|
Drastischer zijn de veranderingen waarmee zorgverzekeraars hun cliënten confronteren. In 2006 zal de ziekenfondsverzekering helemaal verdwijnen en vervangen worden door een basisverzekering. Er is een acceptatieplicht voor de ziekenfondsen en straks voor de basisverzekering. De minimale dekking van het pakket dwingt mensen echter te zoeken naar een aanvullende verzekering waarvoor geen acceptatieplicht bestaat. De vrees is groot dat chronisch zieken en gehandicapten nauwelijks een aanvullende verzekering kunnen krijgen, of alleen tegen zeer hoge premies. Vanaf het begin van de hervormingsplannen klinkt er uit vele hoeken onvrede. In de politiek morrelt het ook. De SP schreef een manifest tegen marktwerking in de zorg en ging de straat op tegen de no-claim regeling. Fysiotherapie in de uitverkoopSinds 1 januari 2004 is fysiotherapie uit het ziekenfonds geschrapt. Mensen die toch fysiotherapie willen, moeten een aanvullende verzekering kopen of de kosten uit eigen zak betalen. Een behoorlijke daling in het gebruik van fysiotherapie was het gevolg. In achterstandswijken bleek de omzetdaling van fysiotherapeuten soms zelfs veertig procent te zijn. Uit een onderzoek van de SP naar de gevolgen van de maatregelen van Hoogervorst blijkt dat ‘11 procent van patiënten afziet van fysiotherapie, in achterstandswijken zelfs 14 procent. Ook zeven procent van de chronische patiënten stopt de behandeling. De belangrijkste gevolgen van het afzien van fysiotherapie zijn verergering van klachten en het risico dat klachten chronisch worden, langdurig ziekteverzuim, een groter beroep op duurdere zorg en een vermindering van de zelfstandigheid, vooral bij ouderen, die hierdoor eerder in een sociaal isolement geraken.' Kitty Bouten van de actiegroep VOTE vertelt: 'Zo ontstaat dus een tweedeling in de zorg, een ontwikkeling die wij afwijzen. Veel fysiotherapeuten kunnen het hoofd niet meer boven water houden en zo steven je af op een koude sanering onder het mom van marktwerking.' VOTE verzet zich tegen het beleid van het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF) en heeft de steun van vijftig procent van de aangesloten fysiotherapeuten. HuisartsenIn bijna heel Nederland komen huisartsen in verzet tegen bezuinigingen. De praktijk moet van 2350 naar 3000 patiënten, en het inkomen van huisartsen zal met acht procent dalen. Beleidsmakers en artsen in veel andere landen watertanden bij het zien van het huisartsensysteem in Nederland. Hoogervorst maakt echter zijn borst nat – hij wil het mes in deze verworvenheid te zetten. Hoogleraar huisartsengeneeskunde Assendelft maakt zich zorgen over de voorgestelde marktwerking: 'De kern van het huisartsenvak staat ter discussie. Dat is voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog. Als mensen zich niet langer op naam hoeven inschrijven bij een huisarts, verlies je de continuïteit van de zorg. Als huisarts bouw je in de loop der jaren dossierkennis op over een patiënt. Daardoor kun je de zorg beter kanaliseren en heb je een soort van poortwachterfunctie.' Niet eerder hebben zes hoogleraren huisartsengeneeskunde gezamenlijk het beleid bekritiseerd. De afgelopen tijd voerden duizenden huisartsen actie. 'Wij zijn huisartsen, goede huisartsen. We willen voldoende tijd voor de patiënt. We willen met anderen samenwerken, moderniseren, ons met allerlei praktijkondersteuning omringen. Maar alleen als we het geld krijgen dat daarvoor nodig is.' Even leek de Landelijke Huisarsten Vereniging (LHV) een akkoord te hebben bereikt met Hoogervorst. De ledenvergadering van de LHV stuurde het bestuur echter terug naar de onderhandelingstafel. Er werd nog steeds veel te weinig gehoor gegeven aan de opgestelde eisen. Half mei brak Hoogervorst de onderhandelingen met de LHV af. Onder het motto 'Iedere Nederlander een eigen huisarts dicht in de buurt met voldoende tijd voor de patiënt', gooiden drie kwart van de huisartsen eind mei hun praktijk dicht. Joost van Liebergen schrijft: 'Wij huisartsen weigeren ons te laten bekeren tot [Hoogervorsts] marktwerking ideologie. De minister wil van ons af. Hij sluist in 2007 138 miljoen euro uit het huisartsenbudget naar de zorgverzekeraars.' Chronisch zieken en gehandicaptenHoogervorsts plannen stuitten tevens op veel kritiek vanuit de gehandicaptenbeweging. Jan Troost, voorzitter van de CG-Raad (‘Chronisch zieken en gehandicapten’), pleitte onlangs in een themabijeenkomst over solidariteit en participatie voor een solidaire, open samenleving. Er zijn al behoorlijk wat voorwaarden om die vorm te geven, zoals de Universele verklaring van de Rechten van de Mens. Ook in de grondwaarden van de Europese Unie neemt solidariteit een voorname plaats in. Toch wordt de verzorgingsstaat in rap tempo afgebroken. Jan Troost stelt daarom een ‘Wet op de participatie en solidariteit’ voor 'die garandeert dat wie niet mee kan doen door een gebrek aan geld, daarin tegemoet wordt gekomen.' Naar aanleiding van het ‘rondetafelgesprek Zorgverzekeringswet en Wet op de Zorgtoeslag’ schreef de CG-Raad een notitie over haar zorgen. Ze is niet blij met de Zorgverzekeringswet (ZVW): 'De maatregelen zijn te eenzijdig gericht op financieel-economische doelstellingen. De minister legt veel nadruk op kostenreductie en beheersing van de zorgkosten. Als schuldigen voor de stijging van de kosten noemt hij de vergrijzing van de populatie en de technologische ontwikkelingen.' 'De kans dat de ZVW de solidariteit tussen burgers verder aantast is groot. Keuzevrijheid wordt deels ingeperkt. Marktwerking zet de kwaliteit van en toegang tot de zorg onder druk. De plannen van de minister hebben tevens een averechts effect. De opvattingen van de minister om de zorg in de toekomst beheersbaar te houden zullen de zorg op termijn juist duurder maken. De maatregelen van de minister betekenen vooral een lastenverschuiving van collectief gedragen kosten naar individuele lasten. Het zijn met name mensen met een chronische ziekte of beperking die de rekening gaan betalen.' schrijft de CG-Raad verder. In de notitie staan tientallen punten van kritiek op de plannen. De CG-Raad voorspelt dat de keuzevrijheid alleen zal toenemen voor mensen met voldoende inkomen. Anderen zullen overgeleverd zijn aan de contracten die hun verzekeraar met zorgverleners hebben gesloten. Een ander punt is het gebrek aan zeggenschap. Hoewel chronisch zieken en gehandicapten twintig procent van de bevolking vertegenwoordigen en tachtig procent van de zorg consumeren, krijgen zij geen middelen in handen om 'prikkels uit te delen aan zorgaanbieders en zorgverzekeraars.' Verder is de informatievoorziening over de veranderingen ondermaats. Verzekerden zouden bijvoorbeeld allang op de hoogte moeten zijn gesteld van de zogenaamde DBC's - Diagnose Behandeling Combinaties die verzekeraars afsluiten met zorgverleners. Klanten moeten namelijk in staat zijn van verzekeraar te wisselen op basis van de verschillende voorwaarden. DBC's zijn vanaf 1 januari 2005 van kracht en zouden een aanleiding kunnen vormen om over te stappen. Overigens leidt de invoering van de DBC's tot privacyschendingen. Zorgverleners moeten immers gevoelige informatie over de behandeling aan de verzekeraar doorgeven. VerspillingDan is er nog de Wet op de Zorgtoeslag, die bedoeld is om de harde maatregelen nog enigszins recht te trekken. De duurdere nominale premie zal slechts gedeeltelijk door deze zorgtoeslag gecompenseerd worden. Daarbij komt dat tegenover de hogere premie een minder breed pakket zal staan. De omvang van het basispakket zal ieder jaar opnieuw worden vastgesteld en dient als 'een beheersinstrument voor de betaalbaarheid van de zorg.' Van marktwerking tussen de zorgverzekeraars zal uiteindelijk weinig sprake zijn. De kans is groot dat zorgverzekeraars onderling prijsafspraken maken. Daarnaast worden de verschillende regio's in Nederland gedomineerd door verzekeraars die een groot deel van de markt in handen hebben, en hierdoor monopolieposities verkrijgen. De Consumentenbond en de Patiënten en Consumenten Federatie NPCF tonen in de Volkskrant de geringe behoefte van mensen om over te stappen naar een andere verzekeraar aan. Ewald van Kouwen van de Consumentenbond voorspelt dat 99 procent van de mensen niet over zal stappen. Hier tegenover staat een uitgave van 35 miljoen euro aan reclamecampagnes door verzekeraars, in vier maanden drie keer zoveel als in heel 2002. En deze kosten zullen stijgen terwijl het rendement nihil is. Deze 35 miljoen euro hadden natuurlijk veel beter aan zorg uitgegeven kunnen worden. Ook de mogelijkheid voor verzekeraars om dividend uit te keren aan aandeelhouders zal leiden tot het wegvloeien van publiek geld uit de zorg. 'Aan de ene kant geeft de minister aan dat er beperkte financiële middelen zijn, aan de andere kant schept hij ruimte voor dit soort ontwikkelingen,' schrijft de CG-Raad. Een scala aan organisaties en beroepsgroepen waarschuwen voor de negatieve gevolgen van marktwerking in de zorg. In tegenstelling tot wat minister Hoogervorst denkt zullen de kosten niet lager maar juist hoger worden. Dit maakt de hele operatie als bezuinigingsmaatregel nutteloos. Wel zullen zorgbehoevende mensen meer kosten moeten gaan dragen terwijl gezonde mensen kunnen profiteren van kortingen. 'Zieke moet solidair zijn met gezonde', zo luidt het adagium van Hoogervorst. Verder lezen: www.biopolitiek.nl, www.vote-fysiotherapie.nl, www.huisartseninactie.nl |
