|
Jimi Hendrix
|
Die drang om te laten zien dat arbeiders beschaafde mensen zijn kom je tot de jaren zestig overal tegen in de Europese socialistische cultuur. Veel socialistische arbeiders spannen zich voortdurend in om boeken te lezen, klassieke muziek te beluisteren, de natuur te bestuderen en vreemde talen te leren. Opvallend aan de socialistische cultuur uit die periode is een gemengde houding ten aanzien van massacultuur, -het waren niet alleen de nationaal-socialsten die een hekel hadden aan jazz, sommige socialisten konden er ook wat van- en spontaniteit. De socialistische cultuur was doordrongen van zelfbeheersing. De aarzelende houding die veel socialisten innamen ten aanzien van sexuele bevrijding stond niet op zichzelf. Tot ongeveer 1950 levert die nadruk op zelfbeheersing een bepaalde culturele rijkdom op. Vanuit de arbeidersbeweging worden initiatieven genomen om bibliotheken, zangkoren, experimentele scholen, en sportverenigingen opgericht. Allemaal sober levend bij elkaar gespaard, allemaal even goed georganiseerd en netjes gestructureerd in plaatselijke en nationale verbanden. Na 1950 wordt de cultuur van de arbeidersbeweging steeds oninteressanter. De sociaal-democratie past zich volledig aan aan het kapitalisme. De zelfdiscipline die niet meer gericht is op maatschappijverandering verandert in een gebrek aan creativiteit.Pas de jongerencultuur van de jaren zestig geeft nieuw bloed aan linkse cultuur. De nadruk op zelfbeheersing verdwijnt. De pil geeft een gigantische stimulans aan het idee dat je met je impulsen alles moet doen, behalve ze te beheersen. Waarbij het opvallend is dat dat toegeven aan impulsen, ook prima samengaat met de consumptiemaatschappij, als de drang tot maatschappijverandering in de jaren zeventig wegebt. Een van de truttigste TV zenders van Nederland, Veronica, is rechtstreeks afkomstig uit de jaren zestig jongerencultuur. Voor veel mensen die opgevoed waren in die oude op zelfbeheersing gerichte arbeiderscultuur warende jaren zestig geen gemakkelijke periode. De de literaire bestseller Het Bureau van Voskuil volgt het leven van een typisch product van die cultuur. Naarmate de jaren zestig vorderen, komt de hoofdpersoon steeds meer op gespannen voet met zijn omgeving te staan. Dat Het Bureau zo'n succes is, laat zien dat het voor veel mensen een herkenbare ervaring moet zijn. De hoofdpersoon van Het Bureau blijft redelijk gelaten onder de culturele veranderingen die zich om hem heen voltrokken. Maar soms overheerst regelrechte haat en verbittering. In een door de PvdA'er Jacques de Kadt geschreven krantenartikel over een concert van Jimi Hendrix wordt het onbegrip voor de muziek van Hendrix alleen maar overtroffen door de afschuw voor het jonge publiek dat naar zijn muziek komt luisteren. Een tijdje geleden zag ik zelf een opname van een concert van Jimi Hendrix op de televisie. Merkwaardige ervaring. De muziek doet me niets en ik kan me er maar vaag een voorstelling van maken wat het publiek er eigenlijk aan boeit. Ik vermoed dat het iets te maken heeft met het verlangen om je zelf als persoon helemaal autonoom neer te zetten. Dat veel mensen in de jaren zestig die drang zo sterk voelden, is moeilijk navoelbaar. De jaren zestig, een vreemd, ver en onbegrijpelijk tijdperk. En als ik er over lees heb ik ook nooit het gevoel, was ik er toen maar bij geweest. Onlangs zag ik op de rookvrije avond in de plaatselijke kraakkroeg - de zelfbeheersing keert terug- een wat oudere man met lang haar en een sjekkie in zijn mond binnen komen. Een meisje liep op hem af en vroeg hem zijn sigaret uit te doen. Mopperend 'ik kan me nog de tijd herinneren dat in de kraakbeweging overal de hero verkrijgbaar was en nou mag je er niet eens meer roken- deed de man zijn sigaret uit. Paternalistisch gedoe, voegde hij er geïrriteerd aan toe. De afstand tot het groepje jongeren op hun rookvrije avond was voelbaar. De man keek een beetje verongelijkt en verbitterd. Net Jacques de de Kadt op een concert van Jimi Hendrix. |
