Het jaar 2025 is ten einde gekomen en heeft ons uithoudingsvermogen op de proef gesteld. Het heeft aangetoond dat Sotsialnyi Rukh (Sociale Beweging) [1] een organisatie is gebleven die, in moeilijke tijden voor Oekraïne, consequent de belangen van arbeiders, veteranen en intern ontheemden (IDP's) heeft verdedigd en tegelijkertijd militair personeel heeft ondersteund. We reageerden niet alleen op de uitdagingen van oorlog en economische crisis, maar benadrukten ook de mogelijkheid van een alternatieve ontwikkelingsweg voor Oekraïne, waarbij mensen, hun veiligheid, rechten en waardigheid voorrang krijgen boven bedrijfswinsten en bureaucratische structuren. Door ons werk in Kyiv, Lviv en Kryvyi Rih [2] voort te zetten, bereikten we een nieuw niveau van massale participatie. Het vertrouwen van de werkende bevolking en de onwankelbare steun van onze partners van het Deense Instituut voor Partijen en Democratie, de Rood-Groene Alliantie [3] en Alternatief hielpen ons alle moeilijkheden te overwinnen.

Verdediging van infrastructuurhelden en oorlogsslachtoffers

Dit jaar eindigde een jarenlang geschil in een overwinning voor de arbeiders van Ukrzaliznytsia [4]: het Hooggerechtshof oordeelde dat het opschorten van de betalingen uit hoofde van de collectieve overeenkomst tijdens de staat van beleg onwettig was. Onze advocaten hebben bijgedragen aan het scheppen van dit precedent, dat al heeft geholpen om ongeveer 8,2 miljoen UAH (186.000 euro) terug te vorderen voor andere arbeiders in geschillen over de juiste uitkeringen voor materiële bijstand. Onze publicaties waarin we onthulden hoe het management van Ukrzaliznytsia de uitkeringen manipuleert, hebben veel publieke aandacht getrokken.

We hebben ons gefocust op het beschermen van de rechten van mensen die bij cruciale infrastructuur werken, om aandacht te vragen voor de problemen van mensen die, met risico voor zichzelf, zorgen dat Oekraïne standhoudt. In april werd in Kyiv het sociaal forum 'Bescherming van arbeiders in cruciale infrastructuur in oorlogstijd' gehouden. [5] Zoals bekend is er door een gebrek aan coördinatie in het beleid een paradoxale situatie ontstaan: families van arbeiders die door Russische troepen gewond zijn geraakt, ontvangen geen geld uit het pensioenfonds op grond van wet nr. 2980 omdat hun ondernemingen niet de status van cruciale infrastructuurfaciliteiten hebben. Dit forum heeft de dialoog met de autoriteiten op gang gebracht, wat heeft geleid tot de ontwikkeling van wetsvoorstel nr. 14303. Als dat wordt aangenomen, zal de wet op de uitkeringen aan slachtoffers worden uitgebreid tot cruciale infrastructuurbedrijven, ongeacht of zij of hun divisies in het speciale register zijn opgenomen.

Er is een begin gemaakt met het aanvechten van onrechtvaardige afwijzingen door het Pensioenfonds van Oekraïne: er zijn tientallen verzoeken ingediend bij rechtbanken en de ombudsman namens gewonde spoorwegarbeiders, energiearbeiders, arbeiders in de defensie-industrie en gemeentemedewerkers.

Op 31 mei 2025 organiseerde Sotsialnyi Rukh samen met de liefdadigheidsstichting YaMariupol [6] in Kryvyi Rih het Sociaal Forum 'Steun voor intern ontheemden'. Dat evenement trok ongeveer 60 mensen en bracht de acute sociale situatie van ontheemden onder de aandacht.

Voortdurende bijstand

Onze kantoren in Lviv, Kyiv en Kryvyi Rih fungeerden als open centra waar problemen konden worden besproken en waar iedereen zowel juridisch advies als psychologische ondersteuning kon krijgen. [7] Prioriteit wordt gegeven aan het helpen van de categorieën mensen die dat het meest nodig hebben: arbeiders en vakbondsleden die te maken hebben gehad met onderdrukking, studenten, intern ontheemden, vrouwen die het slachtoffer zijn geweest van huiselijk geweld en families van militairen. We doen dat omdat we begrijpen dat de strijd voor gerechtigheid begint met innerlijke kracht. Een vermoeid, depressief, gedesoriënteerd persoon kan immers niet vechten.

Bovendien blijven we onze vrienden, kameraden en vakbondsleden die in het Oekraïense leger dienen helpen door hen te ondersteunen bij het verkrijgen van uitrusting, medicijnen, voertuigen en alles wat nodig is. Helaas duurt de oorlog die door de Russische indringers is ontketend voort, dus blijft steun aan het Oekraïense verzet een belangrijke factor voor het behoud van de democratie in Oekraïne. [8]

Kennis delen en activiteiten uitbreiden

We blijven een nieuwe generatie bewuste burgers opleiden. Sotsialnyi Rukh is een organisatie die de eerste activistische ervaringen biedt aan jongeren en arbeiders die voorheen werden uitgesloten van maatschappelijk-politieke activiteiten. Daarom besteden we naast politieke vorming ook aandacht aan het ontwikkelen van praktische vaardigheden – van het gebruik van vakbondsbescherming tot het uitvoeren van maatschappelijke milieumonitoring.

Er is onderzoek gedaan naar de arbeidsomstandigheden van onderwijzers: een sociologische studie in Kryvyi Rih waarin de leerachterstand bij kinderen van 11-16 jaar werd vastgesteld; naar de naleving van de wetgeving inzake extra betalingen aan medisch personeel in frontgebieden [9]; en naar manieren om de invloed van arbeiders op raden van commissarissen te versterken.

In Kryvyi Rih vond een groot aantal diverse trainingen plaats. Die hadden betrekking op onderwerpen als veiligheid en eerste hulp, terwijl workshops voor vrouwen hielpen bij het aanpakken van problemen op het gebied van reparatie van huishoudelijke apparatuur en onderhoud van auto’s. De activiteiten van de organisatie werden ook afgewisseld met voetbaltoernooien die gedurende de zomer regelmatig plaatsvonden.

Versterking van internationale banden om van de beste ervaringen te leren

In het kader van de samenwerking tussen partners werd een delegatie van Sotsialnyi Rukh in januari 2025 uitgenodigd in Denemarken om de ervaringen van bevriende progressieve partijen en lokale vakbonden te bestuderen.

We woonden ook de belangrijke conferentie 'Solidariteit met Oekraïne – Ondersteuning van de nationale en sociale rechten van het Oekraïense volk' bij op 26-27 maart 2025 in Brussel, België. [10] Onze activisten uit Kryvyi Rih kregen de kans om actief deel te nemen aan het partijcongres van de Finse Linkse Alliantie (Vasemmistoliitto) [11], dat plaatsvond op 21-23 november 2025.

In oktober vond in Lviv een bijeenkomst plaats van activisten van Sotsialnyi Rukh met een delegatie van vertegenwoordigers van het Europees Parlement, afgevaardigden van de Bondsdag en onze vrienden uit Finland, Zweden, Frankrijk en Duitsland.

Een solidariteitsnetwerk dat een nieuw Oekraïne opbouwt

In de loop van dit jaar is onze organisatie ook veranderd en streeft ze ernaar nog inclusiever te worden. Zo werd in augustus de feministische retraite 'Herstel, kracht, solidariteit' gehouden, waar tientallen vrouwelijke activisten uit heel Oekraïne bijeenkwamen en de prioriteiten in de strijd voor gendergelijkheid werden geschetst. Dit jaar is de jongerenafdeling van Sotsialnyi Rukh in Kryvyi Rih met haar werkzaamheden begonnen. Initiatiefrijke jongeren kwamen bijeen voor een strategische sessie die uitmondde in een echt manifest getiteld 'Jongeren als drijvende kracht in de samenleving'.

2025 toonde aan dat Sotsialnyi Rukh niet zomaar een ngo is, maar ook een levendig solidariteitsnetwerk. We hebben bewezen dat zelfs tijdens een oorlog de rechten van arbeiders geen 'secundaire kwestie' zijn, maar de basis vormen voor nationale stabiliteit. [12] Voor ons is het belangrijk dat de stem van de arbeiders luider klinkt als het gaat om welke hervormingen nodig zijn en hoe vrede kan worden bereikt.

Door de druk van de agressor en de zwakte van het corrupte kapitalisme kan de oorlog nog lang voortduren. Onder deze omstandigheden zullen de mogelijkheden voor democratische participatie dan ook beperkt blijven. Sotsialnyi Rukh stond niet aan de zijlijn bij belangrijke politieke mijlpalen en gaf er haar mening over: in de zomer hebben we ons aangesloten bij massale protesten van duizenden mensen om hen eraan te herinneren dat het oligarchische systeem gedoemd is tot corruptie. [13] Onze verklaringen 'Red het land, niet de oligarchen' en 'Arbeiders, jullie zijn belangrijk voor de toekomst van Oekraïne' wekten levendige belangstelling in Oekraïne en werden in verschillende talen vertaald.

Sociale rechtvaardigheid is geen luxe in vredestijd, het is een voorwaarde om te overleven in oorlogstijd. We hebben bewezen dat achter elke ontslagen arbeider, achter elke onbetaalde 'welzijnsuitkering', achter elk corrupt wetsvoorstel, een kracht schuilgaat die in staat is om terug te vechten.

Ons doel voor 2026: nog meer lokale afdelingen, nog sterkere internationale banden en verantwoordingsplicht voor degenen die onze bevolking uitbuiten.

We bedanken iedereen die zich bij ons heeft aangesloten en verantwoordelijkheid heeft gedeeld. Onze collectieve acties creëren de voorwaarden voor de heropleving van de linkse beweging in Oekraïne, zonder welke onze samenleving gedoemd is te lijden onder egoïsme en ongelijkheid. Er is maar één manier om de band tussen de regering en de werkende bevolking te versterken: door arbeiders aan de macht te brengen. En we zijn vastbesloten om daar steeds luider over te spreken.

Laten we samen het Oekraïne bouwen waar de werkende bevolking van droomt!

Noten

[1] Sotsialnyi Rukh (Sociale Beweging) is een Oekraïense democratisch-socialistische organisatie die in 2015 is opgericht. De organisatie verdedigt de principes van democratisch socialisme, verzet zich tegen kapitalisme en xenofobie en is actief in de grote steden van Oekraïne. Zie Sotsialnyi Rukh, 'Ukraine: Introducing Sotsialnyi Rukh (Social Movement)', Europe Solidaire Sans Frontières, maart 2019.

[2] Kryvyi Rih is een belangrijke industriestad in centraal Oekraïne, gelegen in de oblast Dnipropetrovsk. De omliggende regio, bekend als Kryvbas, is van oudsher een van de belangrijkste ijzerertsgebieden van Oekraïne.

[3] De Rood-Groene Alliantie (Enhedslisten) is een Deense ecosocialistische partij die in 1989 is opgericht als een alliantie van de Linkse Socialisten, de Communistische Partij en de Socialistische Arbeiderspartij, zusterorganisatie van SAP - Grenzeloos. De partij is een consequent voorstander van het Oekraïense verzet en Sotsialnyi Rukh. Zie Bjarke Friborg, 'Return from Ukraine. Interview with Bjarke Friborg from the Danish Red-Green Alliance', Europe Solidaire Sans Frontières, augustus 2025.

[4] Ukrzaliznytsia is de staatsspoorwegmaatschappij van Oekraïne, een van de grootste werkgevers in het land en een cruciale infrastructuurbeheerder.

[5] Zie voor de uitdagingen waarmee arbeiders in de cruciale infrastructuur worden geconfronteerd en de systematische afwijzing van schadeclaims door het pensioenfonds: 'Ukraine: Sotsialnyi Rukh demands justice for critical infrastructure workers', Europe Solidaire Sans Frontières, december 2025.

[6] YaMariupol is een liefdadigheidsstichting die ontheemden uit Mariupol ondersteunt, de havenstad in het zuidoosten van Oekraïne die in 2022 door Russische troepen werd belegerd en grotendeels verwoest.

[7] Voor meer informatie over het praktische solidariteitswerk van Sotsialnyi Rukh, waaronder juridische ondersteuning voor soldaten en hun families, zie 'Ukraine: Sotsialnyi Rukh: Defending our country is part of the fight for social justice.', Europe Solidaire Sans Frontières, januari 2025.

[8] Voor achtergrondinformatie over waarom links in Oekraïne gewapend verzet steunt, zie Vitaliy Dudin, 'Ukrainian socialist: The future of demilitarisation lies in stopping Russia’s war machine now’, Europe Solidaire Sans Frontières, april 2022.

[9] Voor meer informatie over de bredere context van aanvallen op de rechten van Oekraïense arbeiders in oorlogstijd, zie 'THE TRADE UNION MOVEMENT MUST STAND WITH UKRAINIAN WORKERS!', Europe Solidaire Sans Frontières, januari 2025.

[10] De conferentie bracht Oekraïense en pan-Europese vakbondsleden, feministen, studenten en milieuactivisten samen. Zie Simon Pirani, 'Support Ukrainian resistance – not monstrous rearmament plans', Europe Solidaire Sans Frontières, maart 2025.

[11] Vasemmistoliitto (Linkse Alliantie) is een Finse democratisch-socialistische politieke partij, opgericht in 1990.

[12] Zie Sotsialnyi Rukh, 'Social Movement (Ukraine): Workers, You Matter for Ukraine’s Future!', Europe Solidaire Sans Frontières, november 2025.

[13] Zie voor de anti-corruptieprotesten in de zomer van 2025 Priama Diia en Sotsialnyi Rukh, 'Ukraine: anticorruption protests', Europe Solidaire Sans Frontières, juli 2025.

Dit artikel stond op Sotsialnyi Rukh. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.