Vanaf half december vorig jaar tot begin maart staakten tienduizenden arbeiders van dit voormalige staatsbedrijf. In Ankara sloegen zij geïmproviseerde tentenkampen op, zodat het tijdelijk verblijf enigszins aangenaam kon zijn. De Turkse regering zat met het protest enorm in de maag, want de stakers kregen steeds meer aanhang. Bovendien was de Tekel tabaksverwerkende divisie in 2009 al verkocht aan British American Tobacco. De klok terug draaien bleek voor de politici geen optie.

Solidariteit

Oud FNV-vakbondsman Meriç Esin zette zich de afgelopen maanden in voor de protesterende arbeiders. Vanuit zijn Amsterdamse flatwoning verzond hij nieuwsbrieven naar wie het maar weten wilde. Op zijn minst vroeg hij om solidariteit, maar ook naar directe steun van maatschappelijke organisaties zoals de FNV en financiële bijdragen voor het bekostigen van de staking.

Door zijn contacten in Turkije werd hij geïnformeerd over de situatie in Ankara. ,,De strijd van de Tekel-arbeiders moet gesteund worden, zodat uiteindelijk een overwinning voor hen behaald wordt. Dan is het voor andere werknemers van staatsbedrijven een voorbeeld hoe het ook kan. Ik wil dat Nederland op de hoogte is van die acties. Op deze manier probeer ik de internationale solidariteit nieuw leven in te blazen, want het neoliberale beleid treft overal de arbeiders.”

Neo-liberalisme

De klus is volgens deze sympathisant nog lang niet geklaard. ,,De verkoop van Tekel moeten wij niet los zien van het neo-liberalisme. Vlak na de militaire coup van 1980 in Turkije gaf de toenmalige president Halil Turgut Özal de aanzet op last van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Zijn compaan en toenmalige premier Süleyman Demirel voerde de privatisering van veel staatsbedrijven door. De regeringen die hierna volgden gingen met dit proces verder. Ook de huidige premier Recep Tayyip Erdogan. Zo worden pogingen gedaan om de Turkse arbeidersbeweging kapot te maken.”

Meriç Esin ziet de uitverkoop van staatsbedrijven aan buitenlandse multinationals als een enorme verzwakking van de Turkse economie. Dat land wordt beroofd van nationale inkomstenbronnen. Werknemers worden totaal afhankelijk van de grillen die dergelijke bedrijven hebben.

De in zijn ogen kapitalistische crisis wordt misbruikt als argument om nog meer mensen de laan uit te sturen en de rekening neer te leggen bij de gewone man en vrouw. Grotere werkloosheid en armoede loeren ook in Turkije om de hoek. Hij vindt het niet gek dat Turkse werklozen daarna naar West-Europa trekken om hun geluk te zoeken.

Vakbonden

,,Niet de arbeiders hebben de schulden gemaakt, maar het grootkapitaal. Laat de rijken de crisis betalen, oftewel de multinationals moeten die schulden inlossen. En vakbonden moeten de arbeiders flink steunen door strijd te voeren waar en wanneer het nodig is.”

De Turkse FNV 'Türk-Is' heeft slechts gekeken naar de situatie van de Tekel-werknemers en verder weinig gedaan. Meriç Esin ergert zich aan die houding van de vakcentrale in zijn vaderland. Leiding geven is naar zijn mening een must door letterlijk en figuurlijk de arbeiders in hun strijd te steunen voor het behoud van werk en goede arbeidsvoorwaarden.

Door de langdurige stakingsacties in Ankara is uiteindelijk Türk-Is onder druk gezet. De vakcentrale kwam in beweging. Er werd gesproken met de regering Erdogan. Op 4 februari werd een algemene staking uitgeroepen, zodat bijna heel Turkije plat lag. Dit gaf de Tekel-stakers moed om hun verzet voort te zetten.

,,Toch heeft de vakbondstop niet geluisterd naar de arbeiders. Als ze dit wel hadden gedaan zou de druk alleen maar groter geweest zijn op de Turkse regering en die had niet anders kunnen doen dan buigen. De bond heeft geen warm hart. De arbeiders hebben bewezen zichzelf te kunnen organiseren en daar schenk ik mijn vertrouwen wel in.”

In Nederland vroeg Meriç Esin steun. Agnes Jongerius, FNV voorzitter en Henk van de Kolk, FNV Bondgenoten voorzitter schreven respectievelijk brieven aan de Turkse ambassadeur en aan premier Erdogan. Steun van vooral linkse politieke partijen bleef in Nederland achterwege. ,,En Buitenlandse Zaken minister Maxime Verhagen (CDA) heeft ook niks gedaan.”

Einde staking

De Turkse regering was er alles aan gelegen om een eind te maken aan de staking. Ordetroepen van de politie zetten hun krachten in om de Tekel-arbeiders te verdrijven, maar hoe harder dit uitgevoerd werd des te zekerder werden de stakers van hun zaak.

De vakcentrale Türk-Is was al niet zo blij met de acties, maar sloot toch een soort overeenkomst met de regering om de staking te beëindigen onder de voorwaarde dat binnen acht maanden het beste voor de werknemers eruit gehaald wordt. Dit akkoord werd bereikt door de uitspraak op 1 maart van de Hoge Raad rechter.

De tentenkampen werden een dag later afgebroken en de stakers keerden huiswaarts. Op 1 april zal onder vakbondsleiding een 'zitactie' gehouden worden met ongeveer duizend mensen, zodat er blijvend aandacht is voor het dreigende werkloosheidsprobleem van tienduizenden Tekel-arbeiders. Daarna zal de verdere strategie uitgezet worden. Voorlopig is er een eind gekomen aan de arbeidsonrust.

Motto

Als het aan Meriç Esin ligt worden Nederlandse werknemers gemobiliseerd om verzet te organiseren tegen de neo-liberale praktijken in zowel eigen land als bijvoorbeeld in Turkije. Het voorbeeld van Tekel inspireert hem door iedereen op te roepen in actie te komen.

,,Ondanks de ongeïnteresseerde houding van de Türk-Is vakbondstop staakten de Tekelarbeiders uiteindelijk met de vakbeweging door zichzelf te organiseren. Dat kan in Nederland ook, want dat is al eerder bewezen in bijvoorbeeld de Rotterdamse havens.

Het Lissabon-verdrag waarin regeringen de economie verkwanseld hebben aan het kapitalisme moet wat mij betreft geheel van tafel. Dit kan alleen wanneer Europese arbeiders zich verenigen door solidair met elkaar te zijn. Vakbonden doe je taak!”

Wie de actie van Meriç Esin voor de Tekel-arbeiders wil steunen kan contact met hem opnemen per e-mail: meric.esin@hotmail.com

Bron: www.bluesuitdepolder.nl

www.fnvvechtvoorjerecht.nl