De publieke opinie werd voorgespiegeld dat twee thema’s een centrale rol speelden: de belastingparadijzen en de beloning van bestuurders.

Natuurlijk moeten de belastingparadijzen worden afgeschaft. Dit zou gemakkelijk kunnen gebeuren door het bezit van aandelen in bedrijven die gevestigd zijn in dit soort landen te verbieden. EU-landen als Engeland, Luxemburg en België die als belastingparadijzen fungeren moeten het bankgeheim opheffen en een einde maken aan hun schandalige praktijken. Maar de G20 heeft niet voor deze aanpak gekozen. De G20 heeft een aantal symbolische afspraken gemaakt: een paar opvallende belastingzaken zullen worden aangepakt en er zijn een aantal uiterst minieme maatregelen tegen deze landen genomen. De zwarte lijst van instituten die niet meewerken aan de nieuwe regels is zorgvuldig geselecteerd: Engeland of Luxemburg zullen hoe dan ook niet op de lijst komen.

Natuurlijk zijn ook de torenhoge inkomens van de topbestuurders schandalig. In tijden van voorspoed beweerden deze bestuurders dat zij die de voorspoed brachten ook ervan zouden moeten kunnen profiteren. Maar nu het slecht gaat blijven deze bestuurders nog steeds hun inkomens claimen: omdat dit nu eenmaal de afspraken zijn die waren gemaakt. De G20 tracht nu de inkomens te reguleren maar zonder de logica van het syteem zelf ter discussie te stellen.

Afgezien van deze twee thema’s ging de G20 vooral over de wijze waarop de banken zouden moeten worden gered. Het IMF, ook al is de organisatie internationaal in diskrediet geraakt, wordt de spil van een nieuw politiek en economisch spel dankzij nieuwe fondsen vanaf 2010.

In de Derde Wereld loert ondertussen een nieuwe kredietcrisis als gevolg van de onroerendgoed-bubbel in de rijke landen. De recessie, die nu invloed heeft op de reële economie van alle rijke landen, heeft ervoor gezorgd dat de prijs van ruwe grondstoffen pijlsnel naar beneden is gegaan. Dit heeft de toevoer van harde valuta naar de regeringen van ontwikkelingslanden aanzienlijk verminderd en deze krijgen nu problemen met het aflossen van hun nationale schulden. Deze regeringen kunnen daarnaast hun schulden nu moeilijker herfinancieren omdat de kredietcrisis de rente heeft doen stijgen. Ecuador is nu al begonnen met een moratorium op de schulden. Andere landen zullen binnen één of twee jaar volgen.

De sittuatie is absurd: netto gezien verstrekken de arme landen krediet aan het rijke Noorden. Centrale banken in het Zuiden kopen Amerikaanse staatsobligaties in plaats van dit geld in een ‘Bank van het Zuiden’ te investeren die werkelijke ontwikkelingsprojecten kan financieëren. Wat deze landen zouden moeten doen is de Wereldbank en het IMF verlaten en onderlinge, solidaire relaties moeten aangaan. De leden van het samenwerkingsverband ALBA (Venezuela, Cuba, Bolivia, Nicaragua, Hondura en Dominica) doen dit al. En er moet een eind komen aan het aflossen van ongerechtvaardigde schulden aan het Noorden.

De strategie van de G20 is om een nieuw verfje te geven aan een systeem dat in elkaar aan het storten is. Alleen een sterke massa-mobilisatie kan een begin zijn van een andere wereld waar het geld in dienst is van het volk en niet andersom. Op 28 en 30 maart vonden al grote mobilisaties plaats. Duizenden demonstreerden in Londen, Wenen, Berlijn, Stuttgart, Madrid, Brasilia en Rome onder de dezelfde leus: Laat de rijken de crisis betalen! Van haar kant zal de G20 er alles aan doen om de kern van de neoliberale logica te bewaren. Hoe vaak deze ook falen, de G20 blijft trouw aan de principes van een wereldwijde, open markt. Dat is de kern van hun beleid, al het andere is hocus-pocus.

Eric Touissant en Damien Millet zijn activisten in het Comité voor de Afschaffing van de Schuld van de Derde Wereld (CADTM).