De petitie staat hier. We vragen iedereen de petitie te tekenen, de petitie kan een belangrijk effect hebben op de Russische autoriteiten.

Waarom hebben we jullie solidariteit nodig?

Alexei Gaskarov

Op 27 april 2013 werd Alexei Gaskarov, een jonge Russische sociale activist en econoom, gearresteerd. Gaskarov werd bekend vanwege zijn antifascistische activisme en gedurende de laatste twee jaar is hij dankzij zijn inzet, intelligentie, passie en toewijding een bekende politieke activist geworden.

Gaskarov heeft zich er sterk voor gemaakt dat zijn thuisplaats, Zhukovsky nabij Moskou, zich ontwikkelt op een manier die tegemoetkomt aan de behoeften van gewone burgers. Hij zet zijn werk dat hij begon in de beweging voor het beschermen van de Khimki en Tsagovsky bossen voort en steunt lokale actiegroepen. In maart 2013 lieten zijn stadsgenoten hun waardering voor zijn inzet blijken door hem te verkiezen in de door de lokale bevolking opgezette alternatieve ‘Volksraad van Zhukovsky’.

Hij is sinds december 2011 actief in de protestbeweging tegen Poetin en hij verschijnt regelmatig in de media en als spreker bij demonstraties en openbare discussiebijeenkomsten. Hij werd in oktober 2012 gekozen als lid van de Coördinerende Raad van de Russische oppositie en heeft zich daar altijd ingezet voor de sociale bewegingen.

De Russische politie kan Gaskarov zijn belangrijke rol in sociale bewegingen niet vergeven. Zij beschuldigen hem ervan deel te hebben genomen aan ‘rellen’ op zes mei, 2012, tijdens een legale betoging van de oppositie op het Bolotnaya plein in Moskou, de dag voor de inwijding van Poetin. Het lijkt erop dat de politie hoopt dat deze aanklacht, die nu al veel aandacht trekt, zal eindigen met een lange gevangenisstraf voor Gaskarov. Je kunt hier meer informatie vinden over zijn zaak.

We vragen je de petitie voor de vrijlating van Alexei Gaskarov en andere in verband met zes mei opgepakte gevangenen te tekenen. De juridische verdediging van de gevangenen en de campagne voor hun vrijlating kosten veel geld – kun je een bijdrage leveren, dan kun je ons steunen via PayPal: dmitry.cw@gmail.com

Voor meer informatie en nieuws, in verschillende talen, kun je onze site volgen: gaskarov.info.

De verkiezingen binnen de FNV maken duidelijk dat er de afgelopen jaren een duidelijk kritische stroming is ontstaan die een behoorlijke steun aan de basis heeft. En door de democratische ruimte die er de afgelopen tijd is veroverd kan die kritische stroming zich verder uitbouwen en versterken.

Als eregasten zaten ze vooraan in de zaal: werkgevers voorman Bernard Wientjes, oud bankier Herman Wijffels, oud NS directeur en oud PvdA senator Han Noten, oud FNV voorzitster Agnes Jongerius (inmiddels commissaris bij postNL), minister van sociale zaken Lodewijk Asscher, voormalig kwartiermaakster en staatssecretaris Jette Klijnsma en natuurlijk Wim (van vakbondsbestuurder tot supercommissaris) Kok. En ze zagen met opluchting hoe hún man Ton Heerts de verkiezingen had gewonnen. Ze hadden zich allemaal ingespannen om het proces van vernieuwing van de FNV in goede banen te leiden, verdere radicalisering te voorkomen en Heerts in het zadel te houden.

Ook de pers was tevreden. NRC-Handelsblad noemde de uitslag van de verkiezingen een “opmerkelijke positionering naar het midden” en schreef: “Dit is een overwinning voor de gematigden die meer heil zien in polderen dan actievoeren.” “Hij (Ton Heers) kan ‘zijn karwei’ nu verder afmaken: afronding van de reorganisatie van de FNV en toezicht op naleving van het sociaal akkoord.”

De opluchting op rechts zegt meer over de angst die daar leefde voor de ontwikkelingen in de FNV dan over de werkelijke situatie in de vakcentrale. Drie jaar nadat de ‘kloofdichters’ in de AbvaKabo hun strijd om de kloof tussen de leden en de leiding van de bond te dichten begonnen zijn er opmerkelijke resultaten geboekt. De kloofdichters behaalden op het AbvaKabo congres in mei 2010 een grote overwinning. Samen met hun medestanders kregen ze een meerderheid in het bestuur en enige tijd later stapte ook voorzitster Edith Snoey op. Nadat het duidelijk was geworden dat zij tegen de wil van de meerderheid van haar leden en tegen de afspraken in het bestuur in het pensioenakkoord had gesteund.

Ook de positie van Agnes Jongerius die als FNV voorzitter tegen de wil van de meerderheid van haar achterban het pensioenakkoord had doorgedreven werd onhoudbaar. En het werd duidelijk dat de structuur van de vakcentrale – waarbij de voorzitters van de negentien aangesloten bonden het voor het zeggen hadden, ook als hun opvatting tegenover die van de meerderheid van de leden stond onhoudbaar was. Er moest een nieuwe FNV komen waar de leden zich wel in herkenden. Een hele serie PvdA kopstukken werd ingevlogen om dat proces in goede banen te leiden.

Richtingenstrijd
Achter de strijd om democratisering van de bond ging een duidelijke richtingstrijd schuil. Een strijd tussen degenen die de vakbond zien als een club die zijn verantwoordelijkheid in het beheer van het kapitalisme en de crisis op zich moet nemen en degene die vinden dat de vakbeweging er is om de belangen van haar (potentiële) leden te verdedigen. Kortom de vakbeweging als beheersinstrument of als strijdorganisatie.

Die strijd is nog lang niet beslist en zal voorlopig ook niet beslist worden, maar er is inmiddels veel bereikt. Kijken we eerst naar de democratisering. Met de nieuwe structuur is een belangrijke stap gezet op weg naar een ongedeelde FNV. Met de vervanging van de federatieraad – bestaande uit de voorzitters van de aangesloten bonden – door een ledenparlement is een belangrijke stap vooruit gezet, ook al moet er aan de manier waarop de ‘verkiezing’ van dat parlement plaatsvindt nog heel veel verbeterd worden.

Ook aan de verkiezing van het Algemeen Bestuur door het ledenparlement kan nog heel wat verbeterd worden. Zo is het op zijn minst vreemd dat – in tegenstelling tot wat daar in eerste instantie was bepaald – daar toch vakbondsbestuurders in dienst van de bond in gekozen kunnen worden. Ook de directe verkiezing van de voorzitter door de leden is een stap vooruit.

Ook op het vlak van de vakbondspolitiek is er de afgelopen jaren het een en ander in positieve richting veranderd. De schoonmakers hebben de toon gezet voor een strijdbare opstelling. Hun voorbeeld is gevolgd door de werkers in de zorg en de distributiecentra. Behalve de polderende FNV is er nu ook een strijdbare FNV zichtbaar. Een FNV die niet alleen actie voert om de onderhandelingen te ondersteunen, maar die met actie een sterke beweging op wil bouwen. Ondanks de sterke druk was er een duidelijke, zij het beperkte minderheid van het voorlopige ledenparlement die zich uitsprak tegen het sociaal akkoord. Het zorgakkoord werd door de AbvaKabo afgewezen.

De steun van 38 procent van de leden die hun stem uitbrachten voor Corrie van Brenk en de verkiezing van een redelijk aantal strijdbare kandidaten in het ledenparlement geeft aan dat er een kritische stroming van een behoorlijke omvang is aan de basis van de FNV. Natuurlijk hadden wij graag een grote overwinning van die stroming gezien, maar het is duidelijk dat daar de tijd nog niet rijp voor is. De komende tijd gaat de richtingenstrijd door. Binnen het nieuw gekozen bestuur, binnen het ledenparlement en in alle geledingen van de vakbeweging. Het is te hopen dat de kritische stroming steeds meer terrein zal veroveren en dat steeds meer vakbondsleden in gaan zien dat de vakbeweging een toekomst heeft als strijdorganisatie of geen toekomst.

Radicale praktijk
Hoe belangrijk die strijd in allerlei bondsorganen ook is, nog veel belangrijker is wat er aan de basis gebeurt. Lukt het om de lijn van de schoonmakers, de werkers in de zorg en de distributiecentra voort te zetten. Lukt het om steeds meer mensen – vakbondsleden en (nog) geen vakbondsleden – te betrekken bij de strijd tegen de verslechteringen die op ons af komen. Lukt het om steeds meer mensen er van te overtuigen dat de vakbond een effectief instrument kan zijn in die strijd en lukt het op die manier om nieuwe groepen: jongeren, migranten, flexwerkers, vrouwen bij de vakbond te betrekken. Lukt het op die manier om de vakbond van een club van oudere blanke mannen met een vast contract om te vormen tot een organisatie die representatief is voor de hele werkende bevolking.

De grote tegenvaller bij de FNV verkiezingen was de lage opkomst. Voor het ledenparlement bracht slechts 6,5 procent van de leden hun stem uit. Voor de voorzitter bracht 13 procent van de leden hun stem uit. Slechts een kleine minderheid van de FNV leden voelt zich dus voldoende betrokken om hun stem uit te brengen. Maar als we nader naar die cijfers kijken is het duidelijk dat naarmate er meer van een strijdbare opstelling van de bond sprake is de betrokkenheid van de leden groter is. Bij de AbvaKabo was de opkomst voor het ledenparlement met 8,3 procent het grootst, gevolgd door bondgenoten met 6,7 procent en FNV Bouw met 5 procent. Als we naar verschillende sectoren kijken zien we daar het zelfde beeld. Hoe meer strijdbaarheid hoe meer stemmers. Dat geeft hoop.

Strijd loont
Op een beperkt aantal punten heeft de regering inmiddels iets in moeten binden. De beperking van het aantal contracten voor bepaalde tijd tot 2 jaar, geen nul uren contracten in de zorg en aanpassen van de regels bij overgang van onderneming zijn resultaten in het sociaal akkoord die het directe gevolg zijn van de acties bij AH, de thuiszorg en Unilever. Dit kleine beetje minder slechter had voor de FNV natuurlijk geen reden moeten zijn om het sociaal akkoord te tekenen.

Het is nu zaak om druk op de ketel te houden. Het ledenparlement moet de uitvoering van de afspraken van het sociaal akkoord goed in de gaten houden. Vooral het wegschuiven van de aangekondigde bezuinigingen zijn cruciaal. Maar zelfs als die bezuinigingen niet door gaan is het werk rondom het sociaal akkoord nog lang niet af. Er zijn ook nog open punten zoals de aantasting van de pensioenen en natuurlijk de werkgelegenheid in de thuiszorg.

Daarnaast is het van groot belang dat de ramen en deuren van de FNV wijd open blijven staan. Het ledenparlement moet het land in gaan, de discussie aangaan over belangrijke thema’s als duurzaamheid, werkgelegenheid en armoede. Hoe gaan we daar samen weer een eigen agenda op ontwikkelingen en vooral hoe gaan we die problemen te lijf. Met de ervaringen in de acties en de energie van veel nieuwe mensen die echt iets van de vernieuwing willen maken kunnen we stappen vooruit zetten naar een democratische en strijdbare vakbeweging.

Corrie van Brenk

Daar komen geen carrièrefeministen noch huilfeministen, maar wat wij zouden omschrijven als strijdfeministen. Vrouwen uit verschillende delen van de wereld die actief zijn in revolutionair socialistische organisaties. Zij gaan zich buigen over de strijd voor vrouwenemancipatie in verschillende culturen en regio’s, vanuit verschillende sociale situaties, visies en vertrekpunten om zo elk eurocentrisme te overstijgen. En over Ecofeminisme: feminisme in het raamwerk van een ecosocialistisch project. Maar ook over de uitdaging van het feminisme binnen hun organisaties: hoe reageren we op seksisme, op pesterijen/geweld tegen vrouwen en op andere aspecten van vrouwenonderdrukking in onze eigen organisaties.

Er zijn inmiddels inschrijvingen vanuit: Spanje, Frankrijk, Duitsland, Nederland, Groot Brittannië, Ecuador, Brazilië en Mexico. De betrokken vrouwen zijn thuis gewend om hun eigen broek op te houden en de eindjes aan elkaar te knopen. Maar een reis naar Amsterdam kost met name vanuit Latijns Amerika veel geld. Vanuit het IIRE wordt er zo veel mogelijk steun gegeven, maar het organiseren van een dergelijke bijeenkomst kost natuurlijk ook al veel en de fondsen van het instituut zijn beperkt.

Daarom doen wij een beroep op u.
U kan een storting doen op de bankrekening van de SOWS ,vermelding ‘vrouwen seminar’. Rekening nummer: 1039161 IBAN :NL55INGB0001039161 BIC: INGBNL2A

Het enige dat wij u in ruil beloven is dat we op deze site zo goed mogelijk verslag zullen doen van het daar besprokene. Meer informatie over het seminar op de site van het IIRE

Het eerste argument van de hevige verdedigers van ‘kernenergie om het klimaat te redden’, is dat kerncentrales elektriciteit kunnen produceren zonder uitstoot van koolstofdioxide, dus zonder versterking van het broeikaseffect. Dit argument heeft zijn weg gevonden naar de technocraten van internationale organisaties (bijvoorbeeld de Europese Commissie) waarvan de verslagen het meer en meer hebben over ‘carbon-free’ energie in plaats van over hernieuwbare energie.

Kernenergie toevoegen aan de energiemix van de overgangsperiode, dat is het doel van deze semantische kunstgreep. Het argument is waar maar ook onwaar. Waar, omdat de uranium voorraad eindig is en kernenergie dus onmogelijk kan worden beschouwd als hernieuwbare energie – we moeten dus iets anders vinden. En onwaar omdat, ook al stoot een kerncentrale vrijwel geen CO2 uit, dit niet opgaat voor de industrie in haar geheel. Ertswinning, zuivering, de bouw en ontmanteling van centrales, verbruiken veel fossiele brandstoffen, en dragen zo bij tot het broeikaseffect. Kernenergie is niet ‘carbon free’, verre van.

Kernenergie en energie-transitie
Een tweede argument is subtieler: het gebruik van kernenergie zou nodig zijn, in ieder geval voor een bepaalde periode, om de overgang naar een systeem dat volledig op hernieuwbare energie draait mogelijk te maken. Veel mensen hebben geen flauw idee wat ze hiertegen kunnen inbrengen. Daarom is het belangrijk uit te leggen dat de redenering verkeerd is: in feite werkt kernenergie de overgang tegen. Kernenergie en hernieuwbare energie zijn als water en vuur: onverenigbaar. We moeten het ene of het andere kiezen en we moeten nu de keuze maken.

Een van de belangrijkste problemen van kernenergie is het gebrek aan flexibiliteit. De kerncentrales produceren grote hoeveelheden elektriciteit: omdat de stroom niet kan worden opgeslagen, moet elke geproduceerde kilowattuur in het netwerk worden gebruikt. Dit heeft twee gevolgen.

• Ten eerste, een netwerk bestaande uit 100 procent kernenergie is onmogelijk, omdat het niet kan reageren op de fluctuaties van de vraag. In het beste geval kan nucleaire energie een hoeveelheid elektriciteit leveren die overeenkomt met het minimumverbruik. Aanvullende behoeften moeten worden voldaan door voorzieningen die men kan laten draaien naar gelang de vraag (bijvoorbeeld gascentrales).
• Ten tweede, het grootste deel van de groene stroom is niet constant voorhanden (want afhankelijk van de wind, zon, getijden, enzovoorts). De conclusie is duidelijk, kernenergie en hernieuwbare energiebronnen lopen elkaar voor de voeten. Het zijn twee radicaal tegenovergestelde technische systemen. Elk van hen kan worden gecombineerd met andere bronnen (of met manieren om energie op te slaan die nog moeten worden ontwikkeld en uitgevonden), maar ze kunnen onderling niet worden gecombineerd.

Energiesysteem
Vanuit het standpunt van de ontwikkeling van de hele samenleving is het belangrijk te begrijpen dat de onverenigbaarheid tussen kern- en hernieuwbare energie zich niet beperkt tot de problemen van de continuïteit van de energieopwekking. Het gaat veel verder dan dat. Er moet dan ook een fundamentele keuze worden gemaakt tussen centralisatie en decentralisatie van energieproductie, dus ook tussen technische standaardisering en diversiteit.

Elke productiewijze steunt op een energiesysteem dat de energie die beschikbaar is in de natuur omzet om zo tegemoet te komen aan de menselijke behoeften. Een tarweveld zet lichtenergie van de zon om in chemische energie, brandhout zet chemische energie om in warmte en licht, een zeil gebruikt windenergie om de boot voort te bewegen, enzovoort. Belangrijk is het feit dat telkens wanneer energie van de ene vorm naar de andere wordt omgezet, een deel vrijkomt als warmte.

De mensheid kende verschillende productievormen en energiesystemen. De pre-kapitalistische systemen waren, over het algemeen, gedecentraliseerd en divers, net zoals de bedrijven die ze hadden gecreëerd. Toen de centralisatie en standaardisatie zich ontwikkelden, gebeurde dit slechts op lokaal en regionaal niveau. Zo bezat het oude Egypte een opmerkelijk systeem waarmee het de twee belangrijkste energiebronnen, de Nijl en de zon, kon beheren. Een soortgelijk systeem bestond ook in andere regio’s, maar het was natuurlijk niet mogelijk dit te veralgemenen. Elke maatschappij was verplicht om gebruik te maken van de middelen die haar natuurlijke omgeving haar bood.

Kapitalisme en centralisatie
Door het creëren van een wereldwijde markt, verminderde het kapitalisme deze diversiteit en decentralisatie. Die verandering gebeurde geleidelijk, maar met twee belangrijke kwalitatieve sprongen. Eerst werden fossiele brandstoffen gewonnen. We begonnen kolen te verbranden om beweging, licht of warmte te produceren, zelfs in gebieden waar het rationeler was andere bronnen te gebruiken. Elk bedrijf verbrandde kolen om de eigen stoommachines te laten draaien. Het energiesysteem bleef dan ook nog relatief gedecentraliseerd. De uitvinding van de elektrische motor heeft hieraan een einde gemaakt, en zo kwamen we tot het zeer gecentraliseerde en gestandaardiseerde energiesysteem van vandaag.

Nucleaire energie past hier prefect in. Het uranium gedolven in Niger of elders legt duizenden kilometers af om elektriciteit te produceren die op haar beurt honderden kilometers aflegt. Dat is niet het geval voor de hernieuwbare energiebronnen. Technisch gezien is er hiervoor decentralisatie en diversiteit nodig. Dit zijn noodzakelijke voorwaarden om zich aan te passen aan lokale bronnen en energieverliezen ten gevolge van overdracht te verminderen.

Het is zeker mogelijk – het gebeurt nu al – om uit Canada hout te importeren en te verbranden in een thermische centrale in België om stroom te produceren die op het Europese netwerk wordt verkocht. Het is mogelijk, en het kan winstgevend zijn vanuit kapitalistisch standpunt. Maar het is niet rationeel vanuit een energie standpunt. Men zou kunnen tegenwerpen dat de uraniumindustrie ook irrationeel is. Dat klopt, in deze twee voorbeelden is de energiebalans van de industrie in haar geheel slecht, misschien zelfs negatief (als de hoeveelheid gebruikte energie groter is dan de hoeveelheid geproduceerde energie). Er zijn echter twee verschillen.

Duurzame energie en decentralisatie
Ten eerste, een thermische centrale op kolen kan zelfs midden in de bebouwde kom worden gebouwd, wat toelaat de warmte ervan te gebruiken voor stadsverwarming. En zelfs de felste verdedigers van kernenergie zullen uiteraard niet durven suggereren een kernreactor te installeren in het hart van een stad … Daarom wordt tweederde van de energie van kernsplitsing verspild als warmte in lucht- en waterkoeling.

Ten tweede, en dit is de grond van de zaak, kiezen voor 100 procent hernieuwbare energie verplicht ons om van energiebesparing een topprioriteit te maken. We kunnen onze ogen alleen maar sluiten voor die realiteit, zolang we met hernieuwbare energiebronnen een systeem blijven ondersteunen dat fundamenteel gebaseerd blijft op fossiele brandstoffen, zoals vandaag het geval is. Maar dat is niet meer mogelijk wanneer je ernstig een plan wil uitwerken om in de komende veertig jaar volledig af te stappen van kolen, olie, aardgas en kernenergie. In een dergelijk dwingend kader telt elke energie-eenheid, zodat de strijd tegen verspilling een noodzakelijke voorwaarde is voor het kunnen overstappen op zo’n energiesysteem wordt.

Aviel Verbruggen, lid van het IPCC (Internationaal Panel over Klimaatverandering van de Verenigde Naties), professor aan de Universiteit Antwerpen, geeft een goede samenvatting van de structurele verandering die we moeten maken om het klimaat op aarde te redden: elektriciteitsnetten, zegt hij, moeten evolueren van een piramidevormige structuur naar een multilaterale structuur waarin miljoenen gedecentraliseerde hernieuwbare energiebronnen onderling worden gekoppeld door een ‘smart grid’ (slim netwerk). Hij trekt de logische conclusie: ultra-piramidale energieproductie, zoals kernenergie, is een belemmering voor de energietransitie.

De professor vergist zich echter als hij denkt dat hij de beleidsmakers kan overtuigen door uit te leggen dat zon en windenergie gratis zijn en dat er alleen betaald moet worden voor de kosten van de infrastructuur, terwijl we in het geval van fossiele en nucleaire energie ook betalen voor de brandstof. Inderdaad, fossielen zijn slechts versteende zonne-energie. Maar waarom betalen we ervoor? Omdat borgsommen worden toegeëigend door kapitalisten die de bron omvormen tot goederen. Niets belet deze kapitalisten zich ook de wind, de biomassa en de zonnestraling toe te eigenen om ze daarna te verkopen, wat trouwens al gebeurt.

Het is niet in naam van kostenefficiëntie dat we moeten vechten tegen een energiesysteem gebaseerd op fossiele en nucleaire bronnen, maar in naam van een antikapitalistisch perspectief: het rationele, efficiënte en voorzichtige beheer van het algemeen goed op vlak van energie door de bevolking, georganiseerd in democratische gemeenschappen, die collectief eigenaar zijn van de grondstoffen. Een ecosocialistische samenleving, met respect voor de mens en de natuur.

Vertaling: Natascha V.

In het speciale nummer van Spanning van december 2012 waarmee de aftrap voor de discussie werd gegeven komt van alles aan de orde. Maar een duidelijke visie op de democratisering van de economie is er moeilijk in te vinden. Een vijftal SP leden die op verzoek van het wetenschappelijk bureau van de partij aanwezig waren geweest op een bijeenkomst ter voorbereiding van het nummer van Spanning schreven na het uitkomen daarvan een kritiek. Toen het na enige tijd duidelijk werd dat de redactie van Spanning dit stuk niet zou plaatsen werd het eind maart op de website van Konfrontatie gezet en daarna door verschillende andere sites overgenomen. Inmiddels is er sprake van dat er alsnog een verkorte versie in het blad Spanning verschijnt.

Ook door anderen werd er op de teksten in de Spanning gereageerd. Grenzeloos hoofdredacteur Alex de Jong legde onder de titel “We worden allemaal beduveld” uit dat de Zeitgeist beweging waarvan in de Spanning de coördinator aan het woord wordt gelaten over Occupy iets minder onschuldig is dan het lijkt en zeker minder democratisch.

Op socialisme.nu betoogt Jeroen van der Starre dat echte democratisering van de economie zou betekenen dat de eigendomsrechten van kapitaalbezitters betekenisloos zouden worden en dat het de vraag is wie dit kan afdwingen en hoe. In een stuk op Konfrontatie spreekt Hans Boot zijn verbazing uit over de voorzichtige aanpak van de vijf SP leden en stelt hij vraagtekens bij de interne democratie in de SP.

In de pers van de SP zelf is van deze, of andere bijdragen aan de discussie niets te vinden. Wel werd er in de afdelingen over het thema gediscussieerd, waarbij over het algemeen een partijprominent de problematiek toelichtte. In een aantal afdelingen werden er ook discussiebijeenkomsten georganiseerd waarin verschillende standpunten over het thema aan de orde kwamen.

Inmiddels is er een ‘kaderkrant’ verschenen met tien stellingen waarin het voorlopige standpunt over het thema wordt samengevat. Deze tekst is (nog) niet publiek beschikbaar. In afdelingsvergaderingen kunnen er amendementen op deze stellingen ingediend worden waarna de partijraad nog voor de zomer de definitieve versie vaststelt.

Verlanglijstje
De eerste zinnen van de stellingen geven een duidelijk beeld van dit document. “In de publieke sector is geen plaats voor marktwering…. Gelijke rechten voor alle werknemers in Nederland is van groot belang…De financiële sector dient dienstbaar te zijn aan de maatschappelijke en economische ontwikkeling…. Vitale sectoren voor onze economie laten we niet overgaan in buitenlandse handen… Niet alles wat economisch mogelijk is, is ook maatschappelijk nuttig… De overheid moet meer zeggenschap krijgen over functie, eigendom en waarde van de grond… In een volwassen democratische samenleving hebben mensen invloed op hun woon-, werk- en leefomstandigheden…. De menselijke maat is de schaal van de toekomst…. Goed onderwijs en onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek is van vitaal belang voor onze samenleving en economie…. Internationale samenwerking is van levensbelang….”

Het zal moeilijk zijn om een socialist te vinden die het hier niet mee eens is. Maar het probleem van de tekst is dat het allemaal beperkt blijft tot een soort wensenlijstje. De vraag waarom het in de wereld toch allemaal anders is dan wij socialisten het wensen en welke krachten en machten daar achter zitten komt niet aan de orde. En evenmin de vraag hoe de zaak dan veranderd kan worden. Wat zou de SP als partij of zouden individuele socialisten moeten doen. Daar zou het debat toch over moeten gaan.

Door dit karakter van de tekst lijkt die mij ook nauwelijks zinvol te amenderen. In plaats van de ene wens kan een andere ingevuld worden en de ene formulering kan vervangen worden door een andere, maar dat geeft geen antwoord op de achterliggende vragen en problemen.

Moeten kritische SP leden dan maar met een alternatieve tekst komen? Ook dat lijkt weinig zinvol. Niemand schrijft zomaar even een goede tekst over een dergelijk complex onderwerp. En daar gaat het ook niet om. De bedoeling was juist dat er zich een brede discussie in de partij zou ontwikkelen waarin standpunten uitgewerkt en verduidelijkt zouden kunnen worden en waar gezamenlijk naar nieuwe antwoorden en oplossingsrichtingen gezocht kon worden. De tekst van ‘de vijf’ is daar volgens mij een goed startpunt voor, maar dan moet daar wel over gediscussieerd (kunnen) worden. Helaas heeft de manier waarop de discussie in de partij is georganiseerd een dergelijke aanpak niet bevorderd.

Vakbondsvrienden- en vriendinnen, collega’s, kameraden,
Wij vieren vandaag, 1 mei, de Dag van de Arbeid. Dat gebeurt in veel landen ter wereld, maar bijvoorbeeld niet in Amerika. Toch heeft 1 mei zijn oorsprong in Amerika. In feite herdenken wij op 1 mei de strijd van een Amerikaanse vakbond voor de achturen-werkdag die in 1884 nog 12 uur was. De kern van die strijd lag toen in Chicago. Kleermakers, schoenmakers en magazijnbediendes streden voor de achturen-werkdag. Op het einde van een massabetoging – die volledig vreedzaam was verlopen en waar honderdduizenden aan meededen – werd in nooit opgehelderde omstandigheden een bom gegooid naar de toekijkende politie, waarbij één agent werd gedood en 70 andere werden gewond.

Ger Geldhof

1 mei heeft zijn oorsprong dus in de strijd voor de achturendag in Chicago in 1886. Lang geleden allemaal. Maar dat die strijd nog niet gestreden is, bleek pas geleden nog in Bangladesh: uit de puinhopen van een ingestorte kledingfabriek in Bangladesh zijn nu al bijna 400 doden geborgen en er worden nog 900 textielarbeiders vermist. Grote media-aandacht is er nu voor de eigenaars van een gammel fabrieksgebouw, die winst boven veiligheid plaatsten. De echte opdrachtgevers, de kledingmultinationals, blijven buiten schot. Minder bekend is dat de bevolking van Bangladesh al jaren protesteert tegen deze wantoestanden en dat de vakbonden er gewelddadig worden onderdrukt. Recent nog werd er een vakbondsleider in de kledingindustrie ontvoerd, gefolterd en dood achtergelaten langs de weg. Misdadigers als de eigenaar van dat gebouw in Bangladesh kunnen alleen maar doen wat ze doen omdat er een systeem is dat dit toelaat. Het is dat systeem zelf dat veroordeeld moet worden. Bangladesh is helaas geen uitzondering.

Overal op de wereld worden werkende mensen uitgebuit. Er is nog heel veel werk aan de sociale winkel. Vakbonden zijn meer dan ooit nodig. Maar het moeten dan uiteraard wel vakbonden zijn die zich voor de mensen durven in te zetten. Vakbonden die kunnen onderhandelen, maar als het nodig is ook met hun leden strijd voeren, vakbonden die van de mensen zelf zijn. En dat onze vakbond van ons zelf blijft, dus van de leden, daar zullen we zelf voor moeten blijven knokken! Want voordat je het weet, is je vakbond niet meer van jou, ben je je vakbond kwijt! Ik heb dat zelf meegemaakt.

Mijn eigen vakbond, Abvakabo FNV, had in mei 2010 het meest opzienbarende congres in haar bestaan. De afgevaardigden op dat congres schreven geschiedenis door een hele groep kritische kaderleden, de ‘Kloofdichters’, in meerderheid in het Bondsbestuur te kiezen. Zoiets was in vakbondsland nog niet eerder vertoond. Ik was één van die kloofdichters. Met een groep hadden we, op basis van een programma, campagne gevoerd tegen het oude bestuur. Waarom? Omdat het onze vakbond van ons af wilde pakken! In een sluipend proces, in de jaren daarvoor, was het al heel ver gekomen. En nu was het toe aan de finale: het wilde van de Abvakabo FNV een yuppenbond maken, die zich volgens het bestuur moest gaan richten op de groeimarkt van ‘beter verdienende en beter opgeleide professionals in de publieke sector’ met verschillende ‘producten’ en ‘diensten’, die marketeers in de markt gingen zetten voor de klanten (want de leden werden klanten) en apart ingekocht konden worden, ook als ze geen lid waren. Dat was dus helemaal het idee van de vakbond als ‘zaakwaarnemer’ of als een sociale ANWB, als bedrijf. Gelukkig is dat toen niet gelukt: na een spannend gevecht werd de vakbond weer van ons, de leden! Net op tijd!

In 2010 werden wij dus in het Bondsbestuur van Abvakabo FNV gekozen. Een vakbond van, voor en door de leden, dat was onze leus. Wij wilden juist weg van de koers naar een dienstverlenende yuppenbond. En dat is gelukt! Abvakabo FNV is vandaag de dag heel vaak opinieleider, strijdbaar en een vakbond waarmee je rekening houdt, die niet bang is om haar tanden te laten zien en die als het nodig is, ook doorbijt. Een vakbond die geen handtekening onder een zorgakkoord zet als daar 50.000 thuiszorgers hun baan mee kwijtraken. Ik ben er trots op dat ik in het bestuur van die vakbond zit. En, het was bittere noodzaak dat we die koerswijziging naar een activerende vakbeweging doorvoerden. Want het evenwicht in de polder is verstoord doordat wij flink zijn verzwakt de afgelopen 25 jaar. We hebben aan positie verloren, onder andere door op te gaan treden als zaakwaarnemer, terwijl de werkgevers zich steeds beter organiseerden. Vier belangrijke ontwikkelingen hebben de arbeidsverhoudingen in de afgelopen jaren sterk beïnvloed, speerpunten van de werkgevers, waar de vakbeweging niet of onvoldoende tegen optrad:

1. De doorgeschoten flexibilisering: het was 1 op de 5, het is nu 1 op de 3 werknemers die een flexcontract heeft.
2. De sociale zekerheid is bijna verworden tot een ministelsel en de polderaars in onze vakbondstop zijn daar aan onderhandelingstafels en in achterkamers mede verantwoordelijk voor geweest.
3. De marktwerking heeft geleid tot afbraak: slechtere kwaliteit van publieke diensten, tegen een hogere prijs en tegen slechtere arbeidsvoorwaarden: kijk naar de thuiszorg, maar ook naar de post. In mijn straat komen er nu op een dag drie postbodes langs van allemaal verschillende bedrijven en ze hebben alle drie slechtere arbeidsvoorwaarden dan de oude postbode van vroeger.
4. Het is ongelooflijk maar waar: werkgevers kunnen zich permitteren cao’s niet na te leven en daar komt geen afdoende antwoord op.

Waarom ging het zo hard achteruit? Omdat de FNV steeds meer een bobo-bond werd met de neus naar Den Haag, te weinig het gezicht naar de actieve leden die er op de werkvloer moeten zijn om de afspraken van het papier naar de praktijk te vertalen.

Het verstoorde evenwicht, dat is waarom de polder niet meer werkt, waarom een activerende vakbeweging nodig is. Dan doen we er toe voordat het te laat is. We zijn te vaak de sociale vuilnisman of de brandweer. De sociale vuilnisman, die sociale plannen afsluit om de gevolgen van bezuinigingen op te vangen, maar zich niet met de oorzaak bezighoudt. De brandweer die steeds opnieuw uitrukt en steeds weer kleine brandjes blust, maar niet de vuurhaard, niet de echte problemen aanpakt. Dat is wat we weer moeten gaan doen, proberen de échte problemen van en met de werkende mensen aan te pakken. De breed gedragen problemen, die nú spelen, waar op de werkvloer draagvlak voor is om die op te pakken!

En die hangen vaak samen met de kwaliteit van het werk. Bijvoorbeeld met te weinig handen aan het bed. Of bij het bedrijf waar ik bij werk, bij het gemeentevervoerbedrijf (GVB) in Amsterdam, de verplichte privatisering van het openbaar stadsvervoer. Door harde acties te voeren en een paar keren echte stakingen te organiseren hebben we bereikt dat de wet zo is gewijzigd dat het nu, geheel tegen de neoliberale stroom in, mogelijk is om in de grote steden de privatistering van het openbaar vervoer tegen te houden. Daar was vastberaden optreden voor nodig maar uiteindelijk hebben we dan ook wat bereikt! We hebben die wedstrijd gewonnen, het grote probleem er achter aangepakt! Dat is wat we moeten realiseren, de vakbond moet weer perspectief bieden, we moeten weer ‘wedstrijden winnen’ en niet na een moeizaam gevecht het verlies alleen maar een beetje beperken. Als we weer wedstrijden winnen, worden we weer aantrekkelijk en dan willen werkers erbij horen en dan willen werkers ook actief zijn in die beweging.

Wij moeten laten zien dat je door machtsvorming, door collectief op te treden wat kan bereiken, dat mensen daardoor resultaten kunnen binnenhalen op onderwerpen die de mensen raken. Op die manier moeten leden en potentiële leden de kracht van de vakbond weer merken, weer aan den lijve gaan ervaren dat alleen als je zelf meedoet en het samen aanpakt, je iets wezenlijks kan veranderen. De versterking van de vakbond op de werkvloer, dát is een centraal doel. Dat doe je door te zorgen dat je als vakbond op het bedrijf aanwezig bent. Want dáár kun je mensen informeren, activeren, organiseren en mobiliseren. Mensen worden niet zo maar lid, mensen worden niet vanzelf actief. Mensen gaan niet zo maar de straat op omdat de bond ze daarvoor oproept. Activeren gaat stapje voor stapje, daar moet je aan werken, daar heb je ook middelen voor nodig en materiaal en mensen, dan moet je prioriteiten kunnen stellen. Om dat allemaal te kunnen doen is het nodig dat je zeggenschap hebt over wat de vakbond doet. Daarvoor is een democratische vakbond nodig met een democratische leiding die wil luisteren naar de leden en hun belang en hun activering als vertrekpunt neemt.

Daarvoor is het nodig dat we de vakbond weer in ons bezit krijgen en dat die niet meer van ons wordt afgepakt!

Ik geloof dat de vakcentrale, ónze vakcentrale, de FNV, ook van ons, de leden, was afgepakt. En dat we nu, vandaag de dag, midden in het gevecht met allerlei bobo’s zitten om die vakcentrale weer terug aan de leden te geven!

De strijd om de inhoud van het Sociaal Akkoord was zo’n gevecht. Mij is daarbij duidelijk geworden dat we dit gevecht nog niet gewonnen hebben. Ik heb als lid van het voorlopig Ledenparlement bij het Sociaal Akkoord mogen meemaken hoe belangrijk het is wie er de leiding heeft. De inzet voor het Sociaal Akkoord werd wel met de vertegenwoordiging van leden in het voorlopig Ledenparlement gemaakt. Die inzet was duidelijk en haalde de landelijke pers. Aan ontslagrecht en WW mocht niet gerommeld worden, de doorgeschoten flex moest worden aangepakt evenals allerlei andere malafide werkgeverspraktijken. En het wensenlijstje was nog wat langer, maar niet onrealistisch. Want we gaven ook aan waar het geld voor de maatregelen gevonden kon worden. Bijvoorbeeld door het belasten van flitskapitaal. Volgens de OESO kwam in Nederland en Luxemburg afgelopen jaar een even groot kapitaal binnen als in Amerika, Duitsland en Groot-Brittannië bij elkaar. In Nederland was dat 5,5 biljoen dollar, waarvan het overgrote deel terechtkwam in brievenbusfirma’s en holdings, speciaal opgezet om belasting te ontduiken. Er is in ons belastingparadijs voor de rijken ook geld te halen door het verhogen van de idioot lage winst- en vermogensbelasting. En door de topsalarissen aan te pakken, directies in de publieke dienst en medisch specialisten gewoon onder de cao te brengen, door bonussen aan banden te leggen, de belastingschijf voor de hoogste inkomens te verhogen. Er is wel geld, hoor!

Ik behoorde tot de minderheid die in het Ledenparlement tegen het Sociaal Akkoord heeft gestemd. Want van die gezamenlijk bepaalde inzet kwam niet genoeg terug. Veel verslechteringen werden alleen in de tijd uitgesteld, er werd niet gerept over het aanpakken van de allerrijksten en er was toch aan ontslagbescherming en WW getornd. Dat laatste kon zogenaamd doordat Ton Heerts met oude polderpolitiek en een paar trucjes de motie daarover uit de inzet heeft gewieberd. Ik zit voldoende lang in de vakbond om dat te doorzien. Dat was ondemocratisch en had nooit mogen gebeuren. Maar het was ook een duidelijk bewijs van de stelling dat de vakcentrale nog niet van ons is!

Dat was niet het enige bewijs, trouwens. Ook de wijze waarop en de snelheid waarmee dit akkoord door het voorlopig ledenparlement is geduwd leverde daar bewijs voor. In een dag 59 bladzijden plus 63 maatregelen doorworstelen heeft niets met democratie te maken en het werd ons onmogelijk gemaakt nog de achterban te raadplegen. Vervolgens werd er een doemscenario geschetst waar we in zouden belanden als we niet met het akkoord zouden instemmen. En een referendum werd ernstig ontraden. Als je dan later ook nog in de kranten leest dat de school waar het akkoord op donderdagavond werd gepresenteerd al veel eerder was gereserveerd voor dit doel, besef je dat we hebben meegespeeld in een toneelstuk dat anderen hebben geschreven en waar maar één uitkomst kon zijn. Dat voelt helaas weer als ‘oude politiek’ met de inzet van oude machtsmiddelen. Dat bewijst dat de vakcentrale nog niet van ons is.

Begrijp me goed, er zitten best een aantal goede zaken in dat Sociaal Akkoord maar juist in deze tijd, met de hoogste werkloosheidscijfers ooit, als de sociale zekerheid dus van het grootste belang is, moet je de WW niet verkorten en de ontslagvergoeding niet verlagen, dat is weer achteruitonderhandelen.

Vandaag begint de week waarin wij binnen de FNV ons Ledenparlement kunnen kiezen en onze voorzitter. Een unieke gebeurtenis, nooit eerder vertoond in Nederland. Het wordt belangrijk dat we die kans grijpen en de juiste mensen er in kiezen. Niet de “oude politiek” maar de mensen die de vakbond weer van de leden willen laten zijn, die de vakbond weer terug willen geven in plaats van de bobo’s die de vakbond gebruiken als beheersapparaat om de arbeidsrust te bewaren en tegelijk wel medeplichtig zijn aan het verslechteren van onze positie! Daarom roep ik iedereen hier op: stem niet alleen zelf op die strijdbare kandidaten met een echte achterban die daarvoor staan, maar roep je collega-leden ook op om hun stem aan hen te geven. En stem voor het voorzitterschap op Corrie van Brenk, de kandidaat die als voorzitter van Abvakabo FNV samen met de Kloofdichters in de afgelopen jaren al heeft bewezen dat ze staat voor een strijdbare vakbond die de leden in hun kracht wil zetten.

Leve de internationale strijd, leve de eerste mei!

Tegelijkertijd zien we dat ook het polderen weer is opgepakt en dat de FNV getekend heeft voor een slecht sociaal akkoord, waar de leden zich niet over hebben kunnen uitspreken en waar de vertegenwoordigers van de leden in het voorlopig ledenparlement onder zware druk in veel te korte tijd over moesten beslissen.

Nu zijn er verkiezingen en kunnen alle leden van bij de FNV aangesloten bonden hun stem laten horen. Het is van groot belang dat ze daarbij stemmen op kandidaten die de vernieuwing en democratisering van de vakbeweging verder door willen zetten op weg naar een strijdbare en actieve bond.

Bij de verkiezing voor het voorzitterschap is het duidelijk dat de FNV-ers die een dergelijke koers voorstaan hun stem moeten uitbrengen op Corrie van Brenk. Die heeft de afgelopen jaren als bestuurder en voorzitter van de AbvaKabo laten zien dat ze voorstander is van een democratische en actieve vakbond. U kunt tot en met 13 mei uw stem uitbrengen.

De verkiezing van de leden van het ledenparlement – het belangrijkste orgaan in de vernieuwde FNV – verloopt via de sectoren. Ieder FNV-lid kan dus alleen stemmen op kandidaten in de sector waar hij of zij werkzaam is. Van onderstaande kandidaten weten we dat ze voor een strijdbare en actieve bond zijn. Natuurlijk kennen we niet alle kandidaten, dus als u nog meer goede strijdbare kandidaten weet, geef die ons dan door via grenzelo@grenzeloos.org. U kunt tot en met 7 mei stemmen voor de leden van het parlement.

AbvaKabo FNV Overheid (8 zetels):
Gienus Huisman
Roger Friesen
Margot Kranenburg
Wim Metselaar
Gerben Maurix
Maurice Meyers
Gerard Veldhuis
Anita van Mele
Harry van Hoorn
Karwan Fatah Black
Matthias van Rossum
Jan Müter
Jan Braem

AbvaKabo FNV Publieke diensten in de openbare markt (4 zetels):
Ger Geldhof
Marco Ilbrink
Orhan Yildirim

AbvaKabo FNV Zorg en Welzijn (13 zetels):
Lot van Baaren
Jaap van Kleef
Bas Vermaat
Patricia Wijnker
Fatma Klymazaslan
Louis Verbauwen
Cobi van Driel
Margriet Kruisenga
Anette Ekelschot
Atte Houtsma
Robert Kimenai
Joke van Zelst
Ingrid Bos
Titus Sijmonsma
Peter Spijkerman
Jos Swartjes
William Damen
Pur Purwanto
Guadalupe Verwadigen

AbvaKabo FNV Senioren (5 zetels):
Guus Duppen
Bert ten Heijer
Jan de Wit
Henny Klomp
Ton van der Scheer
Rik Min

AbvaKabo FNV Uitkeringsgerechtigden (1 zetel):
Patty Meijer

FNV Bondgenoten sector Industrie:
Patrick van Klink
Agnes Vroegh
Huub de Rouw
Ruud de Kloe
Sorin Simion

FNV Bondgenoten, sector Handel/Food:
Marc de Haan
Margreet Schults

FNV Bondgenoten, sector Diensten/Finance:
Hans Lammers

FNV Bondgenoten sector Diensten/Schoonmaak:
Khadija Tahiri

FNV Bondgenoten, sector Diensten/Zakelijke Dienstverlening:
Ruud Wennekes
Emil Jacobs
Tonny Groen

FNV Bondgenoten sector Handel, subsector Technische kapitaalgoederen:
Menno Bruijns

FNV Bondgenoten sector Vervoer:
Sjaak de Hoge (Openbaar Vervoer)
Loe de Haas (taxi’s)
Wisse van der Velde (NS)
Herman de Haas (havens)
Ron Christiaanse (spoor)
Erwin Smallenburg (Openbaar Vervoer)

FNV Bondgenoten sector UGO:
Peter Stokkers

FNV Bouw sector Woondiensten:
Atse de Vries

www.fnvverkiezingen.nl

Blijven we bij de huidige gang van zaken, of kiezen we voor vernieuwing?

Corrie van Brenk

Anders en beter was het bepalen van de inzet, dat hebben we deze keer samen gedaan. Het ledenparlement gaf een duidelijke boodschap mee, vooral waar het de WW en ontslagbescherming betrof, met beperkingen en een helder mandaat. De onderhandelaars van de oude FNV onder leiding van Ton Heerts hebben zich daar niet aan gehouden.

We spraken juist af dat we bij dilemma’s geïnformeerd zouden worden, dat wij als ledenvertegenwoordiging dichter op het proces zouden zitten. We zijn wel geïnformeerd, maar toen viel er niets meer aan te passen. De keuze hoe om te gaan met verslechtering van het ontslagrecht kregen wij niet voorgeschoteld.

Er was ruimte gegeven met de werkgevers te praten. Het kabinet zouden we nog even rechts of links laten liggen. Er zouden oriënterende gesprekken plaatsvinden. Maar intussen werd een sociaal akkoord afgerond.

Kort gezegd, we zijn als vanouds in de luren gelegd. We zaten erbij en keken ernaar, rustig gehouden met mooie praatjes. Van echte invloed en betrokkenheid van het ledenparlement kan je niet spreken.

Nu staan we voor de keus

Naast Ton Heerts heeft Corrie van Brenk zich kandidaat gesteld voor het voorzitterschap.

Corrie heeft haar roots niet in het bestuurderskorps, maar komt van de vloer. Uit de zorgsector. Daar waar de handen nodig zijn en waar de pijn voelbaar wordt door de vele bezuinigingen. Ze staat met haar neus naar de leden, niet naar het Haagse pluche. En zo hoort het ook, want een vakbeweging is zo sterk als haar leden, die wijzen de weg. Vandaag in de krant omdat ze luistert naar de leden in de Thuiszorg, morgen omdat ze begrijpt waar het in de bouw of metaal om gaat, in het onderwijs, bij het vervoer, de tuinbouw of de horeca. Om welke sector of om wie het ook gaat, Corrie laat zich eerst informeren door de leden, luistert naar wat die willen en zoekt dan samen met hen een weg naar resultaat. Zo pakt Corrie dat aan. Zo heeft ze het altijd gedaan en zo wil ze doorgaan. Samen met de leden en door de leden, daar waar het gebeurt.

Dus onze keus is gemaakt, kies ook Corrie van Brenk!

Huub de Rouw, kaderlid FNV Bondgenoten, kandidaat Ledenparlement sector Industrie
Lot van Baaren, kaderlid Abvakabo FNV, kandidaat Ledenparlement sector Zorg en Welzijn

Eind vorig jaar sloten drie linkse partijen in Pakistan zich aaneen in de Awami Workers Party (AWP). De nieuwe eenheid was het resultaat van de samenwerking van leden van de drie partijen in protestbewegingen tegen de corrupte, onderdrukkende overheid en tegen het oprukkende religieuze fundamentalisme. Het is hoog tijd dat de Pakistaanse bevolking, en vooral de straatarme boeren en arbeiders, een alternatief krijgen. De AWP wil dit alternatief zijn en zich de komende jaren uitbouwen, door deelname aan de sociale bewegingen maar ook door deelname aan verkiezingen.

In mei zal Farooq Tariq namens de AWP deelnemen aan de verkiezingen voor het regionale bestuur van Punjab en het daarbij opnemen tegen de regeringspartij Pakistan Peoples Party en verschillende rechtse, religieuze partijen. Farooq is lid van het bestuur van de AWP en was woordvoerder van Labor Party Pakistan, een van de drie partijen die opgingen in de AWP.

Hij is zelf afkomstig uit deze regio en voert al enkele weken campagne in het gebied. De campagne begon met een publieke bijeenkomst in een arme wijk van de stad Toba Tek Singh waar 2000 mensen op af kwamen. Farooq is sinds 1980 politiek actief en is een van de meest prominente activisten van het land. In de jaren tachtig, tijdens de dictatuur van generaal Muhammad Zia-ul-Haq, was hij in ballingschap in Nederland. Tijdens het regime van de vorige leider, generaal Pervez Musharraf, werd hij verschillende keren opgepakt tijdens de protestbeweging tegen het machtsmisbruik van de regering.

Farooq is afhankelijk van de bijdrages van sympathisanten, in Pakistan en daarbuiten, om campagne te kunnen voeren. Grenzeloos roept op om via een donatie Farooq en de AWP te steunen in het opbouwen van een links alternatief. Donaties kunnen worden overgemaakt naar 5543271, Socialistische Alternatieve Politiek, ovv Pakistan.

Carmen Reinhart en Kenneth Rogoff

Politiek gezien kwam het onderzoek op een cruciaal moment. Na de kredietcrisis van 2008 werd met grootscheepse stimulerende maatregelen een herhaling van de economische depressie van de jaren dertig voorkomen. Vanaf eind 2009 besloten de meeste westerse regeringen, met name die in Europa, om in de nasleep van de kredietcrisis een frontale aanval te openen op de sociale voorzieningen en de rechten van de werkenden. Het artikel van Reinhart en Rogoff kwam hierbij als geroepen om dit beleid te rechtvaardigen.

Na lang aandringen hebben Reinhart en Rogoff onlangs hun bronnenmateriaal vrijgegeven. En wat blijkt: de conclusies van het artikel zijn gebaseerd op een aantal gênante fouten. Zo hebben ze een aantal landen met een hoge staatsschuld en een goed draaiende economie niet meegenomen in hun verdere berekeningen en hebben zij in een spreadsheet een aantal cellen overgeslagen in een optelling. Na correctie van deze en andere fouten verdwijnt grotendeels het verband tussen de staatsschuld en de prestaties van de economie. Als wordt gekeken naar de volgorde van dit verband, dan blijkt de stijging van de staatsschuld op te treden na een verslechtering van de economie en niet andersom.

Net als het oorspronkelijke artikel komt ook de ontmaskering van het artikel precies op het juiste moment: de negatieve gevolgen van de ingezette bezuinigingen zijn veel groter dan verwacht en de economie dreigt daardoor in een onbeheersbare neerwaartse spiraal terecht te komen.

Er lijkt zich onder de beleidsmakers een nieuwe consensus af te tekenen dat er tijdelijk wat gas terug moet worden genomen met de bezuinigingsdrift. Echter, de lange termijn doelstelling van de afbraak van de sociale voorzieningen wordt niet losgelaten. Het recent gesloten sociaal akkoord is een goed voorbeeld van deze nieuwe lijn.