De aankondiging van gouverneur Luis Fortuño om te bezuinigen op het budget van de UPR past in het kader van Wet 7, een beleidsplan dat vorig jaar in het leven is geroepen om de schuld van het Caribische eiland af te lossen.

De bezuinigingen bedragen meer dan honderd miljoen dollar en betekenen een korting op de beurzen voor studenten en het aantal inschrijvingen. Daarmee zal een aantal studenten uit de middenklasse en armere lagen van de bevolking worden buitengesloten. Zij vormen een groot deel van de studenten aan de UPR en meer dan de helft van hen ontvangen deze beurs.

Na enkele incidenten met de ME heeft de directie van de universiteit op 21 april besloten de universiteit te sluiten, en daarmee zijn de laatste tentamens van het jaar domweg geannuleerd.

Een innovatieve beweging

Enkele duizenden studenten zijn in het hart van de universiteit gebleven, waarna de staking is uitgeroepen op alle andere faculteiten van de UPR verspreid op het eiland. Al bijna twee maanden lang wonen de studenten in het hart van de universiteit, dat omringd is door een cordon van politieagenten dat elke in- of uitgang blokkeert. De groepen studenten hebben zich georganiseerd in nederzettingen. Het universitaire lesprogramma wordt uitgevoerd door docenten die zich solidair met de studentenbeweging hebben verklaard. Verder wordt er poëzie voorgedragen en wordt er les gegeven in muziek of beeldende kunst. Men verzorgt moestuinen om eten te produceren. Een representatieve vergadering neemt collectief de beslissing om door te gaan met de beweging en het protest. De eerste representatieve vergadering bestond uit meer dan 3000 leden. Radio Huelga (‘Stakingsradio’) zendt een gevarieerd muzikaal programma, maar ook debatten tussen docenten en studenten over internationale onderwerpen uit. Het weblog Desde Adentro (‘Vanuit het midden’) doet dagelijks verslag over de verschillende evenementen op de universiteit en publiceert ook opinieartikelen en diepgaande analyses. De studentenbeweging heeft drie eisen gesteld voor het hervatten van de normale gang van zaken: het intrekken van de bezuinigingen op het budget, en dus het veiligstellen van het aantal inschrijvingen van nieuwe studenten; een transparanter bestuur van de universiteit, en tot slot de belofte om de UPR niet te privatiseren. Maar door de ervaring heen, wil de beweging de ‘sociale orde in zijn geheel veranderen’ volgens een ‘visie die echt sociaal, democratisch en progressief’ is.

Brede sympathie

De studentenbeweging kan rekenen op de steun van de Puertoricaanse bevolking. Zoals veel demonstranten tijdens protestmarsen hebben geroepen en zoals door veel ouders is overgenomen: ‘het onderwijs is een recht en niet een privilege’. Tot het besluit van gouverneur Fortuño om te snijden in het budget van UPR, was het sinds 1964 wettelijk bepaald dat 9,6 procent van het nationale budget naar de universiteit ging. De beweging heeft steeds een pacifistische uitstraling gehad – door vast te houden aan het verzoek om een dialoog met de directie van de universiteit, zodat de normale lessen worden hervat. Deze uitstraling heeft het aantal sympathisanten van de beweging alleen maar doen toenemen. Deze solidariteit komt ook door recente gebeurtenissen in Puerto Rico als de brede protestbeweging tegen de legerbases van Puerto Vieques in 2007 en de algemene staking van oktober 2009 na het brute ontslag van 30.000 ambtenaren. Door dit ontslag zou volgens gouverneur Fortuño de schuld van het eiland verminderen met een miljard dollar. Veel Puertoricanen hebben hierdoor het gevoel dat ze de crisis van de Verenigde Staten moeten betalen. Talloze artiesten zoals Ricky Martin en Calle 13 hebben hun solidariteit met de studenten betuigd. Ook veel Puertoricanen die in andere delen van de wereld wonen hebben via videoboodschappen of schriftelijk steun betuigd – van New York tot Madrid en zelfs hier in Amsterdam.

Een dove staat

Deze solidariteitsbetuigingen staan in scherp contrast met de houding van de Puertoricaanse regering en de directie van UPR. Op 20 mei hebben studenten zich bij het Sheratonhotel verzameld waar de gouverneur van Puerto Rico zich bevond. De studenten werden hardhandig verwijderd, terwijl Amnesty International uitdrukkelijk had verzocht aan de politiemacht om zich in te houden. Verschillende pogingen om te onderhandelen hebben tot nu toe niets opgeleverd. De studenten hebben hun inspiratie en hun vindingrijkheid op zondag 13 juni opnieuw bewezen met het organiseren van een symbolische overhandiging van hun diploma. Zolang de autoriteiten het conflict niet willen oplossen zal de publieke opinie zich niet snel tegen de studenten keren.