gedeisd houdt om PVV-stemmers niet al te veel van zich af te keren wijst Van Raak resoluut van de hand. 'Er is juist weinig uitwisseling tussen aanhangers van de PVV en de SP. Ik denk dat mensen of links of rechts zijn. Mensen in het midden kan je nog winnen voor links of rechts. Maar mensen die links zijn stemmen links, mensen die rechts zijn stemmen rechts.

Met name Groen Links en de PvdA geloven in een soort van hoefijzer model, wat suggereert dat de uiteinden van de politiek weer bij elkaar komen. Als mensen de brochure Wat Wilders Wil lezen kunnen ze zelf zien dat bijna alles wat de SP vindt tegenovergesteld is aan wat de PVV vind. Ik zou niet weten hoe wij nog meer afstand van ze zouden kunnen nemen.'

Hoewel Wat Wilders Wil de politieke ideeën van de PVV tot aan de grond toe afbrandt, wordt er weinig aandacht besteed aan de rol die andere organisaties dan de SP kunnen spelen in de strijd tegen de PVV. Ook de manier waarop de SP samen met andere organisaties die strijd wil voeren blijft onbesproken. Dat is jammer, de SP weet op ander terreinen wel met andere organisaties samen te werken. Nu is het moeilijk om zich te onttrekken aan de indruk dat de SP vooral zichzelf als hét alternatief voor de PVV beschouwt. Voor buitenparlementaire actiegroepen, sociale bewegingen of vakbonden lijkt binnen het model van de SP geen plaats in de oppositie tegen de PVV. Opmerkelijk, omdat bijvoorbeeld onder FNV-kaderleden de SP inmiddels de grootste partij is. Van Raak: 'Ik denk dat de vakbonden wel andere prioriteiten mogen stellen. Laat ze er eerst maar eens voor zorgen dat het ontslagrecht van de baan gaat, er meer banen komen en de lonen stijgen. Dat zou pas een goed antwoord op extreemrechts zijn!'

Paul Benschop is medewerker van Alert, vakblad voor antifascisten, www.alertafa.nl

Het thema nummer van Spanning, Wat Wilders Wil, is integraal te lezen op de website van de SP: www.sp.nl/nieuws/spanning/200802/