Er zijn redenen te bedenken waarom dat helemaal zo gek niet zou zijn. Ook zijn er wel wat aanwijzingen dat het die kant op kán gaan. Maar een flinke stortbui schuilt op zijn best voorlopig nog ver achter de zomerhorizon.

Aanhoudende crises

De crisis is nog niet voorbij. Wereldwijd doen de beurzen nog steeds een wedstrijd met de jojo aan het eind van het touwtje. In Nederland is de omzet van de industrie in de eerste helft van 2009 met 27 procent gedaald. Dat is bijna éénderde van het totale volume! In dezelfde periode steeg het aantal bedrijven dat failliet is gegaan tot 3351. Dat zijn er al bijna evenveel als in héél 2008!

Ballast Nedam heeft een grote sanering aangekondigd. ING schrapt 2.700 banen. Bij TNT willen ze 11.000 postbodes op straat zetten. De jeugdwerkloosheid loopt op van 70.000 naar 150.000. In Europa wordt een werkloosheidspercentage van 11 procent in 2010 voorzien. Zelfs Wouter Bos vreest voor een 'hete herfst' in Europa (Algemeen Dagblad, 8 juli 2009). Daar komt nog bij dat in het aangezicht van massaontslagen de regering af en toe olie op het vuur gooit. Minister Piet Hein Donner (hij weer! 1) doet moeilijk over de deeltijd-WW. Dwars tegen een uitspraak van de Tweede Kamer in scherpt hij de criteria aan en verkort hij de looptijd van die regeling. Daarnaast is er natuurlijk nog het plan om de AOW-leeftijd en die voor het aanvullend pensioen te verhogen van 65 naar 67 jaar.

Al met al redenen genoeg voor enige verhitting in de sociale sfeer. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de energiecrisis, de klimaatcrisis en de armoedecrisis in de derde wereld. Of over het uitblijven van een beleid dat gericht is op het aanpakken van het ongebreidelde marktliberalisme als hoofdoorzaak van al die crises.

Beweging

Zo her en der begint het inmiddels een beetje te waaien. Tegen de ontslagen bij TNT is een actiecomité opgericht met als naam "Red de Postbode".2 Dat comité bereidt in twintig steden acties voor. In Rotterdam is een groep actief met als motto "FNV vecht voor je recht - Wij gaan hun crisis niet betalen".3 De FNV is zelf ook in beweging gekomen. Vooral rond het punt van de verhoging van de AOW- en pensioenleeftijd. Er is een pittige "FNV Alternatievenkrant" verschenen en op 5 september aanstaande wordt in Amsterdam vanaf 13.00 uur in Pakhuis de Zwijger een manifestatie gehouden onder de noemer "FNV Alternatievenshow". 4 Dat is bedoeld als opwarmer voor harde acties als het kabinet mocht vasthouden aan zijn pensioenplannen. Henk van der Kolk, voorzitter van FNV Bondgenoten heeft al opgeroepen om in dat geval op 7 oktober massaal het werk 65 minuten stil te leggen. Ook de SP roert zich. De partij zamelt handtekeningen in en toert met een actiebus door Nederland met de leuze "65 blijft 65". Agnes Kant rekent zonder meer op een 'hete herfst'.

Nathouden

Of we in de herfst daadwerkelijk een opleving van de sociale strijd zullen zien, dat is nog de vraag. Ondanks de hoge zomertemperatuur lopen nog niet erg veel mensen warm. Er is meer nodig dan een petitie en een show. Mogelijk heeft de dreigende taal van Henk van der Kolk enig effect. Dan kan het best zo zijn dat het kabinet zijn voornemen tot verhoging van de AOW-leeftijd niet zal uitvoeren. Dan wordt er wat anders bedacht. Econoom Flip de Kam is inmiddels met een voorstel gekomen om de AOW maar wat minder te indexeren. Zoals trouwens de afgelopen jaren de gewoonte blijkt te zijn! Dan krijgen de gepensioneerden wat minder geld dan is begroot, maar dat merken ze nauwelijks, volgens De Kam, en de AOW blijft betaalbaar.

De FNV ziet er wel wat in en heeft Flip gelijk uitgenodigd als spreker op de Alternatievenshow van 5 september. Hoe stevig staat de FNV in zijn schoenen? Er wordt nu weliswaar gepeperde taal gesproken, maar 'eerlijke bezuinigingen' worden niet bij voorbaat van de hand gewezen en de FNV wil toch het liefst 'samen de crisis te lijf' (onderstreping RL). Samen met de veroorzakers? Om een dreigend conflict bij V&D af te wenden, heeft de FNV nu al afgezien van een loonsverhoging voor 2010.

Als gekozen wordt voor pappen en nathouden, dan gaan we een waterig seizoen tegemoet. Dat is niet de beste manier om werk, inkomen en sociale verworvenheden te verdedigen. Het aanpakken van de oorzaken van de crisis blijft dan helemaal buiten beeld. Misschien moet eerst de klimaatcrisis nog wat verder verdiepen, voordat we kunnen rekenen op een échte hete herfst.

Dit artikel verschhen eerder op Solidariteit.nl

Lees het dossier antikapitalisten over de crisis.