Noot FNV Vecht voor je recht: Onderstaande analyse onderstreept de noodzaak om massaal tegen te stemmen in het referendum en tegen de FNV leiding te zeggen tot hier en niet verder. Stoppen met de Polder en terug de strijd aan voor het behoud van onze rechten.

De vakbondsvertegenwoordigers zijn akkoord gegaan met verhoging van de AOW gerechtigde leeftijd van 65 naar 67 jaar en in een latere fase naar 68 en hoger, als de gemiddelde leeftijd verder stijgt. De leeftijd voor aanvullende pensioenen wordt op dezelfde manier verhoogd. In het voorjaar van 2009 verzekerde Jongerius haar achterban nog dat verhoging van de pensioenleeftijd voor de FNV onbespreekbaar was.

Ook is overeengekomen dat de pensioengelden ingezet worden voor riskante speculaties op de financiële markten. De hoogte van het pensioen wordt afhankelijk van de gokresultaten van speculanten op de beurs. De tekst van het akkoord is zo geschreven dat de slechte gevolgen hiervan voor de werknemers verhuld worden.

Vergrijzingsmythe

Beweerd wordt dat ons pensioensysteem onbetaalbaar is omdat we ouder worden. En daarom zou langer werken onontkoombaar zijn. Maar hoe wordt de gemiddelde leeftijd berekend? Afhankelijk van de gebruikte berekeningswijze valt de gemiddelde leeftijd hoger of lager uit. Nu wordt een manier van berekenen gehanteerd waardoor de gemiddelde leeftijd hoog uit valt, om het voorstel tot verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd te legitimeren. Onderzoek wijst uit dat de lagere inkomensgroepen (het grootste deel van de bevolking) door zwaar werk, minder goede woonomstandigheden, goedkoper en ongezonder voedsel en slechtere gezondheidszorg, eerder sterven dan de mensen met hogere inkomens. In de VS gaan de armere bevolkingsgroepen 10 jaar eerder dood dan de rijkere.

In Europa is deze verhouding niet veel anders. Verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd betekent dat werknemers met lagere lonen langer moeten werken omdat de rijkere bevolkingsgroepen ouder worden. Officiële voorspellingen gaan ervan uit dat de gemiddelde leeftijd verder zal stijgen. Toenemende milieuvervuiling, verslechtering van de gezondheidszorg als gevolg van privatisering, en ongezondere eetgewoontes door lage lonen en hoge voedselprijzen zullen echter bijdragen tot een daling van de leeftijd van de armste groepen.

Betaalbaarheid

Uit bestudering van cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) en van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) blijkt dat de Nederlandse bevolking elk jaar meer aan AOWpremiegelden betaalt dan er wordt uitgekeerd. Alleen al in het jaar 2008 werd ongeveer 41 miljard euro AOW-premie afgedragen, 26 miljard euro werd in dat jaar aan AOW-uitkeringen uitbetaald. Sinds de gedeeltelijke fiscalisering van de AOW verdwijnt een gedeelte van de voorheen alleen voor de AOW gereserveerde gelden in de staatskas (de grote pot) en zo lijkt er voor de AOW onvoldoende geld beschikbaar te zijn.Dat de jongeren moeten betalen voor de AOW-voorziening van de ouderen is een onjuiste voorstelling van zaken. De oudere werknemers zijn ook jong geweest en hebben voor hun AOW betaald, maar een deel van dit geld is door fiscalisering verdwenen in de schatkist. Sinds de invoering van de AOW is de productiviteit per werknemer sterk gestegen. Dit levert de bedrijven grotere winsten op. Een deel van deze winsten zou via belastingheffing gebruikt kunnen worden voor financiering van de oudedagsvoorziening en verlaging van de pensioengerechtigde leeftijd. De belastingtarieven op winst, vermogens en hoge inkomens zijn de laatste decennia echter gedaald.

Stoppen met 65

Stoppen met werken op 65 jarige leeftijd kan volgens het pensioenakkoord nog steeds. De werknemer wordt dan wel 6,5 % gekort op zijn AOW en aanvullend pensioen. In het akkoord staat dat voor de zware beroepen geen aparte regeling hoeft te worden getroffen omdat de hoogte van de AOW gekoppeld wordt aan verdiende lonen en gecorrigeerd wordt voor inflatie. Daardoor zou de AOW uitkering hoger worden dan nu het geval is. Echter, de lonen kunnen ook gelijk blijven of dalen. In het verleden zijn regelmatig de lonen meerdere jaren achtereen bevroren (0-lijn). Vanwege de economische crisis bestaat het gevaar dat loonsverlagingen worden opgelegd. Daarnaast is de reële geldontwaarding veel hoger dan officieel wordt toegegeven. Dit heeft ertoe geleid dat mensen met lagere lonen of AOW de laatste twintig jaar fors aan koopkracht hebben ingeboet. Wordt de nieuwe pensioenregeling ingevoerd, dan kunnen hogere inkomensgroepen zich blijven veroorloven op te houden met werken op 65 jarige leeftijd, maar mensen met lagere inkomens kunnen dit niet. De meeste zware beroepen vallen onder de lagere inkomens. In de leeftijdscategorie 55-65 neemt tegenwoordig minder dan 50% van de beroepsbevolking deel aan het arbeidsproces. Het aantal werkenden boven de 65 jaar zal te verwaarlozen zijn. Deze kleine groep zal volgens het akkoord makkelijker ontslagen kunnen worden en ander werk moeten accepteren (dwangarbeid). De grootste groep oudere werknemers zal vóór het bereiken van hun pensioenleeftijd in de bijstand belanden. Hun huizen en eventuele vermogen moeten zij eerst ‘opeten’.

Flexibilisering

Volgens het pensioenakkoord moeten de aanvullende pensioengelden “meeademen” met de financiële markten. Hiermee wordt bedoeld dat de schommelingen (“schokken”) op de financiële markten worden doorberekend in de hoogte van de pensioenen. Nergens in het akkoord wordt gesproken over het belasten van hoge bedrijfswinsten en vermogens. Overeengekomen is dat de pensioengelden ingezet worden voor riskante beleggingen. De hoogte van de aanvullende pensioenen wordt daardoor afhankelijk gemaakt van wat beursspeculanten met de pensioengelden doen. Of zoals VNO-NCW voorzitter Wientjes eerder zei: “Pensioengeld is beleggingsgeld.” De pensioenen worden “flexibel” gemaakt. Dit betekent dat in de toekomst elk werknemer “zelf” mag beslissen hoe lang hij pensioen wil ontvangen (dus wil leven), vanaf welke leeftijd (boven 67jaar) hij meer, minder of geen geld wil krijgen, hoe riskant zijn pensioengeld belegd wordt, et cetera. Het akkoord noemt dit “pensioenambitie”. Voor een zekerder pensioen moeten hoge premies worden betaald. Een risicovol pensioen betekent lagere premie en grote kans dat de gepensioneerde van zijn pensioengelden niets terugziet. “Maar in het totaal bepalen de financieringsbronnen de grenzen van de pensioenambitie.” “De pensioenambitie kan nooit uitstijgen boven de feitelijk betaalde premie en het feitelijk behaalde rendement”, “een waarheid als een koe”, aldus het akkoord. Met andere woorden: als het pensioengeld door speculanten verkeerd is belegd en het geld op is (beland is bij anderen) dan wordt geen pensioen uitgekeerd.

Beheer

Het beheer van de pensioengelden wordt overgelaten aan mensen die in nog te maken “profielen” passen, beursspeculatenprofielen. De Nederlandse Bank wordt belast met toezicht en advies. De recente beurscrisis heeft laten zien waar het geld dan terechtkomt: bij dubieuze banken, verzekerings- en andere beleggingsmaatschappijen die met (voor)kennis miljarden euro’s winst maken voor rijke aandeelhouders ten koste van werknemers. De Nederlandse Bank zag erop toe dat dit gebeurde.

Het beheer over de pensioengelden wordt de werknemer afgenomen. Maar hij wordt persoonlijk wel verantwoordelijk gemaakt voor de beleggingsrisico’s. Om de pensioenen volledig in handen van speculanten te kunnen geven, is wijziging van de pensioenwet nodig.

Strijd

In het FNV-document “De tien meest gestelde vragen over het AOW-pensioen-akkoord” wordt voorgesteld dat dit akkoord een stabiel pensioen garandeert, een hogere AOWuitkering, dat werknemers zelf kunnen kiezen wanneer ze stoppen met werken, en nog meer lapjes voor het oog. Het is te hopen dat de werknemers de strijd aangaan om dit akkoord naar de prullenbak te verwijzen. Met stakingen en andere acties zijn vaker resultaten bereikt en is geld en tijd gevonden in de la van overheid en werkgevers: 8-urige werkdag, 38-urige werkweek, pensioengerechtigde leeftijd van 65 jaar.

Lidwien Schuitemaker Drs. sociale wetenschappen en filosofie, publiciste, Groningen

Tip: zit je op Hyves wordt dan lid op http://fnvvechtvoorjerecht.hyves.nl/

www.fnvvechtvoorjerecht.nl