9 July 2020

Ander Europa

Abonneren op feed Ander Europa Ander Europa
www.andereuropa.org
Bijgewerkt: 29 min 15 sec geleden

Een Europese V-curve met winnaars en verliezers

08/07/2020 - 20:17
Bewaren als PDF

8 juli 2020 – De Europese Commissie maakte onlangs nieuwe cijfers bekend over de verwachte economische krimp in de Europese Unie. Het valt op hoe sterk deze cijfers in ons ‘verenigd Europa’ uiteenlopen, ook binnen de eurozone. Zo wordt dit jaar in Italië een krimp verwacht van 11,2 procent, in Spanje 10,9 procent, en in Frankrijk 10,6 procent. Dat kan je vergelijken met Nederland (6,8 procent), Duitsland (6,3 procent) of Finland (ook 6,3 procent). België ligt zoals het hoort ergens tussenin (8,8 procent).

Die aanzienlijke verschillen deden me denken aan een recent artikel van Michel Husson, die benadrukt hoe door de aard van de crisis (‘een grote lockdown’) de gevolgen sterk verschillen tussen economische sectoren, landen en regio’s. Sommige sectoren worden erg hard getroffen (restaurants, de luchtvaart,…) terwijl andere sectoren integendeel een boost kregen (Amazon, Zoom,…) of relatief weinig getroffen werden (de overheidsadministratie bijvoorbeeld).

Ook het herstel (de zogenaamde v-curve waarop wordt gerekend) zal ongelijk zijn. We hoeven ons niet te verwachten aan een harmonieus herstel waarin de verschillende economische sectoren en regio’s zich aan elkaar optrekken. Het wordt eerder een keihard gevecht met winnaars en verliezers. Amazon zal zich niet vrijwillig terugtrekken om de winkelstraten weer zuurstof te geven. De strijd voor de toerist (transport en verblijf) is amper begonnen.

Dat geldt ook voor regio’s en landen. Internationale waardeketens worden gereorganiseerd. Ook daar zullen er verliezers zijn die dieper in een economisch dal storten. Tegelijk is de economie internationaal vervlochten. Het herstel zal dus in het beste geval ongelijk, hectisch en tegenstrijdig zijn. Drukken van de loonkosten om zich te handhaven wordt de orde van de dag.

Dat heeft zo zijn gevolgen voor de Europese Unie. Welke landen, sectoren en bedrijven gaan hun gewicht vergroten, en welke worden verder in de economische rand gedrukt?

Naar verluidt gunnen Louis Michel en Ursula von der Leyen elkaar het licht in de ogen niet. Spektakel gegarandeerd dus. Maar op de achtergrond van het spektakel in de Brusselse bubbel zullen harde economische belangen spelen.

Aan heikele punten geen gebrek. Enkele voorbeelden. Duitsland is nu overtuigd dat het concurrentiebeleid moet worden aangepast om ‘Europese kampioenen’ te vormen, die wereldwijd de concurrentie aankunnen. Maar schept de fusie van een Frans en een Duits bedrijf een Europese of een Frans-Duitse kampioen? Italianen zullen daar hun eigen visie op hebben. Staatsinterventie zal meer worden gedoogd als het helpt de klimaatdoelstellingen te halen, maar wie wordt de Europese waterstofkampioen, waar komt de hoofdzetel en waar komen de banen? Gaat het herstelfonds de Italiaanse concurrentiekracht versterken of zal het Noord-Italië verder ombouwen tot een Duits filiaal? Enzovoort. Het ‘Europees belang’ dat nu even doorweegt om de boel samen te houden zal snel moeten wijken voor de vele belangen van de lidstaten. Het gebrek aan democratische legitimiteit van de EU maakt politieke arbitrages dan moeilijk.

Het weinig verheffend spektakel waar we ons aan kunnen verwachten kan wel de nodige ruimte scheppen voor een alternatieve boodschap van waarachtige Europese solidariteit. (fs)

Hits: 0

Moet er nog gas zijn?

06/07/2020 - 22:03
Bewaren als PDF

6 juli 2020 – Woensdag maakt de Europese Commissie haar waterstofstrategie bekend. Waterstof speelt een sleutelrol in de klimaatstrategie van de EU naar netto CO2-neutraliteit in 2050. Nederland is fan: met haar expertise en infrastructuur voor aardgas hoopt Nederland koploper te worden op de waterstofmarkt. Ook de verantwoordelijke eurocommissaris Frans Timmermans is enthousiast.

Aardgasleidingen kunnen later ingezet worden voor waterstof. Maar nu ziet het er naar uit dat waterstof ook een argument wordt voor het aanleggen van nieuwe aardgasleidingen. Nochtans is aardgas net als steenkool een fossiele brandstof.

Een en ander bleek in discussies in comités van het Europees Parlement over het ‘Just Transition Fund’, het fonds voor een rechtvaardige energietransitie. Dat fonds van 40 miljard euro moet regio’s ondersteunen die van steenkool af moeten (108 regio’s verspreid over de EU). Het geld moet bijvoorbeeld getroffen werknemers helpen om een nieuw leven op te bouwen. Het geld mag niet gebuikt worden voor investeringen in fossiele brandstoffen, aldus de Europese Raad en eerder ook de Europese Commissie.

In het Europese Parlement gaan echter talrijke stemmen op om het geld ook te gebruiken voor investeringen in infrastructuur voor aardgas! Het argument is dat aardgas minder vervuilend is dan steenkool en dat deze infrastructuur later kan gebruikt worden voor waterstof. De industrie heeft echter al laten weten dat groene waterstof niet voor morgen is (zie een eerder artikel)!

Het fossiele hek is dan wel van de dam. De regels die staatshulp aan bedrijven inperken zullen naar verluidt niet gelden voor investeringen in waterstof. In een soort stuurgroep voor waterstof zitten bedrijven zoals Shell, waarvan de CEO verleden weekend in het Financieel Dagblad nog duidelijk maakte dat fossiele industrie in de nabije toekomst de basis blijft van het verdienmodel van Shell. De Europese Green Deal begint sterk te ruiken naar aardgas en grijze waterstof.

Frans Timmermans vindt het allemaal best: in theorie gaat Europees geld niet naar fossiele energie, maar volgens hem zal aardgas een sleutelrol spelen ter vervanging van steenkool om zo goedkoop de infrastructuur te bouwen voor waterstof. “Op een aantal domeinen van de overgang zal het gebruik van aardgas allicht noodzakelijk zijn om de overgang te maken van steenkool naar duurzame energie”, aldus Timmerman verleden maand. Hij ondersteunt daarmee de strategie van de grote fossiele bedrijven. Als het bedrijfsleven aan het stuur zit betekent dit echter dat de EU CO2-neutraal wordt zodra daar genoeg geld mee te verdienen valt, en geen dag eerder. (fs)

 

Hits: 1

Bisschoppen tegen straffeloosheid multinationals  

06/07/2020 - 13:30

6 juli 2020 - Sinds 2014 worden binnen de Verenigde Naties pogingen ondernomen om tot een bindend verdrag te komen waardoor multinationals niet langer ongestraft mensenrechten kunnen vertrappelen en onmetelijke schade aanbrengen aan het milieu [efn_note]Zie Mensenrechten vs. bedrijfswinsten: en de winnaar wordt …   [/efn_note]. Die pogingen gaan vooral uit van landen uit het Zuiden, waar de misbruiken vaak hemeltergend zijn; van Westerse kant, onder andere vanwege de EU en haar lidstaten, was er enkel tegenkanting en regelrechte boycot. De morele verontwaardiging daarover en de machteloosheid van hele bevolkingsgroepen vond onder andere een spreekbuis bij (sommige) kerkelijke leiders. Zo kwam de Peruviaanse bisschop Pedro Barreto in september 2018 naar Brussel “om de EU-leiders aan te sporen om een constructieve houding aan te nemen bij de onderhandelingen binnen de Verenigde Naties voor een bindend verdrag over transnationale bedrijven.” En vandaag doen de aartsbisschoppen Hollerich van Luxemburg en Maung Bo van Myanmar in een open brief een nieuwe oproep voor bindende wetgeving ter zake; ze verwijzen expliciet naar ISDS, het “geheim wapen” waarover multinationals beschikken wanneer hun belangen op het spel staan, en dat door de EU al in tal van vrijhandelsverdragen werd ingebouwd. Hollerich en Maung Bo zijn mede-ondertekenaars van een vandaag verschenen nieuwe  oproep door 110 bisschoppen voor bindende wettelijke maatregelen tegen schendingen van mensenrechten door bedrijven. Ze zien een positieve evolutie in een verklaring van eurocommissaris Reynders voor justitie die zich eind april uitsprak voor een wetgevend initiatief; diverse Belgische ngo’s en vakbonden zijn op deze verklaring gesprongen en willen dat de EU zich ook aan deze intentieverklaring houdt. De ervaring leert natuurlijk dat de EU nooit om een verklaring meer of minder verlegen is, en dat zeker ‘gladde aal’ Reynders een allesbehalve betrouwbare partner is wanneer het gaat over optreden tegen bedrijfsbelangen. Het zou echter dwaas zijn deze kans niet te grijpen om de EU voor haar verantwoordelijkheid te stellen. Veel hangt af van de publieke druk ter ondersteuning van een bindend verdrag tegen de straffeloosheid van de multinationals. Een bisschoppelijke verklaring, hoe welkom ook, zal niet volstaan; het zijn zeker niet de Europese ‘christendemocraten’ die er zich zullen door aangesproken voelen. Het Europees Vakverbond tekende wel een steunbetuiging voor een initiatief in die richting, maar veel meer gewicht dan een verklaring vanaf de bisschoppelijke kansel gooit dit niet in de weegschaal. Is deze zaak niet evenveel inzet waard vanwege sociale bewegingen als het verzet tegen de vrijhandelsverdragen? (hm)    

Iedereen houdt van Vucic

05/07/2020 - 18:45
Bewaren als PDF

5 juli 2020 – De Servische president Aleksandar Vucic is erg geliefd. Iedereen houdt van hem: Rusland, de VSA, China, de EU, allen zoeken ze zijn vriendschap om zo geopolitiek voordeel te verwerven in de Balkan. Dat is nog meer het geval nu de partij van Vucic met vlag en wimpel door de oppositie geboycotte parlementsverkiezingen won.
Dat de man steeds meer autoritaire allures krijgt doet er even niet toe. Dat hij verantwoordelijk is voor een uitbraak in Servië van het coronavirus evenmin. Tegen beter weten in werden zowat alle maatregelen tegen het virus opgeheven: cafés, nachtclubs, voetbalstadia draaiden weer als vanouds. Het tennistoernooi van Djocovic haalde de internationale pers nadat Djocovic zelf besmet raakte. Volgens critici was dit alles nodig opdat de verkiezingen konden doorgaan die de macht van Vucic moesten consolideren. Volgens een onderzoek werden de coronacijfers in de aanloop naar de verkiezingen vervalst.
Maar zoals het gezegde gaat: God straft onmiddellijk. Het blijkt dat een aantal vooraanstaande politici, waaronder de parlementsvoorzitter en de minister van defensie, nu zelf besmet zijn nadat zij de verkiezingsoverwinning al te innig gevierd hadden. Inmiddels werden weer strenge maatregelen tegen het virus ingevoerd, maar te laat.
De moraal van het verhaal: Europa lijkt toch wel een vruchtbare voedingsbodem voor autoritaire autocraten, en het weerwerk van de EU is niet echt overtuigend. Vucic kondigde al aan dat hij nu graag in gesprek gaat met de EU over Kosovo, om zo de weg te openen naar Servisch lidmaatschap. (fs)

Hits: 0

De grijze tijger Poetin

04/07/2020 - 19:01
Bewaren als PDF

4 juli 2030 – Drie op vier van de inwoners van Rusland wil dat Poetin president blijft tot hij 83 is (hij is nu 67). Dat is in elk geval wat het Kremlin ons wil doen geloven, zich baserend op het referendum waarvan de uitslag enkele dagen geleden bekend werd gemaakt.

Wat een bizar referendum! Terwijl het referendum nog moest plaatsvinden lag de nieuwe grondwet gedrukt en wel al in de boekhandels. Het referendum was dan ook enkel raadgevend, en ging over van alles en nog wat.
Maar Poetin had het referendum nodig om zijn populariteit te bewijzen. Die is tanende, onder meer na een onpopulaire pensioenhervorming. Het coronavirus dat in Rusland hard toesloeg terwijl de overheid passief toekeek heeft ook niet geholpen.

Toch gingen dus veel mensen stemmen en haalde Poetin een stevige meerderheid. Dat heeft hij niet zozeer te danken aan fraude, dan wel aan het feit dat zoveel mensen in Rusland voor hun positie of inkomen rechtstreeks of onrechtstreeks afhankelijk zijn van het Kremlin. Dat speelt des te meer mee nu miljoenen mensen door het coronavirus door de mazen van het versleten sociale zekerheidsnet dreigen te vallen.

Maar alles is zeker niet koek en ei voor Poetin. De New York Times bericht hoe bloggers, influencers en andere internetsterren weigerden Poetin in het referendum te steunen, uit vrees hun publiek voor het hoofd te stoten, en dus hun advertentie-inkomsten kwijt te raken. Het internet heeft weinig last van censuur in Rusland. De hip hop ster Timati die toch het risico nam een nummer met lof op Poetin op te nemen kreeg op internet 1,4 miljoen duimpjes naar beneden, en moest de clip van het internet halen. Poetin is niet cool meer. Hij zakt in peilingen, meer nog bij jongeren.

Per Leander en Alexey Sakhnin schreven op Jacobin een verhelderend artikel over de breekbare toestand waarin Poetin zich bevindt. Sakhnin is lid van het Links Front in Rusland en lid van de Progressieve Internationale Raad, waarvan Varoufakis de trekker is.

Zo heeft de EU in Europa en aan de rand ervan met Rusland en Turkije twee autoritaire maar niet zo stabiele regimes, die garant staan voor nog heel wat geopolitieke hoofdbrekens. Wij zijn echter meer geïnteresseerd in de veerkracht van de mensen daar om in verzet te komen tegen deze autoritaire en corrupte regimes. (fs)

Hits: 0

Doel humanitaire hulp Syrië niet gehaald

02/07/2020 - 09:54
Bewaren als PDF

2 juli 2020 – Op een donorconferentie wilden de EU en de VN 10 miljard dollar ophalen voor humanitaire hulp aan Syrië. Dat doel werd niet gehaald. Als excuus werd de coronacrisis aangehaald, die weegt op de overheidsfinanciën. De EU vond 2,6 miljard dollar, en lidstaten over twee jaar nog eens 3,8 miljard dollar. Als het om Syrië gaat is geld blijkbaar toch niet gratis.

Het land kent al tien jaar oorlog, met 380.000 burgerslachtoffers en de helft van de bevolking op de  vlucht. Let wel, het is geen ‘binnenlands’ conflict, terwijl de rest van de wereld zich beperkt tot humanitaire hulp. Bijna iedereen vecht er mee, al dan niet via onderaannemers (proxy wars), want het is een strategische regio. Ook Nederland stuurde gevechtsvliegtuigen, die boven Irak en Syrië 2500 missies uitvoerden in het kader van een coalitie. Daarbij vielen 7000 burgerdoden (volgens Amnesty International).

Humanitaire krokodillentranen zijn een Europese specialiteit. (fs)

Hits: 1

Noorwegen gaat voor ondergrondse opslag CO2

02/07/2020 - 09:33
Bewaren als PDF

2 juli 2020 – Dank zij de oliewinning heeft Noorwegen een aardig spaarpotje. Daarvan wil het nu 2,6 miljard dollar investeren in een project voor ondergrondse opslag van CO2. De CO2 wordt uitgestoten door een cementfabriek en een energiecentrale die draait op afval. De CO2 zou worden opgevangen, getransporteerd met een schip, en enkele honderden kilometers verder worden opgeslagen onder de zeebodem.
Per opgeslagen ton CO2 kost dit project 140 dollar, dat is vijf keer zoveel als een ton waard is op de Europese emissiehandel. Maar het is nog steeds een stuk minder dan de 1350 dollar die Noorwegen per uitgespaarde ton uitgeeft aan subsidies voor elektrische auto’s. Noorwegen wil tegen 2030 al CO2-neutraal zijn. Neutraal is dan een netto-begrip. Het betekent niet per definitie dat geen CO2 meer wordt uitgestoten, maar kan ook betekenen dat uitgestoten CO2 wordt gecompenseerd door CO2 uit de lucht te halen (bijvoorbeeld door het planten van bomen), of dat CO2 wordt opgevangen en ondergronds opgeslagen.
Met zijn investering hoopt Noorwegen koploper te worden in de technologie van ondergrondse opslag. Het is dan wel geen lid van de EU, maar wel van de EER (Europese Economische Ruimte). Het project wordt voor 80 procent gefinancierd door de overheid, maar ook private spelers doen mee, waaronder uiteraard Shell. Zo wordt geleidelijk de Europese groene taart verdeeld: Noorwegen ondergrondse opslag, Nederland waterstof,… (fs)

Hits: 0

Britten willen het speelveld vervalsen!

01/07/2020 - 17:09

1 juli 2020 - De Financial Times schrijft dat een van de grote struikelblokken in het vinden van een Brexit-akkoord draait rond de regels voor de staatssteun ('State aid question remains stumbling block in Brexit talks'). De EU wil dat Groot-Brittannië zich schikt naar de Europese regels terzake, wat erop neerkomt dat het Europees Hof van Justitie een blijvende zeg heeft in een deel van de Britse economische politiek. Londen daarentegen zegt dat het zich aan de regels van de Wereldhandelsorganisatie wil houden.  'Onaanvaardbaar', zegt EU-onderhandelaar Barnier, als de Britten een vrijhandelsakkoord zonder quota en zonder tarieven willen. Een geschil dus over onliberale praktijken tussen twee prominente neoliberale spelers. "We dulden geen compromissen over onze waarden!", waarschuwde Barnier, voor wie het principe van het level playing field [vlak speelveld, gelijke kansen voor iedereen in de grote Olympische concurrentiespelen] niet te koop is! Maar waarom moet dat vlak speelveld er enkel zijn met niet-EU concurrenten, terwijl regeringen binnen de EU er alles mogen aan doen om het speelveld  in hun voordeel, of beter gezegd: dat van hun grote bedrijven, om te woelen? Zo mogen ze de vennootschapsbelasting halveren, vierendelen of elimineren, een vorm van 'staatssteun' die door bedrijven ten zeerste geapprecieerd wordt. Ze mogen, of beter gezegd: ze worden door de EU verzocht, om pensioenen en uitkeringen te verlagen; hoe lager, des te aantrekkelijker hun speelveld voor investeerders. Ze mogen zelfs miljoenen mensen tot de bedelstaf veroordelen door een hongerloonbeleid , zoals Schröder met zijn coalitie van SPD en Grünen introduceerde in Duitsland met Agenda 2010 en Hartz-IV. Het al niet zo vlakke Europese speelveld helt in ieder geval vervaarlijk richting kapitaal...  (hm)      

Het EU-herstelprogramma vs. de Europese Green Deal

01/07/2020 - 15:32

1 juli 2020 Alfons Pérez en Nicola Scherer oorspronkelijk verschenen op Open Democracy  (4 juni) Nederlandse vertaling Globalinfo.nl   De Europese Centrale Bank en de Europese Investeringsbank ondersteunen grote bedrijven middels ondoorzichtige procedures, waarbij geen rekening gehouden wordt met sociale, milieu- of klimaatcriteria en zonder daaraan bindende voorwaarden te verbinden om een einde te maken aan belastingontduiking en dividenduitkeringen door die bedrijven. Op 4 juni kwam de Raad van Bestuur van de Europese Centrale Bank (ECB) bijeen die naar verwachting de verlenging van het Pandemic Emergency Purchase Program (PEPP) aankondigde. Dit zou een goed moment zijn om na te denken over de manier waarop de EU-overheidssteun in  de context van de COVID-19-crisis,tot dusver gekanaliseerd is naar enkele van de machtigste spelers van onze economie . De verspreiding van COVID-19 en de daaruit voortvloeiende noodsituatie op gezondheidsgebied hebben geleid tot een ongekende economische vertraging. Bijgevolg hebben overheidsinstellingen plannen, mechanismen en instrumenten geactiveerd die ogenschijnlijk gericht zijn op het stoppen van de schok, het reactiveren van de economie en het herstellen van de pre-pandemische normaliteit. In deze context spelen grote ondernemingen een centrale rol die vergelijkbaar is met die van het bankwezen tijdens de financiële crisis van 2008: in een tijd van grote onzekerheid profiteren enkele machtige actoren van overheidssteun, terwijl de overgrote meerderheid op de tweede plaats komt. Om de geschiedenis niet te herhalen, is het noodzakelijk de publiek-private overeenkomsten die momenteel worden gesloten te analyseren en een werkelijk democratisch crisisbeheer te eisen. We hebben transparantie en verantwoording van onze openbare instellingen nodig en eisen crisisbeheersing die sociaal en ecologisch eerlijk en duurzaam is.   Wat doet Europa voor de grote vervuilende bedrijven? In 2014 heeft de ECB een programma voor de aankoop van activa opgezet, bekend als Quantitative Easing (QE), om staatsschulden te kopen van nationale overheden in de eurozone. Kort daarna breidde de bank het programma uit door bedrijfsobligaties aan te kopen, wat slechts een selecte club van 300 bedrijven ten goede is gekomen, waaronder ACS, Adecco, Allianz, Arcelor Mittal, AXA, BASF, Bayer, Coca Cola, Danone, Deutsche Telekom, Enagás , ENEL, ENI, Heineken, Michelin, Nestlé, Novartis, Peugeot, Renault, Ryanair, Siemens, Unilever, Volkswagen en nog veel meer. Op 24 maart 2020 heeft de ECB vanwege de effecten van COVID-19 toestemming gegeven voor een uitbreiding van het programma voor de aankoop van staatsobligaties en bedrijfsobligaties tot € 750 miljard, het Pandemic Emergency Purchase Program (PEPP) genoemd. Met deze stap wil de ECB de toegang tot krediet voor staten en bedrijven verder vergemakkelijken. Sinds 27 maart heeft de ECB via PEPP een speciaal programma voor bedrijven opgezet, het Corporate Sector Purchase Program-CSPP, dat 167 nieuwe transacties heeft gedaan voor de aankoop van bedrijfsobligaties, waarvan 94 Europese transnationale ondernemingen profiteerden. De meeste van deze bedrijven maakten deel uit van de door de ECB geselecteerde club van 300 QE-gegadigden en profiteren nu van de COVID-19-noodsituatie. Deze lijst bevat: Repsol, Shell, Total Capital, E.ON, Airbus en BMW. Dit zijn enkele van de meest vervuilende bedrijven in de Europese Unie. Andere centrale banken hebben soortgelijke maatregelen genomen. De Amerikaanse Federal Reserve heeft bijvoorbeeld zojuist 750 miljard dollar aangekondigd voor het kopen van bedrijfsschulden als onderdeel van de financiering die beschikbaar is gesteld via de Coronavirus Aid, Relief and Economic Security Act (CARES Act). Friends of the Earth beweert dat dit notoire vervuilers als ExxonMobil, Chevron en Conoco zou kunnen ondersteunen. De Centrale Bank van Brazilië past ook kwantitatieve versoepeling toe door de aankoop van bedrijfsobligaties om de COVID-19-impact op grote bedrijven te verzachten.   Wat zijn de voordelen voor grote bedrijven? Het concept van PEPP maakt het alleen beschikbaar voor grote bedrijven: obligatie-uitgiftes zijn dure procedures en worden alleen gerealiseerd in bedragen variërend van honderden tot miljarden euro's. Bovendien verkrijgen grote bedrijven goedkope en langetermijnfinanciering in een context van extreme onzekerheid. In deze logica is het de rol van een openbare instelling om haar geloofwaardigheid ten dienste te stellen van de grootste bedrijven, zodat beleggers erop kunnen vertrouwen dat het kopen van schulden bij een bedrijf veilig is omdat een entiteit als de ECB dit garandeert. Dit feit wordt des te relevanter als we bedenken dat de ECB binnen het PEPP voor het eerst "niet-financieel handelspapier" koopt, dat wil zeggen kortlopende bedrijfsschulden (minder dan anderhalf jaar) omdat investeerders ophielden met ze te kopen. Op deze manier wordt het aanbod van bedrijfsschuldproducten, waaronder schulden van mindere kwaliteit, uitgebreid, wat de particuliere entiteit ten goede komt, maar de overheidsinstelling dwingt om het hogere risico van niet-terugvordering van ons geld op te vangen. In een tijd van pandemie is het merkwaardig om te zien hoe de ECB operaties heeft uitgevoerd om obligaties te kopen van 's werelds meest vervuilende bedrijven. Ondanks de historische daling van de olieprijzen kocht de ECB obligaties van Shell, de Nederlands-Britse olie- en gasmaatschappij, die sinds het begin van het jaar een daling van haar marktwaarde van 45% heeft geleden. Het rendement op de obligaties van Shell na afloop na 4, 8 en 12 jaar is afhankelijk van de veerkracht van het bedrijf. Dat betekent dat de ECB een risicodelingsrelatie aangaat, of een financiële alliantie met de fossiele sector, en dat de bedrijven voldoende tijd nodig hebben om de nominale waarde van de obligaties plus rente terug te betalen.   Hoe en onder welke criteria werken de obligatieaankopen? De ECB delegeert de taak om te kiezen welke bedrijven moeten worden gefinancierd aan de centrale banken van Duitsland, Frankrijk, Spanje, Italië, België en Finland, die financiële medewerkers in dienst hebben die de aankoop van de obligaties voorstellen en uitvoeren, zowel op primaire als op secundaire markten. De centrale banken van Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië kopen alleen bedrijfsobligaties van hun eigen transnationale ondernemingen, terwijl de centrale bank van België en Finland ook obligaties van andere Europese bedrijven kopen. De criteria die de medewerkers van de centrale banken hanteren zijn de financiële stabiliteit van de bedrijven en de kwaliteit van hun schulden. De ECB verplicht hen niet om obligaties te selecteren op basis van sociale, milieu- of klimaatcriteria. Wat betreft de vraag op haar website: "Zullen er 'groene criteria' in het PEPP worden opgenomen?", verwijst de ECB naar de criteria die zijn vastgelegd in het programma voor de aankoop van activa in 2014 en zegt dat ze "rekening houden met financiële risico's maar niet positief of negatief discrimineren door de economische activiteit van de uitgevende entiteiten". In de volgende paragraaf probeert de ECB zich te rechtvaardigen door de aankoop van groene obligaties, maar erkent direct daarna dat er een gebrek aan garanties is in de normalisatie en vereisten voor deze obligaties en dat ze in totaal minder dan 1% van alle aankopen vertegenwoordigen.   Wat is de rol van de Europese Investeringsbank? De Europese Investeringsbank (EIB), de openbare investeringsbank van de EU, zal een belangrijke rol spelen in de pandemische herstelplannen. Evenals de ECB missen haar verrichtingen echter transparantie en openbare controle en functioneren zij zonder bindende milieu- en sociale criteria. De EIB heeft een noodpakket van 40 miljard euro gecreëerd dat al operationeel is en de EU-regeringen hebben de oprichting goedgekeurd van een garantiefonds van 25 miljard euro dat kapitaal tot 200 miljard euro moet mobiliseren; de details van de opzet worden nog uitgewerkt. Deze twee EIB COVID-19-crisismechanismen zullen in principe worden gebruikt om leningen en garanties te vergemakkelijken om kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's) via openbare en particuliere banken te helpen. De EIB verstrekt geen directe leningen aan kmo's, aangezien haar gebruikelijke minimumlening 25 miljoen euro bedraagt. De EIB heeft echter de reputatie verworven grote infrastructuurprojecten te financieren (zie het voormalige plan-Juncker) en aan te dringen op privatisering van openbare diensten, zoals gezondheid, vervoer en energie, door publiek-private partnerschappen te bevorderen. We zouden dus kunnen verwachten dat kleine en middelgrote ondernemingen niet noodzakelijkerwijs zullen profiteren van het noodgeld van het EIB-coronavirus.   Welke bedrijven profiteren van de COVID-19-noodprogramma's van de EIB? Overeenkomstig haar beleid verstrekt de EIB alleen gedetailleerde informatie over de geselecteerde ondernemingen als de projectpromotor geen juridische bezwaren heeft ingediend tegen de vertrouwelijkheid ervan. Met de verstrekte informatie geeft de lijst van gefinancierde projecten sinds de aankondiging van het EIB-noodpakket op 16 maart 2020 ons een idee van de sectoren waar ons geld naartoe gaat: sinds het begin van de pandemie heeft de EIB de 30 goedgekeurde en ondertekende projecten voor kredietlijnen voor banken, 16 projecten voor de energiesector, 12 voor transport maar slechts 4 voor gezondheidsprojecten. In het kader van haar herstelplannen voor COVID-19 zal het merendeel van de EIB-verrichtingen worden bemiddeld, wat betekent dat de EIB kredietlijnen of garanties zal verstrekken aan andere financiële instellingen (commerciële banken of nationale openbare banken). In deze gevallen delegeert de EIB het besluit over welke bedrijven toegang krijgen tot de leningen en garantieprogramma's aan de intermediaire banken zonder strenge en bindende sociale, milieu- en klimaatcriteria. Dat betekent dat een entiteit als een commerciële private bank, buiten het bereik van de overheid, haar eigen criteria bepaalt voor welke bedrijven overheidssteun krijgen en welke niet.   Redden we bedrijven? Allereerst betekent 'redding' dat het bedrijf waarschijnlijk zonder publieke steun failliet zou gaan. Als mensen en kmo's failliet kunnen gaan, waarom zouden we dan de grote vervuilers in onze economie niet laten vallen? Omdat het redden van de grote bedrijven in werkelijkheid het redden van de aandeelhouders betekent. En in veel gevallen zijn de aandeelhouders van de grote bedrijven machtige banken en investeringsfondsen, zoals het Amerikaanse fonds Black Rock. Dit fonds is 's werelds grootste investeerder in fossiele brandstoffen, betrokken bij de wapenindustrie en is verrassend genoeg de nieuwe adviseur geworden van de Europese Commissie voor milieu-, sociale en bestuurskwesties (ESG) voor het bankentoezichtproces.

Van de 6 vervuilers van de EU (Repsol, Shell, Total Capital, E.ON, Airbus en BMW) is Black Rock aandeelhouder in 4 van hen, evenals de Noorse Norges Bank Investment Management en het Amerikaanse investeringsfonds Capital Research & Management Co. (wereldwijde investeerders). De Franse vermogensbeheerder Amundi Asset Management SA (Investment Management) heeft aandelen in 5 van deze bedrijven en in het Amerikaanse investeringsfonds The Vanguard Group. Natuurlijk zijn deze wereldspelers geïnteresseerd in het ontvangen van hun aandeel in de gunsten aan het bedrijf, ondanks het feit dat de wereld lijdt aan een wereldwijde pandemie.

[caption id="attachment_19173" align="aligncenter" width="680"] Aandeel van BlackRock, Norges Bank Investment Management, Capital Research & Management, Chamundi Asset Management, The Vanguard Group in Repsol, Shell, Total Capital, E.ON, Airbus en BMW | Bron: ODG[/caption] Hier is nog een van de vele problemen: dividenden. Hoewel de ECB alle onder haar toezicht staande entiteiten heeft geadviseerd banken te verplichten om pas in oktober 2020 dividend uit te keren, is deze verplichting niet van toepassing op ondernemingen die overheidsmiddelen ontvangen. Voor onze 6 vervuilers betekent dit dat ze dividenden kunnen blijven uitkeren aan hun aandeelhouders, terwijl ze openbare noodfondsen aanvragen. Shell keerde inderdaad dividenden uit voor het 4e kwartaal van 2019 tijdens de COVID-noodsituatie op 23 maart en keert de volgende dividenden uit op 22 juni. Hetzelfde geldt voor Total, dat de volgende dividenden betaalt op 29 juni, Repsol op 8 juli, BMW op 19 mei en E.ON op 28 mei. We mogen ook niet vergeten dat Chief Executive Officers (CEO's) vaak een aanzienlijk aantal aandelen van een bedrijf bezitten en rechtstreeks profiteren van de goede werking van de onderneming en de uitkering van dividenden. Zo bezit Antonio Brufau, president van Repsol, 566.803 aandelen. Ben van Beurden, de CEO van Shell, verdiende in 2017 € 1,3 miljoen door dividendbetalingen door Shell. Op deze manier kunnen CEO's 100 tot 300 keer meer verdienen dan het gemiddelde salaris bij de onderneming. Daarom bestaat er een reëel risico dat overheidsgeld, dat erop gericht is de gevolgen van de pandemie te verzachten, door de uitkering van dividenden naar de portemonnee van investeerders wordt overgemaakt. Een ander probleem ten slotte is dat openbare noodfondsen naar bedrijven gaan die hun dochterondernemingen in belastingparadijzen hebben. Frankrijk, Denemarken en Polen hebben een goede start gemaakt om bedrijven die grote bedragen in het buitenland in de belastingparadijzen hebben gestald, uit te sluiten van de stimuleringsfondsen. De Europese instellingen, zoals de ECB en de EIB, dienen dit voorbeeld te volgen en te verbieden dat deze bedrijven profiteren van openbare middelen of hulp. Volgens de organisatie Tax Justice heeft Shell inderdaad 8 dochterondernemingen in Zwitserland. Volgens Total's registratiedocument 2019 heeft het bedrijf 166 dochterondernemingen in belastingparadijzen, op een totaal van 1191. En volgens een recent rapport van Intermon Oxfam heeft Repsol 81 dochterondernemingen in belastingparadijzen. Uit hetzelfde rapport blijkt dat sinds 2004 het totaal van de Spaanse vennootschapsbelasting met 11% is gedaald, terwijl het dividend van de vennootschap met 83% is gestegen.   Op weg naar een democratisch, transparant en eerlijk beheer van de crisis De ervaring met het beheersen van de crisis van 2008 is nog steeds erg aanwezig. Helaas is het pad dat openbare instellingen in 2020 volgen, vergelijkbaar. Om een democratisch beheer van deze huidige crisis te garanderen, moeten we aandringen op transparantie en openbaarmaking van mechanismen voor openbare financiële steun. Europese burgers moeten kunnen bespreken en weten waar de hulp op is gericht. Gebrek aan informatie verslechtert alleen maar de reputatie van Europese instellingen en hun rol bij crisisbeheersing. Het Europees Parlement heeft op 28 november 2019 een klimaatnoodsituatie afgekondigd, maar hoe worden hun verklaringen weerspiegeld in het COVID-19-beleid ten aanzien van grote vervuilende bedrijven? Het is belangrijk om rekening te houden met de tijdsdimensie van de beslissingen die nu worden genomen. Door zich ertoe te verbinden grote vervuilende bedrijven te steunen door hun bedrijfsschuld op te kopen, zullen de EU-instellingen moeten aandringen op beleid dat deze bedrijven in staat stelt nog minstens tien jaar beter te presteren om het geld terug te krijgen. Maar dit is totaal onsamenhangend met elk beleid ter bestrijding van de klimaatnoodsituatie. In die zin hebben we duidelijke en bindende milieu- en sociale criteria nodig om te voorkomen dat grote vervuilers profiteren van overheidssteun. Bovendien bereidt de Europese Commissie volgens een uitgelekt document van april 2020 een voorstel voor over de beperking van de dividenduitkering voor bedrijven die overheidssteun ontvangen. In afwachting van de details die de reikwijdte en de doeltreffendheid van het voorstel bepalen, moeten we ons tegen zulke uitkeringen verzetten en eisen dat er in tijden van crisis geen uitkering van dividenden mag plaatsvinden. Hetzelfde geldt voor bedrijven met dochterondernemingen in belastingparadijzen: overheidsgeld mag niet naar belastingontduikende bedrijven gaan, maar in plaats daarvan ten goede komen aan de mensen die het geld het hardst nodig hebben.  

Groene volmachten voor Timmermans?

01/07/2020 - 12:59
Bewaren als PDF

1 juli 2020 – Mocht dat nog niet het geval zijn, dan heeft u – als door de wol geverfde EU-watcher – er belang  bij vertrouwd te raken met het begrip “gedelegeerde handeling”. In Europese wetgeving is een “gedelegeerde handeling” de bevoegdheid gegeven aan de Europese Commissie om delen van een Europese wet verder uit te werken. In de regel gaat het dan om technische zaken zonder politieke draagwijdte. De Commissie pleegt overleg met vertegenwoordigers van de lidstaten, en de Raad en het Parlement beschikken over controlemogelijkheden achteraf.

De Commissie heeft in het voorstel van Europese klimaatwet, ingediend bij het Europees Parlement in maart, dergelijke bevoegdheid voor zichzelf voorzien. Het gaat hier niet om een detail. Via “gedelegeerde handelingen” zou de Commissie, in de praktijk dus Frans Timmermans, het traject van het Europese klimaatbeleid tussen 2030 en 2050 sturen. In artikel 3 van de klimaatwet staat wel opgesomd waar de Commissie rekening mee moet houden, maar het rijtje bevat zowat alles wat je maar kan bedenken (het concurrencievermogen van de Europese economie ontbreekt natuurlijk niet).

Het zal je niet verbazen dat de eurosceptische Nederlandse Tweede Kamer nogal wat vragen had bij deze groene machtsgreep van hun landgenoot in Brussel. (fs)

Hits: 0

Ierse Groenen scheep met centrumrechts

30/06/2020 - 21:38
Bewaren als PDF

30 juni 2020 – In de Ierse parlementsverkiezingen van februari 2020 haalden Fianna Fail en Fine Gael samen minder dan de helft van de stemmen. Dat gaf een schok, want sinds de Ierse onafhankelijkheid hadden deze centrumrechtse partijen elkaar afgewisseld aan de macht. Ditmaal kwam het linkse Sinn Fein als grootste partij uit de stembus.
Toch gaan Fianna Fail en Fine Gael nu samen de regering vormen, en wel dank zij de steun van de Green Party. In de Green Party was hier discussie over, maar uiteindelijk stemde 76 procent van de leden voor regeringsdeelname. Ondanks de electorale ruk naar links, onder meer te verklaren door de wooncrisis, de crisis van het gezondheidssysteem, en de plannen de pensioenleeftijd te verhogen van 66 naar 67 jaar, krijgt Ierland dus opnieuw een regering met een duidelijk neoliberaal programma.
De groenen argumenteren dat zij geen keuze hebben: de klimaatcrisis eist dat zij snel regeringsverantwoordelijkheid opnemen. Het regeringsprogramma voorziet dat tot 2030 de CO2-uitstoot gemiddeld per jaar met zeven procent moet dalen. Jammer genoeg gaat het hier om een gemiddelde, en wordt het zwaartepunt van de vermindering in de tweede helft van het decennium gelegd, wanneer de nieuwe regering alweer geschiedenis is. Het is ook maar de vraag hoe een ingrijpend klimaatplan kan werken als het niet sociaal rechtvaardig is. Zoals tegenstanders van regeringsdeelname schreven: to be fast climate action must be fair. Een gedetailleerd overzicht van de recente politieke ontwikkelingen in Ierland in het Engels  vind je in dit artikel. (fs)

Hits: 1

Liever geen Libische SAR-zone

30/06/2020 - 21:33
Bewaren als PDF

30 juni 2020 – Welk land helpt mensen op zee in nood, bijvoorbeeld wanneer een koopvaardijschip in moeilijkheden raakt? Daar worden afspraken over gemaakt in de Internationale Maritieme Organisatie (IMO), een orgaan van de Verenigde Naties. Landen krijgen een SAR-zone toegewezen.  SAR staat voor Search and Rescue, in het Nederlands Opsporing en Redding. Wanneer een land toezegt een bepaalde zone te willen dekken, en geen ander land maakt bezwaar, dan is dat geregeld. Dat land zal optreden wanneer in haar zone mensen op zee in nood raken.
Nu heeft Libië in 2017 ook een SAR-zone geclaimd, en aangezien geen land bezwaar maakte toegewezen gekregen. Maar wat de Libische kustwachten mert migranten en vluchtelingen in die zone doen valt niet echt onder de noemer ‘opsporen en redden’. De verhalen zijn bekend.
Omdat de Verenigde Naties via de IMO die SAR-zone hebben erkend kunnen andere landen, bijvoorbeeld lidstaten van de EU in de buurt zoals Malta en Italië, deze erkenning gebruiken als voorwendsel om zelf niet op te treden. Ngo’s die bootvluchtelingen willen redden worden op deze basis zelfs gecriminaliseerd.
Italiaanse ngo’s hebben de IMO hierover aangeschreven, maar kregen geen antwoord. Daarom is nu een internationale petitie gestart met de vraag de erkenning van deze SAR-zone in te trekken. De petitie werd ook getekend door een aantal europarlementairen, vooral van de GUE/NGL, maar ook door het Nederlandse Europarlementslid Tineke Ceelen van GroenLinks, die zoals bekend een hart heeft voor vluchtelingen.
De brief aan de IMO, die je nog steeds kan tekenen, vind je hier. (fs)

Hits: 1

Europe Direct : met een kluitje in het riet…

30/06/2020 - 15:30

30 juni 2020 – In mijn artikel “Het fake news van de Europese Commissie over coronahulp aan de lidstaten” analyseerde ik een ‘taartgrafiek’ van de Europese Commissie, bovenaan getiteld “#coronavirus crisis EU economic response” en onderaan voorzien van een indrukwekkend bedrag: €3,390,000,000,000, of voor de niet-wiskundigen: drieduizenddriehonderdnegentig miljard euro. Het eerste taartstukje dat ik becommentarieerde had betrekking op SURE, Engels acroniem dat betekent: ‘Steun voor de beperking van het werkloosheidsrisico in een noodsituatie’, een initiatief dat de Commissie aankondigde op 2 april 2020. De prijzenswaardige bedoeling ervan: overheden helpen bij de financiering van de tijdelijke werkloosheid, veroorzaakt door de corona-lockdown. Ik stelde me meteen wel wat vragen bij de degelijkheid van de Europese aanpak van dit probleem. Voor SURE werd 100 miljard euro vooropgesteld. Of dit toereikend is weet ik niet, maar ik vroeg me af: waar haalt de EU, die zelf maar een jaarbudget van ongeveer 150 miljard heeft, de 100 miljard euro voor SURE? Het antwoord doet toch wat vragen rijzen: eerst moeten lidstaten op vrijwillige basis 25 miljard euro toezeggen als garantiefonds waarmee de Europese Commissie leningen kan afsluiten ten bedrage van 100 miljard. Vervolgens kunnen lidstaten die het willen een deel van de 100  miljard krijgen, maar dan als lening die later moet terugbetaald worden en waarop jaarlijks rente moet betaald worden; het enige voordeel is dat de Commissie goedkoper kan lenen dan de meeste lidstaten. Over SURE kon ik sinds de aankondiging ervan verder niets vernemen, en daarom stelde ik op 9 juni enkele vragen daarover aan Europe Direct, een dienst van de Europese Commissie die antwoordt op vragen van burgers i.v.m. EU-aangelegenheden. Alle 24 erkende talen in de EU zijn goed, antwoord binnen drie werkdagen, of het moet een moeilijke vraag zijn. Dat laatste leek toch niet het geval te zijn voor mijn vraagjes: welke lidstaten hebben al toegezegd om bij te dragen in het garantiefonds van 25 miljard, en hoeveel? Welke lidstaten toonden belangstelling om gebruik te maken van SURE, of kregen eventueel al een leningschijf? Misschien toch moeilijker dan gedacht, een week later nog geen antwoord en dus op 16 juni een korte herinnering gestuurd naar Europe ‘Direct’. Uiteindelijk op 25 juni, meer dan twee weken na mijn vraag, een antwoord. Of toch iets dat daarvoor moet doorgaan: “After consulting with the relevant department of the European Commission, we would like to advise you to consult the following links for information about the current status of SURE”; volgen enkele links naar de aankondiging van SURE begin april, en naar het Europees herstelplan in het algemeen. Geen enkel antwoord dus op mijn concrete vragen, na meer dan twee weken. Met een kluitje in het riet… Op 27 juni heb ik dus mijn vraagjes opnieuw gesteld, deze keer in het Nederlands. Het was misschien een fout van mijn kant geweest, ik had gedacht dat mijn vraag vlotter kon behandeld worden in de lingua franca van de EU, maar blijkbaar beheerst men bij Europe Direct het Engels minder goed dan gedacht. Of ben ik zo onbehouwen om in de verwijzing naar documenten van begin april niet de boodschap te zien dat het SURE-programma (nog) niet verder gekomen is dan bij zijn aankondiging? (H. Michiel)  

Weg met het EU-Mercosur vrijhandelsverdrag!

29/06/2020 - 22:26

29 juni 2020   Vanaf 1 juli wordt Duitsland voor het volgende halfjaar voorzitter van de Europese Unie (EU). Berlijn heeft van de afronding en ratificatie van het vrijhandelsakkoord EU-Mercosur een prioriteit van het Duits voorzitterschap gemaakt. De onderhandelingen met Mercosur duurden tot juni 2019, en sindsdien is de Europese Commissie in alle stilte bezig met het finaliseren van de tekst met het oog op ondertekening en ratificatie. Er bestaat nochtans veel controverse over dit akkoord, dat haaks staat op  de officiële EU-verklaringen over klimaatdoelstellingen, milieunormen en mensenrechten. Na het Oostenrijks en het Waals Parlement heeft nu ook de Nederlandse Tweede Kamer een resolutie gestemd die aan de regering vraagt haar steun voor het akkoord in te trekken. De Franse president Macron was aanvankelijk tegen het handelsakkoord gekant, maar Franse ngo’s stellen zich steeds meer vragen over zijn houding. Dit is de context waarin 265 organisaties van de civiele samenleving een oproep doen aan Angela Merkel en de lidstaten van de EU om dit akkoord te verwerpen. De oproep is beschikbaar in het Engels, Frans, Spaans en Italiaans, en Ander Europa brengt hierbij de Nederlandse vertaling. Onderaan vindt u de lijst met de ondertekenende organisaties.  

  WEG MET HET EU-MERCOSUR VRIJHANDELSVERDRAG! 265 organisaties roepen de EU en de lidstaten op om het vrijhandelsakkoord met Mercosur te verwerpen   Onderhandelingen tussen de EU en de Mercosur-landen (Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay) in de voorbije 20 jaar leidden tot een politiek akkoord in juni 2019. Sindsdien stoomt de Europese Commissie het vrijhandelsakkoord EU-Mercosur klaar voor ondertekening. Maar het akkoord is hoogst controversieel. Het Oostenrijks, Waals en recent ook het Nederlands parlement verwierpen het in zijn huidige vorm, terwijl belangrijke lidstaten als Frankrijk en Ierland bezwaren formuleerden. Men moet ver zoeken naar een ander handelsverdrag dan dat tussen de EU en Mercosur dat zo verknocht is aan het politieke denken en handelen van het verleden!   Het verdrag tussen de EU en Mercosur staat voor:
  • toename van de milieuvernietiging en de klimaatcrisis door vermeerdering van de export van auto's en de uitbreiding van voedermonoculturen en weidegronden. De vlees- en sojasector versnellen nog de ontbossing van het Amazone-regenwoud, de Cerrado en de droge tropische wouden van de Chaco, gebieden die nochtans van essentieel belang zijn voor de stabilisering van het wereldklimaat en voor de biodiversiteit. Het handelsakkoord zal een beloning betekenen voor dit soort praktijken. In een verklaring stelt het Braziliaans Klimaatobservatorium: “De milieugaranties in het akkoord waren al niet toereikend vóór COVID-19, maar maken het akkoord nu volledig voorbijgestreefd.” Het recente rapport over het Amazonegebied, samengesteld voor het Europees Parlement, zegt dat “de huidige bosbranden en de ontbossing van het Amazonewoud een gevaar betekenen voor de rijkste biodiversiteit van de planeet.” En toch staat er in het akkoord geen enkel vernieuwend mechanisme dat ervoor zou zorgen dat de verdragsluitende partijen hun internationale verbintenissen inzake duurzame ontwikkeling zullen respecteren. Het EP-rapport stelt verder: “In het geval overtredingen blijven doorgaan kan dit enkel aanleiding geven tot diplomatieke besprekingen, zonder de mogelijkheid om reële boetes op te leggen (onderstreept in de tekst).” De gevolgen voor het milieu van deze overeenkomst zijn zeer duidelijk, maar de procedures om dit te verhinderen zijn totaal onvoldoende. Wat in het EP-rapport staat is op zich al voldoende om het akkoord niet in zijn huidige vorm te ratificeren.
  • Toename van straffeloze schending van mensenrechten, waaronder fysiek geweld en de verdrijving van kleine boeren en inheemse volkeren van hun land. In de Mercosur-landen werden al veel inheemse leiders en milieubeschermers vermoord, in Brazilië alleen al vijf tussen november 2019 en april 2020. Bijzonder onder de Braziliaanse president Jair Bolsonaro zijn schendingen van de mensenrechten tegen minderheden en oppositieleden, en de beknotting van de werkersrechten schering en inslag. Door een vrijhandelsverdrag te sluiten met regeringen die uit zijn op confrontatie en plundering beloont de EU het schenden van de mensenrechten, en vertrappelt daarmee haar eigen democratische waarden. De vergrote markttoegang ten gevolge van dit akkoord zal waarschijnlijk ook aanzetten tot nog meer dergelijk misbruik.
  • Een exportgerichte landbouwpolitiek die een vernietigend effect heeft op de landbouwproductieprijzen waarvan de boeren in Mercosur en de EU afhankelijk zijn. Dit zal nog meer schade aanrichten aan dieren en de lokale voedselproductie. Hogere standaards voor dierenwelzijn en gezondheid in de EU in vergelijking met Mercosur leiden tot hogere prijzen in de EU. Niet de regels in de Mercosur-landen zullen verstrengen, maar goedkoper vlees zal geëxporteerd worden naar de Europese markt, met een neerwaartse druk op de landbouwprijzen aan beide zijden van de Oceaan als gevolg. Meer vleesexport, meer productie van soja voor de export van veevoer naar de EU en suikerriet voor biodiesel betekenen nog meer vernietiging van het milieu, wat leidt tot meer genetische manipulatie, massaal gebruik van antibiotica en pesticiden, en vervuiling van grond en water. Trouwens, veel pesticiden die in de Mercosur-landen gebruikt worden zijn verboden en de EU.
  De COVID-19-crisis zou iedereen moeten wakker schudden en doen inzien dat de vernietiging van de biodiversiteit en het blind nastreven van geglobaliseerde economische groei de mensheid blootstelt aan enorme bedreigingen. Business as usual is niet langer een optie. Het akkoord met Mercosur zou een stap achteruit zijn. Het handelsbeleid moet in tegendeel opteren voor meer lokale en kortere waardeketens, die minder vatbaar zijn voor verstoring en aan overheden de mogelijkheid bieden om veerkrachtige gedecentraliseerde voedsel- en gezondheidsystemen uit te bouwen die beter in staat zijn om geneesmiddelen en medisch materiaal op regionaal vlak te produceren. De EU moet de doelstellingen van haar handelsbeleid omvormen in de richting van multilaterale handelsvoorschriften die de ecologische, sociale, mensenrechtelijke en ontwikkelingsdoelstellingen ondersteunen en eraan ondergeschikt zijn, verenigbaar met de eindigheid van onze planeet en vrede bevorderend. Maar dit akkoord zal de asymmetrie tussen de handelsblokken versterken, met meer werkloosheid en milieuvernietiging als gevolg, en meer risico’s voor de gezondheid van de mensen aan beide zijden van de Oceaan. Er moet méér, niet minder samenwerking zijn: het verwerpen van het EU-Mercosur akkoord mag niet opgevat worden als een verwerping van constructieve samenwerking tussen de regio’s. De EU moet een respectabele en respectvolle partner zijn in de strijd tegen honger, armoede en klimaatverandering, en bij het doen respecteren van de kernvoorschriften van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO), de rechten van boeren en landarbeiders zoals vastgelegd in de geldende normen van de Verenigde Naties, en sterke bepalingen voor het dierenwelzijn. Een dergelijke samenwerking moet transparant zijn, inclusief, en de actieve deelname van organisaties uit de civiele samenleving ondersteunen. Maar het akkoord dat de EU met Mercosur plant gaat in de tegenovergestelde richting. We roepen daarom de regeringen van de lidstaten, de Europese Commissie en het Europees Parlement op om dit akkoord te verwerpen. [spacer size="20"] [spoiler title="Ondertekenende organisaties:" icon="chevron"] EcoLeaks Argentina ATTAC Argentina Argentina Asamblea Argentina mejor sin TLC Argentina Nodo UTT San Cristobal, Buenos Aires Argentina FUNDACION CAUCE: CULTURA AMBIENTAL, CAUSA ECOLOGISTA Argentina Casa Rio Lab Argentina Asociacion Bienvnturados los Pobres Argentina Anders Handeln Austria GLOBAL 2000 / Friends of the Earth Austria Austria DKA Austria Austria Coordination of the Austrian Bishops Conference for international Development and Mission Austria Welthaus Diözese Graz-Seckau Austria ÖBV-Via Campesina Austria Austria Attac Austria Austria VIER PFOTEN – Stiftung für Tierschutz Austria ELA Basque Country 11.11.11 Belgium A Contre-Courant Belgium Mouvement DEMAIN Belgium INTAL Belgium Wervel Belgium Slow Food Europe Belgium Fern Belgium Centro de Documentación e Información Bolivia – CEDIB Bolivia Movimento ODSejo Brasil Central de Cooperativas Unisol Brasil Brasil Justiça Global Brasil Justiça nos Trilhos Brasil REBRIP Brazil Eurogroup For Animals Brussels Pascuum SCCL Catalonia Lafede.cat – Organitzacions per a la Justícia Global Catalonia ODG Catalonia Hablemos de Derechos Humanos Costa Rica La Cadejos, Comunicación Feminista Costa Rica Coordinadora de ONG para el Desarrollo España Iniciativa Cambio Personal Justicia Global España SEBASTIAN ANGEL MUÑOZ España Madres por el Clima Asturias España Grupo de Acción por el Medioambiente (GRAMA) España UGT España Ecologistas en Acción Segovia España foodwatch international Europe European Coordination Via Campesina (ECVC) Europe Seattle to Brussels Network Europe The European Environmental Bureau, EEB Europe EHNE BIZKAIA EUSKAL HERRIA ETXALDE Nekazaritza Iraunkorra EUSKAL HERRIA Veblen Institute France France Nature Environnement France Aitec France Comité Pauvreté et Politique France Confederation paysanne France reseau Roosevelt IDF France alofa tuvalu France Diagonal France France foodwatch France France Attac France France Collectif Ethique sur l’étiquette France Amis de la Terre France CADTM France France Réseau Foi & Justice Afrique Europe France Sherpa France France Amérique Latine (FAL) France Autres Brésils France Ligue des droits de l’Homme (LDH) France PowerShift e.V. Germany Arbeitsgemeinschaft bäuerliche Landwirtschaft Germany foodwatch Germany Germany Society for Threatened Peoples Germany FDCL – Center for Research and Documentation Chile-Latin America Germany Aktion 3.Welt Saar e.V. Germany Kooperation Brasilien Germany Greenpeace Germany Germany Netzwerk Gerechter Welthandel Germany GRAIN International CADTM International Greenpeace International CIDSE International Front Line Defenders International Zero Waste Alliance Ireland Sonairte – The National Ecology Centre Ireland ATTAC Ireland Ireland An Claíomh Glas Ireland An Taisce, The National Trust for Ireland Ireland Comhlámh Ireland Coomhola Salmon Trust Ireland Fair Trade Ireland Ireland Eco Advocacy Ireland Good Energies Alliance Ireland Hedge Laying Association of Ireland Ireland Irish Peatland Conservation Council Ireland Leave No Trace, Ireland Ireland Nuclear Free Local Authorities, NFLA All Ireland Sustainable Energy Forum Ireland Trocaire Ireland The Organic Centre Ireland VOICE Ireland Ireland Forest Friends Ireland Wildlife Rehabilitation Ireland Ireland CoastWatch Ireland Ireland Cork Environmental Forum, CEF Ireland Cultivate, Sustainable Ireland Co-operative Ireland Environmental Pillar Ireland FEASTA, Ireland Ireland Friends of the Earth, Ireland Ireland Irish Seed Savers Ireland Irish Wildlife Trust, IWT Ireland Latin America Solidarity Centre, LASC Ireland Native Woodland Trust Ireland ICSA Ireland Fairwatch Italy Stop TTIP Italia Italy Terra! Italy FONDAZIONE CAPTA ONLUS Italy Slow Food Cremonese Italy VerdiEuropaVerde Milano Italy Civica. Italy transform! italia Italy Coordinamento nazionale no triv Italy A Sud, Ecologia e Cooperazione Onlus Italy Associazione Culturale Musica in Corso Italy ATTAC ITALIA Italy A titolo personale Italy Coordinamento Nord Sud del Mondo Italy Associazione Medici per l’Ambiente – ISDE Italia Italy CiLLSA Italy Associazione Natura Cavalli e Carrozze Italy proDES FVG – ASP Italy Legambiente Italy Acqua bene comune Valle Telesina Italy comitato acqua pubblica di Salerno Italy Salviamo il Paesaggio Casalasco Italy HempRevolution APS Italy CGIL – Confederazione Generale Italiana del Lavoro Italy Fridays For Future Pisa Italy Associazione Botteghe del Mondo Italia Italy Meetup Andora in Movimento Italy Italian Forum Water Movement Italy LAV Italy COMITATO STOP TTIP UDINE Italy Greenpeace Italia Italy Associazione Cooperazione Nord-Sud “Il Chicco di Senape” Italy MOVIMENTO CONSUMATORI Italy Navdanya International Italy ARCI Italy Cospe Italy Associazione USICONS Italy Movimento Umanista Popolare Italy SOBREVIVENCIA, amigos de la Tierra Paraguay Italy Fridays For Future Roma Italy AIMeF Italy foodwatch Netherlands Netherlands Women’s International League for Peace and Freedom dutch section Netherlands Handel Anders! coalitie Netherlands Milieudefensie Netherlands Both ENDS Netherlands Platform Aarde Boer Consument Netherlands TTIP, CETA and agriculture coalition Netherlands Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) Netherlands Transnational Institute (TNI) Netherlands Centre for Research on Multinational Corporations (SOMO) Netherlands Hivos Netherlands FNV- Dutch National Trade Union Netherlands Bionext Netherlands The Norwegian Solidarity Committee for Latin America Norway Intersindical Valenciana País Valencià-Spain Fundación Hugo Daniel Ramírez Osorio Paraguay Comunidad y Desarrollo Sustentable (CODES) Paraguay FIRE Paraguay Paraguay INSTITUTO SOCIOAMBIENTAL del SUR Paraguay SOBREVIVENCIA Paraguay TROCA- Plataforma por um Comércio Internacional Justo Portugal Climáximo Portugal ACI – Centro InterCulturaCidade Portugal Cooperativa Mula Portugal Palombar – Conservação da Natureza e do Património Rural Portugal ZERO – Association for the Sustainability of the Earth System Portugal Fruta Feia CRL Portugal CIDAC – Centro de Intervenção para o Desenvolvimento Amílcar Cabral Portugal Associação de Combate à Precariedade – Precários Inflexíveis Portugal LPN – Liga para a Protecção da Natureza Portugal MOVIMENTO GAIO Portugal Internacional de Servicios Públicos- Isp Americas Regional Americas Plataforma América Latina mejor sin TLC Regional Americas Coordinadora Ecoloxista d’Asturies Spain Campanya Catalunya No als Tractats de Comerç i Inversió Spain Amigos de la Tierra Spain TTIP-CETA-TISA Tarragona-Reus Spain ATTAC ESPAÑA Spain Solidaridad Internacional Andalucia Spain Trawunche Madrid (Coordinación de Apoyo al Pueblo Mapuche) Spain Comisión de migración y antirracismo 8M Spain Comité por la paz de Colombia en Madrid Spain Enginyeria Sense Fronteres Spain GOB Mallorca Spain CGT (ESPAÑA) Spain FEMINISTAS POR EL CLIMA Spain Movimiento Ibérico Antinuclear Spain Asociación Cultural Brasileña Maloka Spain Plataforma contra el canciller climátic Pla de l’estany Spain Campanya per una Justícia Fiscal Spain CCOO – CS de Comisiones Obreras Spain Sindicato ELA Spain Grup Ecologista Maigmó(GREMA)-Ecologistas en Acción San Vicente del Raspeig Spain Attac Acordem Spain Comité Antinuclaer y Ecologista de Salamanca Spain Actúa por un Mundo Sostenible Spain PENSE PENSIONS DIGNES Spain COAG. Coordinadora de Organizaciones de Agricultores y Ganaderos. Spain Economistas sin Fronteras Spain CCOO de CATALUNYA Spain Marxa Mundial de Dones-Catalunya Spain Ecologistas en Acción Spain Campaña No a los Tratados de Comercio e Inversión Spain CCOO ARAGON Spain Observatori DESC Spain Feminismos Sierra Noroeste Madrid Spain Ecologistas en Accion federacion de Almeria Spain Ciudadana Spain asociacion vuelta al campo Spain Boza Sur Spain Equo Spain Agro Can Genover Spain ECOLOGISTAS EN ACCIÓN-ADEPA Spain illes solidàries amb el sud Spain Acció Ecologista-Agró Spain CCOO Spain La Garbancita Ecológica S. Coop. Mad. Consumo Responsable Spain Ganaderas en Red Spain ClimAcció Spain Acció Ecofeminista Spain Rebeca Spain Recortes Cero Spain Fundación ENtrnetantos Spain Kutembea na Tanzania, NGO Spain 8 M Guadarrama Feminista Spain Plataforma ciudadana para una Transición Ecológica Justa Spain ReHd Mad! red de huertos urbanos comunitaros de Madrid Spain Madrid Agroecológico Spain Sello AgroEcoSocial zona centro Spain Ecologistas en Acción Ciudad de Almería Spain Centro de Estudios Rurales y de Agricultura Internacional Spain Red de Economía Social y Solidaria Madrid Spain Plataforma por la Ganadería Extensiva y el Pastoralismo Spain Observatori de l’Alimentació Spain L’Etnogràfica. Antropologia per a la transformació social Spain Coordinadora Ecoloxista d’Asturies Spain CIDES Spain Sindicato Labrego Galego Spain Observatorio para una Cultura del Territorio Spain Greenpeace España Spain Asociación Restauración Paisaje Tradicional Verato Spain Coordinadora de ONGD Spain Plataforma contra macroabocador de la ribera Spain Intersindical Región Murciana Spain Ecotono S.Coop.And Spain Red ONGD Madrid Spain Assemblea 15M Sarrià St. Gervasi Spain Recortes Cero Spain Asociación en Defensa del Territorio del Aljarafe Spain Entrepueblos/Entrpobles/Entrepobos/Herriarte Spanish State Observatorio de Multinacionales en América Latina – Paz con Dignidad Spanish State Jordens Vänner – FoE Sweden Sweden FIAN Sweden Sweden Banana Link UK/INTERNATIONAL [/spoiler]  

Starmer: het extremisme van een ‘gematigd’ Labourleider

27/06/2020 - 12:33

27 juni 2020 – Begin april werd Keir Starmer verkozen als nieuwe voorzitter van de Britse Labour Party, na het ontslag van de linkse vernieuwer Jeremy Corbyn. Dat Labour met de grijze muis Starmer terug zou keren naar het ‘cent§rum’, d.w.z. de meer volkse pijler van het Brits kapitalisme, wist iedereen, al deed Sir Starmer een paar goedkope verklaringen (‘I will maintain our radical values’) en nam hij Rebecca Long-Bailey, zijn Corbyn-gezinde rivale bij de voorzitterverkiezingen, op in zijn schaduwkabinet. Maar ook aan dit schijnmaneuver is al vlug een einde gekomen. Deze week werd Long-Bailey  door Starmer uit zijn schaduwkabinet ontslagen. De groteske reden bewijst dat de rechtervleugel van Labour zat te azen op de eliminatie van alles wat aan Corbyn herinnert. Haar misstap? Ze deelde via Twitter een interview in The Independent met de linkse actrice Maxine Peake waarin deze stelde dat de Amerikaanse politie de dodelijke greep waardoor George Floyd aan zijn eind kwam geleerd had van de Israelische geheime diensten [efn_note] Peake zwakte achteraf haar verklaring af, en natuurlijk ontkent Israel enige betrokkenheid in de verspreiding van politietechnieken. Nochtans wordt dit bevestigd door een bericht van augustus 2016 op de site van Amnesty International USA.[/efn_note]. Iemand ontslaan omwille van een ‘retweet’ lijkt wel verregaand, vooral als het gebeurt door een jurist als Starmer, gespecialiseerd in mensenrechtenzaken. Maar volgens Starmer bevat het gewraakte interview een antisemitische samenzweringstheorie. Het is dezelfde aanpak waarmee de rechtervleugel van Labour Corbyn dwarsboomde; diezelfde rechtervleugel jubelt nu bij de ‘kordate aanpak van het antisemitisme’ van hun voorzitter. Als ook mensenrechtenverdedigers al meeheulen met het Israëlisch apartheidsregime en kritiek daarop gelijkstellen met antisemitisme zijn de Netanyahus en hun lobbymachine glansrijk geslaagd in hun opzet. Ze kunnen volgende week met gerust hart beginnen de bezette Palestijnse gebieden in te lijven, van Sir Starmer &Co moeten ze geen tegenkanting verwachten. (hm)  

Watersof dreigt voor Timmermans

25/06/2020 - 21:03
Bewaren als PDF

25 juni 2020 – De Nederlandse eurocommissaris Frans Timmermans, verantwoordelijk voor het klimaat en de energietransitie in Europa, is zoals bekend een fan van waterstof. Dat is geen toeval: Nederland met al zijn gasleidingen en expertise ter zake ziet hier brood in. Toen onlangs Nederland de Europese doelstellingen voor hernieuwbare energie miste, en dus Denemarken betaalde om ‘hernieuwbare punten’ over te nemen, was de voorwaarde dat Denemarken dat geld dan weer zou besteden aan de ontwikkeling van waterstof!

Nu is waterstof als energiebron in de natuur niet voorhanden. Je moet het produceren, en daar heb je andere energiebronnen voor nodig. Bij de productie van waterstof gaat veel energie verloren. Het scheelt dan natuurlijk of je voor de productie van waterstof fossiele energie gebruikt of hernieuwbare energiebronnen, zoals wind en zon. In het eerste geval (‘grijze waterstof’) stoot je echter meer CO2 uit bij de productie van waterstof dan wanneer je zonder deze omweg de fossiele energie direct zou gebruiken voor het opwekken van energie.

Een aantal grote industriële spelers hebben nu een brief gestuurd naar de Europese Commissie dat het in de komende tien jaar niet gaat lukken een betekenisvolle hoeveelheid groene waterstof te produceren. Zij pleiten er daarom voor dat de Europese Commissie ook ‘grijze waterstof’ gaat steunen, omdat zo in elk geval de nodige infrastructuur voor waterstof kan ontwikkeld worden. Dan wordt ondertussen natuurlijk wel extra veel CO2 uitgestoten, maar die CO2 kan misschien ondergronds worden opgeslagen, aldus nog deze industriële groepen. Maar die techniek van ondergrondse opslag heeft haar toepasbaarheid nog niet bewezen…

Slecht nieuws voor wie doorheeft dat het komende decennium beslissend is voor het klimaat. Wordt waterstof voor Timmermans een watersof? Meer hierover op Euractiv. (fs)

Hits: 1

Solidarity is the Cure (GUE/NGL)

23/06/2020 - 22:02
Bewaren als PDF

23 juni 2020 – De linkerzijde in het Europees Parlement (GUE/NGL) publiceerde in mei een manifest met haar visie op de crisis. Je vindt het hier in verschillende talen (maar niet in het Nederlands).
De Partij van de Arbeid (België) en de Partij voor de Dieren (Nederland) maken deel uit van de GEU/NGL, evenals de SP tot zij uit het Europees Parlement verdween.

Het is goed nieuws dat linkse leden van het Europees Parlement uit zowat alle lidstaten er in slagen met één stem te spreken. Dat is geen overbodige luxe nu nationalistische en xenofobe sentimenten overal in Europa weerklinken.
Het manifest draagt duidelijk de stempel van de Europese solidariteit. Zo spreekt het document zich uit voor een Europese gezondheidsplanning, met een Europese planning van het aanbod aan medisch materiaal en geneesmiddelen, en de mogelijkheid patiënten over te dragen wanneer een lidstaat een gebrek heeft aan capaciteit. Het document stelt zelfs voor dat de EU en de lidstaten samen gemeenschappelijke criteria uitwerken, met als leidraad de bescherming van menselijke levens, voor het opheffen van lockdowns en andere noodmaatregelen. Het is niet zeker dat het een goed idee is dit in Brussel voor gans Europa te regelen, al is de huidige Europese kakafonie ook moeilijk te verdragen.
Wat de bescherming van huurders betreft wordt de verantwoordelijkheid door het manifest dan weer wel gelegd bij de lidstaten, die bijvoorbeeld uitzettingen van huurders getroffen door de crisis moeten verbieden.
Het manifest spreekt zich uit voor monetaire financiering door de Europese Centrale Bank van de middelen nodig voor economisch en sociaal herstel. Dat moet gebeuren door de uitgifte van rentevrije eeuwigdurende obligaties. Deze financiële middelen moeten zonder voorwaarden aan de lidstaten ter beschikking worden gesteld, maar wel in een sociaal en ecologisch kader. De GUE/NGL spreekt zich ook uit voor het verhogen van de eigen middelen van de Europese Unie.
Het zou ons te ver voeren uitgebreid alle voorstellen uit dit manifest te vermelden (ook kwesties zoals de vluchtelingen en wereldwijde solidariteit komen aan bod). Soms kan je vragen stellen bij de impliciete bevoegdheidsverdeling die het manifest voorstelt tussen de verschillende institutionele niveaus (Europa, de lidstaten, de regio’s,…). Maar het belangrijkste is dat politiek links een gemeenschappelijke visie heeft ontwikkeld, vanuit de solidariteitsgedachte, met een reeks eisen en standpunten waarin linkse activisten in gans Europa zich moeiteloos zullen herkennen.

Het is natuurlijk maar papier (of zelfs niet…). Maar het zou een anker kunnen zijn om in Europa in de heftige crisis die voor ons ligt daadwerkelijke solidariteit in de strijd over de grenzen heen te organiseren, wat het enige tegengif is tegen de xenofobe haat waar populistisch rechts bij gedijt. Het zou fijn zijn als het ‘nieuwe normaal’ ook zou inhouden dat de GUE/NGL uit de muren van het Europees Parlement breekt. (fs)

Hits: 2

“Promoting our European Way of Life”

23/06/2020 - 12:50

23 juni 2020 – Herinner je je de controverse bij de vorming van de Commissie von der Leyen ? De commissaris verantwoordelijk voor o.a. migratie zou als overkoepelende verantwoordelijkheid hebben “onze Europese levensstijl te beschermen”, protecting our European way of life. Het leek er even op dat extreem-rechts de nomenclatuur van de Europese Commissie meebepaalde. Dat werd dan onder de groeiende verontwaardiging vlug even rechtgezet, en Margaritis Schinas, de Griekse commissaris verantwoordelijk voor migratie, veiligheid etc. gaat de volgende vijf jaar door voor de commissaris die de Europese levensstijl moet ‘bevorderen’, protecting our European way of life. [caption id="attachment_19014" align="alignleft" width="300"] Foto Amnesty International [/caption] Maar een cosmetische ingreep verandert natuurlijk niets aan de grond van de zaak: de Europese Unie doet er alles aan om migranten en asielzoekers buiten het Fort te houden. Zoals dat gaat bij de bescherming van een fort: gruwelijke middelen worden niet geschuwd. Natuurlijk, de Commissie zelf kan haar handen in onschuld wassen, het vuile werk wordt gedaan door de gewapende arm van de lidstaten. Daarover verschijnt vandaag een striemende aanklacht door vertegenwoordigers van Amnesty International, de Danish Refugee Council en Save the Children, met steun van Human Rights Watch, Jesuit Refugee Service Europe, Oxfam, International Rescue Committee en Refugee Rights Europe. Ze hebben het over schokkende taferelen aan de Kroatische grens. Mensen worden er verdreven met stokslagen, honden, hun kleren en schoenen worden afgenomen, hun papieren verbrand, ze worden gemerkt met verf op hun hoofd, verwondingen worden ingesmeerd met mayonaise en ketchup. “De beelden zijn ademstollend, het uitblijven van een reactie vanwege de EU nog meer”, schrijven de auteurs, die gelijkaardige feiten vaststellen en Bulgarije, Hongarije en Griekenland. De promotie van onze levensstijl… Ondertussen kan de EU ronkende verklaringen blijven afleggen, zoals onlangs nog bij de Wereldvluchtelingendag (20 juni): “The European Union is founded on democratic values and respect for human rights. To that end, we will continue to play a leading role in guaranteeing the protection of refugees." Wat er gebeurt aan de buitengrenzen van het Fort is maar al te bekend; het ontbreekt niet aan mediarapporten over geweld op vluchtelingen. Op 3 maart van dit jaar namen Commissievoorzitter von der Leyen en Europees ‘president’ Charles Michel vanuit een legerhelikopter persoonlijk poolshoogte van de bewaking van de Turks-Griekse grens en ze bedankten de Griekse overheid omdat ze “ons Europees schild” is. Dit schild is ondertussen een pantser geworden, waar ook nauwkeurig gedocumenteerde verslagen van de gruwelijkheden geen enkele vat meer op hebben. (hm)    

Rutte heeft geen haast met herstelplan

22/06/2020 - 14:35
Bewaren als PDF

22 juni 2020 – De Nederlandse premier Mark Rutte liet er na de laatste Europese top geen misverstand over bestaan: wat hem betreft is geen haast geboden met een Europees herstelplan. “Die enorme haast is niet nodig”, zei hij. “Het is niet zo dat iets vreselijk mis zou gaan als we er half juli niet uit zouden zijn.

Nu begrijpen we Rutte. In maart volgend jaar moet hij naar de kiezer. Met de hete adem van FvD en PVV in de nek wil Rutte de eurosceptische kiezer niet bruuskeren. Lange Europese onderhandelingen zijn dan handig om sporen uit te wissen.

Maar heeft Rutte gelijk? Is haast niet nodig? Valt het bijvoorbeeld allemaal wel mee met Italië?

De Duitse bondskanselier Angela Merkel denkt daar anders over. Er is de druk van eurosceptisch radicaal rechts. “De antidemocratische krachten, radicale autoritaire bewegingen doen niets anders dan wachten op economische crises om ze politiek uit te buiten”, verklaarde zij in de aanloop naar de top. Voorlopig valt dat in Italië nog mee. Mateo Salvini van de Lega spint vooralsnog geen garen uit de coronacrisis.

En er is de gemeenschappelijke markt. Merkel: “We mogen niet toestaan dat de pandemie ertoe leidt dat de economische perspectieven van de lidstaten uit elkaar groeien en aldus de gemeenschappelijke binnenmarkt – een kernelement van Europa – verzwakken”. Ook dat valt voorlopig mee. Italië kan momenteel zo nodig goedkoop lenen op de financiële markten dank zij de lage rentevoeten.

Misschien heeft Rutte dus wel gelijk, en is er nog wat tijd. Het zou best kunnen dat Angela Merkel en de Franse president Emanuel Macron alleen maar de druk van de coronacrisis gebruiken om nu structurele hervormingen door te duwen die zij sowieso nodig achten. Nu kan het nog, want Merkel is versterkt uit de coronacrisis gekomen. Maar morgen is ze weg. En het moet. Want er zitten wel degelijk weeffouten in de Europese constructie. Als de financiële markten hun vertrouwen in de Italiaanse overheid verliezen is het hek van de dam, en de Italiaanse samenleving zal niet slikken wat het kleine Griekenland door de strot werd geduwd. Salvini ligt op de loer. Dan is het over and out met de EU.

De Europese Unie is vandaag meer dan een grote markt: gemeenschappelijke defensieprojecten, ‘Europese kampioenen’, een Europese kapitaalmarkt, een Europees klimaatbeleid,…, de gemeenschappelijke economische en industriële projecten volgen elkaar in snel tempo op. En dus is het wel een centje ‘solidariteit’ waard om de boel samen te houden en het Europees bestuur te versterken, zo denken Merkel en Macron. Mark Rutte voert een achterhoedegevecht, zoals zijn eurofiele tegenstanders in de Tweede Kamer hem in het laatste debat lieten voelen.

Maar tegelijk missen ingrijpende beslissingen vanuit Brussel democratische legitimiteit, ondanks de toegenomen populariteit van de EU. De Europese leiders lopen op eieren. En voor velen is het nationale hemd toch nader dan de Europese rok. Het kan dus ook misgaan.

Een crisis van de EU is dan niet per definitie goed nieuws voor de linkerzijde. Als de Europese Unie uiteenvalt in nationalistische wedijver, rancune en wederzijds misprijzen op zijn Dijsselbloems, wordt het moeilijk op deze as een ‘ander en beter’ Europa uit te bouwen. Links blijft dus best ver uit de buurt van Rutte. Maar een verdere machtsconcentratie in het neoliberale Brussel moeten we nu ook weer niet willen. Merkel en Macron zijn ook geen fijne vrienden. Het wordt moeilijk een energieke eigen linkse stem in Europa hoorbaar te maken. (fs)

Hits: 0

Nederland: beter uit de crisis

20/06/2020 - 10:05
Bewaren als PDF

20 juni 2020 – Via deze link vind je wat meer informatie over de Nederlandse coalitie ‘beter uit de crisis’. Ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is, zal je zeggen, maar toch opmerkelijk dat in dit Nederlandse initiatief de EU helemaal buiten beeld blijft. (fs)

Hits: 1

Pagina's