[Startpagina] [Wat is de SAP] [Meer info] [Webwinkel] [Zoeken & archief] [Links] [Internationaal] [Email]
Grenzeloos | nummer 61, mei - juni 2001 |
Leve de republiek, weg met het staatshoofd
Willem Bos 01-05-2001

Het Oranjegevoel is weer helemaal terug. Even leek er een dipje, met die ‘foute’ schoonvader, en die ó zo domme uitspraak van Willem Alexander over de brief van Videla. Maar dankzij ‘de geweldige regie’ van Wim Kok; ‘de diplomatieke gaven’ van Max van der Stoel; ‘het gezonde verstand’ van Papa Zorreguieta en vooral door de onweerstaanbare charmes van mevrouw Maxima is het weer helemaal terug. Nederland staat weer massaal achter het huis van Oranje Nassau.

Overtuigd republikeinen rest niet veel anders dan het likken van de wonden en het wachten op betere tijden. Deze vloed valt voorlopig niet meer te keren. En het moet erkend: links heeft het in deze discussie af laten weten. De PvdA (maar die kunnen we dan in dit verband ook moeilijk tot links rekenen) wierp zich op als de ultieme redder van de monarchie,. Groen Links zette in op het wegblijven van de oude Zorreguieta en zal nu haar stem geven aan de goedkeuringswet voor het huwelijk. De SP liet af en toe horen dat ze eigenlijk voor de republiek is, maar zal bij de stemming in het parlement een politiek griepje voorwenden en afwezig zijn. Ook buiten de parlementaire kringen was er weinig van een principiële oppositie te merken.

Een van de meest storende aspecten van de hele show was de manier waarop Wim Kok carte blanche vroeg en kreeg om het parlement buiten spel te zetten om vervolgens door de hele volksvertegenwoordiging (met uitzondering van de SP) geprezen te worden voor zijn tactische optreden.

Symboolfunctie

Republikeins links liet zich geheel verschalken door de wijze waarop de discussie werd gevoerd. Niet het principe van het erfelijk koningsschap stond ter discussie maar de mate van foutheid van de vader van de bruid. In plaats daarvan hadden natuurlijk de antecedenten van de Oranjes ter discussie moeten staan. Nederlandse monarchisten hameren er steeds op dat het koningsschap vooral een symbolische functie heeft. En daar hebben ze groot gelijk in. Maar wáár zijn de Oranjes dan precies een symbool voor?

Op die vraag komt nooit een echt duidelijk antwoord. De eenheid en continuïteit van de Nederlandse natie? Onze democratische en tolerante traditie? De christelijke beschaving? Het lijkt een grabbelton waar iedereen kan hopen iets van zijn gading tussen het zaagsel aan te treffen. Met de feitelijke historische rol van de Oranjes heeft het over het algemeen weinig te maken.

De mythevorming begint al bij de stamvader van het huis: Willem van Oranje. Hij was niet de moedige vrijheidsstrijder die de Nederlanden voor ging in de strijd voor nationale onafhankelijkheid, maar vooral de vertegenwoordiger van de stroming die keer op keer bereid was het op een akkoordje te gooien met de Spaanse heersers en een democraat was het zeker niet. Ook zijn nazaten die vervolgens de troon bezetten valt veel aan te rekenen, maar op een overdreven democratische gezindheid zijn ze moeilijk te betrappen. Wat ze vooral kenmerkt is het vermogen om hun macht te gebruiken voor het verrijken van zichzelf en hun huis. Wat de Oranjes vooral symboliseren is de Nederlandse koloniale expansie met zijn op grondstofroof, slavenhandel en koelie-arbeid gebaseerde superwinsten.

De familie van Oranje Nassau is niet voor niets een van de rijkste ter wereld. Die rijkdom is afkomstig van de winsten van de Nederlandse Handelsmaatschappij (de voorloper van de ABN); de koninklijke Shell; de koloniale winsten uit Suriname enz. Wie die kant van het Nederlandse verleden en heden wil symboliseren kan zich inderdaad geen beter boegbeeld dan een Oranjevorst voorstellen. Maar kom dan niet aan met verhalen over democratie, verdraagzaamheid en beschaving.

Staatshoofd

Een tweede vraag die we ons moeten stellen is of er überhaupt wel iets gesymboliseerd moet worden. Het is die vraag die door de republikeinen - van welk genootschap dan ook - wordt ontweken. Zij komen niet verder dan de stelling dat we in plaats van een gekroond, een gekozen staatshoofd moeten hebben. Maar waarom zou een democratische staat een hoofd moeten hebben? Hebben we dan ook staatsvoeten, of een staatshart. Waarom zou er één iemand moeten zijn die altijd en overal namens de Nederlandse staat optreed. Behoort het juist niet tot de democratische beginselen dat vertegenwoordigende functies roulerend door gekozen vertegenwoordigers worden uitgeoefend?

In plaats van te pleiten voor een soort gekozen koning, moeten echte democraten pleiten voor het afschaffing van het koningshuis én van de functie van staatshoofd. Alleen een dergelijk consequent democratische stellingname geeft overtuigende ammunitie tegen allerlei gelegenheidsargumenten voor het koningshuis, zoals: ‘anders krijg je zo’n engerd als Chirac’ en ‘een president is veel duurder’, tot ‘een president is nooit echt een nationaal symbool dat boven de partijen staat’.

Dus: weg met het koningshuis, weg met het staatshoofd, voor de democratische republiek.

Grenzeloos nr. 110
Een mooie, sombere film
Jasper Blom (red.) De kredietcrisis, een politiek economisch perspectief
Kritiek: jaarboek voor socialistische discussie en analyse
Ulrike Meinhof
Meer artikelen...
Archief nieuwsberichten ->
International Viewpoint

International Viewpoint is het maandelijkse engelstalige magazine van de Vierde Internationale. De SAP is aangesloten bij deze internationale organisatie. IVP geeft een blik op radicale alternatieven wereldwijd; nieuws, analyse en debatten vanuit alle delen van de wereld.

IV433 - February
Greece - Statement of the assembly of migrant hunger strikers
Egypt - Whither Egypt?
Ireland - Vote for the United Left Alliance

IV432 - January
Tunisia - "I know now that revolution is possible"
Tunisia - The revolution is on the march!
Indonesia - Remembering mass-murder
Debt - The people of Europe should audit the debt
Tunisia - All victory to the Tunisian Revolution; the forefront of the revolution in North Africa and the Middle East
Algeria - No to neoliberalism! No to the free market! For a politics that serves the needs of the people!
Ireland - The Irish crisis: a complete failure for neo-liberalism
Tunisia - "Ben Ali assassin, Sarkozy accomplice"
Tunisia - The social and democratic revolution is on the march!
Mexico - Not one single more death!
Mexico/Climate - "Before COP 16 and its false solutions, for an eco-socialist alternative."


Bijdrage van Richard Mulder op 25-10-2010:
Monarchie is misdaad door ongelijkheid!

Zovelen leven in armoede en gebrek, er sterven duizenden door ondervoeding en de leden van het koninghuis leven in onmetelijke rijkdom!

Het zal tijd worden dat de mensen de ogen worden geopend opdat ze inzien welk een onrecht ze aanhangen als ze voorstander zijn van zulk een verwerpelijk instituut!
Bijdrage van jW op 06-10-2009:
leve de Republiek der vrije Nederlanden. het is hier gewoon een puinhoop met deze lieden. Ze profiteren maar en brengen weinig in. Ze kunnen beter naar de Efteling gaan en daar handjes schudden voor wie dat wil. Weg met de geld verslinders, waar ze niks voor doen . Zo is de politiek nu eenmaal graaien en nog eens graaien.Jammer dat er hier geen Fran se revolutie zo als in Frankrijk heeft plaats gevonden. Had er hier dan een stuk gezonder uitgezien. Hadden we dan ook geen Maxima gehad van foute ouders 30.000 mensen zijn er vermoord onder pa zijn ministerschap. Deze kreet hebben we meer gehoord. We hebben het niet geweten. Maar ja dat mag je niet zeggen, En ze blijkt maar glimlachen zou ik ook doen als ik zo was. Dat ben ik gelukkig niet, dus daarom heb ik ook zrrt weinig, maar ik mag mijn belastingcentjes afdragen voor hun. Te walgelijk voor woorden.
Bijdrage van sillie80 op 19-09-2009:
Milieubelasting voor jan met de pet als ie na heel jaar werken 14 daagjes op vakantie gaat. Maxima stuurd zonder blikken of blozen een vliegtuig met alleen kleren voor 14 daagjes voorop. Een erfenis, moet iedereen belasting over betalen, om te gillen, hoe vaak eigenlijk, want erfenis is verdient met werken is : BELASTING, sparen van het bij mekaar gewerkte geld is : BELASTING, en dan ga je dood is : BELASTING, behalve de leden van het koningshuis, die sluizen het naar het buitenland wat voor ieder Nederlands mens normaal fraude betekend, BAJES in de volksmond ma bij hun mag dat. Denk als het zo doorgaat dat het hun net zo vergaat als in Perzié. Want zo kan heet niet doorgaan !!!!!!!!!!!!
Bijdrage van Een waarnemer op 18-09-2009:
Het Koninklijk Huis heeft zijn tijd nu wel gehad. Iedereen moet bezuinigen, maar dit instituut niet. Je moet er toch niet aan denken, dat WA en Maxima straks koning en koningin worden....... Een Argentijnse koningin met een gat in haar hand. Het Koninklijk Huis staat erg ver van de gewone mens af en kost miljoenen. Het kabinet en Koninklijk Huis mag samen opstappen. De Nerderlanders zijn niet meer tevreden over de reilen en zeilen van beide partijen.
Bijdrage van Al Stephens op 15-08-2009:
De Oranjefamilie zij staan boven de onderdanen en zijn niet rechtstreeks aanspreekbaar op wat ze doen. Ze vallen onder ministeriële verantwoordelijkheid. Iedereen is dus gelijk, alleen de één meer dan de ander.
Wat ook niet meetbaar of controleerbaar is, is de macht die de Koning(in) heeft in het land. Die gaat verder dan het knippen van lintjes, daar is iedereen het wel over eens. Maar wat bespreekt Beatrix met de minister-president in het wekelijkse bezoek?
Welke voorkeuren spelen mee in de benoeming van (in)formateurs en ministers? Het aangetrouwde familielid Laurens-Jan Brinkhorst komt wel erg vaak in kabinetten van allerlei pluimage terecht, niemand kan controleren of het Koninklijk huis daar invloed op heeft gehad. En het Koningshuis zelf mag vooral zwijgen, ook als aantijgingen en geruchten blijven rondzingen.

Vanuit democratisch oogpunt is erfopvolging achterhaald, dat is voor mij het uitgangspunt in de discussie. De plaats van je wieg mag niet je plaats in de staatsinrichting bepalen. Het is een ‘historisch gegroeide situatie’, maar dat mag geen argument zijn om de ogen te sluiten voor de rare figuur van de Koning(in) als staatshoofd, die niet verantwoordelijk is, niet aanspreekbaar en niet weg te sturen. Ik moet overigens bekennen dat bij mij ook af en toe emotionele argumenten opspelen. Mag je het mensen aandoen om hen levenslang in een glazen kooi te plaatsen? Mag je van de Koningin verwachten dat ze elk jaar als nationale voorleesmoeder de woorden van Balkenende of willekeurig welke premier oplepelt, hoezeer het beleid haar ook tegen de borst stuit? Maar goed, dat zijn emotionele argumenten en die moeten we niet zwaar laten wegen. De rationele argumenten zijn sterk genoeg om te kiezen voor een moderne democratische staatsinrichting die past bij een westers land in de 21e eeuw.
Bovenstaande reacties nieteens gelezen, weg met die malloten.
Hup voor `n President !!!
Weg met die vage uitnemers.

Alex


Bijdrage van Rutger op 30-04-2007:
Ik vind dat het koningshuis (de monarchie) moet blijven.

Waar. De koningin en de leden van de kon. familie hebben geen zwaarwegende politieke functie, wel is het zo dat deze familie altijd zeer betrokken is bij rampen, en bij publieke optredens. Het lintje-knippen is dan misschien niet veelzeggend, nodig is het wel omdat ik vind dat de Nederlanse bevolking troost vind in beatrix en toekomstig in Willem Alexander.

Daarnaast is het overleg tussen Beatrix en Balkenende nooit verkeerd. Juist omdat beatrix zoveel ervaring heeft met het besturen van Nederland, zij het onder de ministeriele verantwoordelijkheid.

En als laatst, leeft heel Nederland mee met de perikelen van het koninlijk huis. Positief en negatief.

de 'parasieten' werken echter wel voor hun geld.



Bijdrage van Yme op 10-09-2005:
- Haar functie is minimaal, en stelt heel weinig voor. Een functie gemakkelijk vervangen kan worden.
- Het koningkelijk huis koste in 2004 84 miljoen euro, hoezo goedkoop. En Verder de president vervult een actieve rol in de samenleving en in de regering. Hij neemt elke dag besluiten.
- De koning heeft zowel geen uitvoerende, rechtsprekende als wetgevende macht. De president is niet in zijn eentje de wetgevende macht, dat is de regering.

Wat mij betreft wordt het koningshuis afgeschaft.
Bijdrage van fredie op 24-03-2004:
helemaal mee eens
een koningshuis slaat nergens op belachelijk gewoon .
Mailen kan ook altyd naar leocramer@hotmail.com




Bijdrage van Alex op 10-06-2009:
Nederland kent een constitutionele monarchie. De Koning(in) is hoofd van de regering, het is in de grondwet verankerd. In diezelfde grondwet staat dat iedere burger gelijk is voor de wet, maar dit gaat niet op voor de Koning(in) en de Oranjefamilie. Zij staan boven de onderdanen en zijn niet rechtstreeks aanspreekbaar op wat ze doen. Ze vallen onder ministeriële verantwoordelijkheid. Iedereen is dus gelijk, alleen de één meer dan de ander.

In de verdediging van dit systeem en de positie van de huidige Koningin worden vooral emotionele argumenten gebruikt, zoals ‘sterk symbool’, ‘goed voor de eenheid van het land’ en ‘ze doet het goed’. Het probleem is dat deze argumenten niet meetbaar zijn. Wat ook niet meetbaar of controleerbaar is, is de macht die de Koning(in) heeft in het land. Die gaat verder dan het knippen van lintjes, daar is iedereen het wel over eens. Maar wat bespreekt Beatrix met de minister-president in het wekelijkse bezoek? Welke voorkeuren spelen mee in de benoeming van (in)formateurs en ministers? Het aangetrouwde familielid Laurens-Jan Brinkhorst komt wel erg vaak in kabinetten van allerlei pluimage terecht, niemand kan controleren of het Koninklijk huis daar invloed op heeft gehad. En het Koningshuis zelf mag vooral zwijgen, ook als aantijgingen en geruchten blijven rondzingen.

Vanuit democratisch oogpunt is erfopvolging achterhaald, dat is voor mij het uitgangspunt in de discussie. De plaats van je wieg mag niet je plaats in de staatsinrichting bepalen. Het is een ‘historisch gegroeide situatie’, maar dat mag geen argument zijn om de ogen te sluiten voor de rare figuur van de Koning(in) als staatshoofd, die niet verantwoordelijk is, niet aanspreekbaar en niet weg te sturen. Ik moet overigens bekennen dat bij mij ook af en toe emotionele argumenten opspelen. Mag je het mensen aandoen om hen levenslang in een glazen kooi te plaatsen? Mag je van de Koningin verwachten dat ze elk jaar als nationale voorleesmoeder de woorden van Balkenende of willekeurig welke premier oplepelt, hoezeer het beleid haar ook tegen de borst stuit? Maar goed, dat zijn emotionele argumenten en die moeten we niet zwaar laten wegen. De rationele argumenten zijn sterk genoeg om te kiezen voor een moderne democratische staatsinrichting die past bij een westers land in de 21e eeuw.
Bijdrage van Alex op 10-06-2009:
Bovenstaande reacties nieteens gelezen, weg met die malloten.
Hup voor `n President !!!
Weg met die vage uitnemers.

Alex
Bijdrage van Rutger op 30-04-2007:
Ik vind dat het koningshuis (de monarchie) moet blijven.

Waar. De koningin en de leden van de kon. familie hebben geen zwaarwegende politieke functie, wel is het zo dat deze familie altijd zeer betrokken is bij rampen, en bij publieke optredens. Het lintje-knippen is dan misschien niet veelzeggend, nodig is het wel omdat ik vind dat de Nederlanse bevolking troost vind in beatrix en toekomstig in Willem Alexander.

Daarnaast is het overleg tussen Beatrix en Balkenende nooit verkeerd. Juist omdat beatrix zoveel ervaring heeft met het besturen van Nederland, zij het onder de ministeriele verantwoordelijkheid.

En als laatst, leeft heel Nederland mee met de perikelen van het koninlijk huis. Positief en negatief.

de 'parasieten' werken echter wel voor hun geld.
Bijdrage van Yme op 10-09-2005:
- Haar functie is minimaal, en stelt heel weinig voor. Een functie gemakkelijk vervangen kan worden.
- Het koningkelijk huis koste in 2004 84 miljoen euro, hoezo goedkoop. En Verder de president vervult een actieve rol in de samenleving en in de regering. Hij neemt elke dag besluiten.
- De koning heeft zowel geen uitvoerende, rechtsprekende als wetgevende macht. De president is niet in zijn eentje de wetgevende macht, dat is de regering.

Wat mij betreft wordt het koningshuis afgeschaft.
Bijdrage van Stanley Wong op 01-03-2005:
- De koningin heeft wel functies. Zij adviseert onze minister-president. Zij staat boven alle parijen.
- De koningin is redelijk goedkoop vergeleken met een president. We moeten zelfs meer geld aan de koningin betalen. In de jaren zestig van de vorige eeuw liet de regering door de commissie Simons een onderzoek verrichten naar de uitkeringen aan het Koninklijk Huis. Dit onderzoek heeft geleid tot de Wet Financieel statuut van het Koninklijk Huis (1972, aangevuld in 1980) waarin onder meer de huidige inkomensregeling is vastgelegd. Bij de indiening in de Tweede Kamer van het wetsvoorstel in de zomer van 1966 verklaarde de toenmalige minister-president dat uit het onderzoek door de commissie was gebleken dat geruchten over de rijkdom van de Oranjes schromelijk overdreven waren. Tevens was gebleken dat het inkomen van de toenmalige Koningin, inclusief de inkomsten uit vermogen, onvoldoende was om de kosten van de uitoefening van haar functie als staatshoofd te dekken. Besloten werd om het inkomen van Koningin Juliana aanzienlijk te verhogen.
- Een president is veel te machtig. Hij is in zijn eentje de wetgevende macht. In Nederland zijn nog verschillende partijen aan de macht.
Bijdrage van fredie op 24-03-2004:
helemaal mee eens
een koningshuis slaat nergens op belachelijk gewoon
Mijn reactie op dit artikel ...
Naam:
Email adres:
Reactie:
De inhoud van reacties vallen niet onder verantwoordelijkheid van de Grenzeloos-redactie. Bijdrages van lezers met een sexistische of discriminerende inhoud worden van de Grenzeloos site verwijderd. De schrijver (indien bereikbaar) van de reactie krijgt bericht van de verwijdering.