Borderless

20 September 2019

Ander Europa

Subscribe to Ander Europa feed Ander Europa
www.andereuropa.org
Updated: 29 min 7 sec ago

Tsipras gaat, Mitsotakis komt

Mon, 07/08/2019 - 13:21

Op 2 dagen na is het 4 jaar geleden dat de Grieken zich in het referendum van 5 juli 2015 uitspraken tegen de oekazen van de Troika. Met een massaal OXI (meer dan 61% Neen bij een opkomst van 62%) gaven ze te kennen geen nieuwe ‘steun’ van de Europese instellingen en het IMF te willen om het aan de Franse, Duitse en andere banken door te storten.

Wie is de nieuwe premier?

 

Kyriakos Mitsotakis heeft alles om zijn Europese collega’s vertrouwen in te boezemen. Macron-achtig voorkomen, gedroomde schoonzoon voor deftige rechtse families, papa Konstantinos leidde indertijd ook al Nea Dimokratia en was ook al eerste minister. Net als Macron ervaring in de financiële sector: financieel analist bij Chase Bank in Londen, paar jaar bij McKinsey, investment officer bij Alpha Ventures, … Misschien ging hij soms iets te ver in de richting van uiterst rechts, zoals het nationalistisch gestook tegen de overeenkomst rond Macedonië, of de keuze van de uiterst rechtse Adonis Georgiadis als vice-voorzitter van ND. Maar dat is politiek; Mitsotakis wil vooral de economie aanpakken. In zijn woorden: met de pletwals alle obstakels voor het doen van business uit de weg ruimen. Als minister van administratieve hervormingen in 2014 plande hij het ontslag van 15.000 ambtenaren, maar werd gedwarsboomd door de verkiezingen die Syriza aan de macht brachten.

Mitsotakis krijgt meteen goede raad uit Brussel: vandaag 8 juli zal de Eurogroep (ministers van financiën van de eurozone) zich buigen over de Griekse economie.

De de leidende kring rond Syrizaleider en premier Alexis Tsipras legde het referendum naast zich neer en stemde in met het derde ‘memorandum’. Het Syrizaprogramma, de kiesbeloften, het referendum en de hoop van de Grieken werden de grond ingeboord.  Tijdens nachtelijke zittingen keurde het parlement de ‘hervormingen’ goed, duizenden bladzijden ‘structurele hervormingen’ die de parlementariërs niet eens hadden gelezen.

Het hoeft dus niet te verbazen dat de Griekse rechterzijde, met name Nea Dimokratia, tijdens de voorbije verkiezingscampagne genoeg had aan één slogan: Tsipras leugenaar. Natuurlijk, de ene leugenaar verwijt hier de andere dat hij liegt. Terecht kopt de Volkskrant: “Partij die Griekenland in de crisis stortte, wint verkiezingen”. Maar het trieste schouwspel van een linkse partij die hetzelfde kiezersbedrog pleegt als de rechtse voorgangers zet dubbel kwaad bloed. Volledig volgens de voorspellingen verloor Syriza gisteren bij de vervroegde verkiezingen (die het zelf had uitgeschreven) haar meerderheid. Het rechtse Nea Dimokratia (ND), Europees aangesloten bij de christendemocratische Europese Volkspartij, nam ook al bij de Europese verkiezingen haast tien procentpunten voorsprong op Syriza, en wint nu met grote afstand (8%) de parlementsverkiezingen. ND-leider Mitsotakis wordt de nieuwe premier, met zijn 158 van de 300 zetels hoeft hij zelfs geen coalitie te vormen om een absolute meerderheid te hebben in de Vouli, het Grieks parlement.

In onderstaande tabel de definitieve uitslag 2019 vergeleken met die van 2015. De geringe deelname, niettegenstaande er stemplicht is,  getuigt niet van veel geloof in de Griekse ‘democratie’; de opkomst van 57% lag in ieder geval een stuk lager dan bij het OXI-referendum van 5 juli 2015…

 

De grote discrepantie tussen percentage en zetelaantal bij de winnende partij is het gevolg van een ‘bonus’: de partij die het meest stemmen behaalt krijgt er 50 (van de 300) zetels gratis bij! In januari 2015 was de bonus voor Syriza, nu gaat die naar Nea Dimokratia.
De partijen die de kiesdrempel van 3% niet haalden zijn niet vermeld. Het betreft o.a. ‘Weg naar Vrijheid’, de partij die gewezen parlementvoorzitster Zoe Konstantopoulou oprichtte als reactie op de capitulatie van haar partij Syriza (1.46%), en ‘Volkseenheid’ (Laïkí Enótita), partij eveneens door linkse Syrizanen o.l.v. Lafazanis opgericht na de capitulatie (0.28%), of nog Antarsya (0.41%). Het verheugendste is hier wel dat de nazis van Gouden Dageraad niet meer in de Vouli vertegenwoordigd zijn.

 

Men kan opmerken dat Syriza nog steeds een grote electorale aanhang heeft en met zijn 31,5% niet van de kaart geveegd is. De partij is niet ineengestort zoals dat met het sociaaldemocratische PASOK gebeurde. En geen van de linkse afsplitsingen van Syriza (Konstantopoulous Weg naar Vrijheid, Lafazanis’ Volkseenheid) kon zich opwerpen als de eigenlijke erfgenaam van de linkse partij.  Volgens de linkse politoloog Kouvelakis is de basis van Syriza echter grondig gewijzigd, en heeft vooral de jeugd zich afgekeerd van de partij. Al bij al haalt de nieuwe partij Mera25 (Varoufakis) na een uiterst korte campagneperiode met 3,44% een behoorlijk resultaat, en lijkt erin geslaagd te zijn zich als het meest geloofwaardige electorale alternatief voor Syriza op te werpen. Maar hoe men ‘links’ ook definieert, qua zetelverdeling heeft rechts in de Vouli een groot overwicht. Het verzet tegen verdere sociale afbraak zal – zoals steeds trouwens – in de eerste plaats door sociale mobilisatie moeten op gang getrokken worden. (hm)

Het dolgedraaide banencarrousel in de EU

Fri, 07/05/2019 - 15:33

Niet Frans Timmermans, maar de Duitse minister van defensie, Ursula von der Leyen wordt waarschijnlijk (als alles 'goed' gaat) voorzitter van de Europese Commissie.  Na drie dagen onderhandelen werden de vier namen waar iedereen op zat te wachten gepresenteerd. Behalve von der Leyen waren dat de huidige Belgische premier Charles Michel als opvolger van Tusk, de Spaanse socialist Josep Borrell als hoge vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken ter opvolging van Mogherini en de Franse Christine Lagarde als nieuwe Draghi bij de Europese Centrale Bank. Frans Timmermans krijgt zijn oude baantje van vicevoorzitter terug,  en om die meer gewicht te geven zal de baan senior vicepresident genoemd worden.  Een schrale troost voor Frans, want hij was al ‘eerste’ vicepresident. Hij stelde er ook prijs op dat vooral dat ‘eerste’ benadrukt werd. In 2018 was het Europese Parlement nog vastbesloten om slechts ‘spitzenkandidaten’ voor het ambt van commissievoorzitter te accepteren. Maar ja, wie neemt nu het tandenloze Europese Parlement serieus als het om de echte macht gaat. De SPD, de coalitiepartner van Merkel, is niet blij met de voordracht van Ursula von der Leyen, maar bij de SPD sterft protest altijd snel. De verontwaardiging is groot, de gevolgen klein. Wel werd door de SPD benadrukt dat von der Leyen de slechtste Duitse minister is. Waarvan acte. von der Leyen, een moeder van zeven kinderen uit een steenrijke adellijke familie ( von !!) heeft de volle steun van bondskanselier Merkel. De nieuwe Duitse CDU-leider Annegret Kramp-Karrenbauer ('AKK') dreigt al met een kabinetscrisis en voorziet ook een constitutionele crisis in Europa als het Europees Parlement niet voor von der Leyen stemt. Het Europees Parlement mag ja of nee zeggen. Haalt von der Leyen het niet, dan moeten de Europese regeringsleiders binnen een maand met een andere kandidaat komen. De keuze van von der Leyen is een meevaller voor de Franse president Macron. Ze bedacht de slogan ‘militaire unie’ en heeft alles gedaan om de militaire samenwerking tot aan een Europees leger te drijven. Ze staat voor militarisering van heel Europa en is een vertegenwoordigster van het militair-industriële complex. Met haar aan het roer zal Europa verder militariseren. Zo heeft Macron in zijn rede in 2017 aangegeven dat hij zeer geïnteresseerd is in een militaire samenwerking met Duitsland en vooral in een deling van de kosten van het Franse militaire optreden in Afrika. von der Leyen is dan een uitstekende kandidaat. Het is dan ook de vraag of bondskanselier Merkel werkelijk winnaar is van het banencarrousel. Weliswaar kan von der Leyen nog afgestemd worden, maar de post van ECB-president is al aan Lagarde toegewezen, terwijl Merkel opteerde voor de directeur van de Duitse centrale bank Jens Weidman. Wel een klus, want de Zuid-Europese landen kunnen het bloed van Weidman wel drinken. Weidman is de verpersoonlijking van de neoliberale, vooral Duitse, bezuinigingspolitiek. Lagarde zal naar alle waarschijnlijkheid de uitstelpolitiek van Mario Draghi voortzetten. Het span Lagarde-von der Leyen is voor Macron een droomresultaat. Als commissievoorzitster zal von der Leyen Macrons militaire dromen steunen, en ondertussen ligt het ‘zwaard’ van de ECB bij zijn landgenote Lagarde. Zelfs als von der Leyen door het Europese Parlement weggestemd wordt is er nog geen man overboord; de overige kandidaten liggen vast. Macron heeft de buit dus binnen. (gz)  

Niet Michel maar Ursula

Fri, 07/05/2019 - 10:49

Och, wat jammer dat Wilfried Martens het politieke schaakspel van de laatste dagen rond de Europese topjobs heeft moeten missen! Dat was een kolfje naar zijn hand geweest.
Het leek nergens over te gaan. Van een koerswijziging in Europa was immers geen sprake. Een linkse stem was in het debat niet te horen.
Daarom ging het enkel om macht en persoonlijke carrièreplannen. Neem bijvoorbeeld de Franse president Emmanuel Macron. Die wordt voorgesteld als één van de winnaars, omdat de Franse duif Christine Lagarde hoofd wordt van de Europese Centrale bank, de liberale loodgieter Charles Michel voorzitter van de Europese Raad, en alle topposities bekleed zullen worden door mannen en vrouwen die vloeiend Frans spreken. Maar nog niet zo lang geleden was Macron een vurig pleitbezorger van Europese kieslijsten, om zo de Europese democratie meer body te geven. Nu heeft hij het Spitzenkandidatensysteem stuk geschoten, enkel en alleen omdat dit systeem zijn liberale familie duurzaam afhield van het voorzitterschap van de Europese Commissie. Hoe weinig principieel kan je zijn?

Of kijk naar de Nederlandse media. Het enige dat hen lijkt te boeien is het feit dat onze landgenoot Frans Timmermans op een haar na het Nirvana van de Europese politiek gemist heeft, en dat Mark Rutte niet naar Europa gaat, zodat diegenen die al zaten te azen op diens opvolging nog even geduld moeten oefenen.

Niet Michel maar Ursula

Wij hadden een tijdje geleden aangekondigd dat Michel Barnier de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie zou worden, omdat wij ervan uitgingen dat het Europese regime in deze woelige tijden sterk leiderschap wel kon gebruiken. Hij is het niet geworden. Uit goede bron vernemen we dat het artikel van Ander Europa zijn kandidatuur geen goed heeft gedaan. Wij hadden dus ongelijk omdat wij gelijk hadden. Zo gaat dat in Europa!
Het is de volgens alle media ‘zwakke’ Ursula van der Leyen geworden. Zij komt nu aan het hoofd van een Europees politiek systeem dat meer lijkt op een krabbenmand dan een sterk regime, en dat in enkele dagen tijd veel prestige en stabiliteit heeft ingeleverd. Misschien moeten de Europese leiders maar eens stoppen met de gewoonte ganse nachten door te vergaderen! Maar het is niet uitgesloten dat van der Leyen ons nog gaat verrassen. De ‘kern’ van de EU rond de Frans-Duitse as heeft de touwtjes weer in handen. Nu de postjes verdeeld zijn gaat de aandacht misschien weer naar de pogingen een Europees imperium vorm te geven.
De laatste tijd werden veel ballonnen opgelaten om via de politionele en militaire uitbouw van de EU de Europese eenmaking nieuwe schwung te geven. Daar is van der Leyen als uittredend minister van defensie alvast goed voor geplaatst. (fs)

Public Finance for the Future We Want

Wed, 07/03/2019 - 16:31

Het Transnational Institute (TNI) brengt samen met een rist andere ngo’s [efn_note] The Democracy Collaborative,Change Finance, Focus on the Global South, New Economics Foundation, Fairfin, MOBA Housing Network en het Tellus Institute [/efn_note]een bijzonder fraai en bijzonder nuttig boek uit: Public Finance for the Future We Want. Over geld dus, toekomstgerichte overheidsinvesteringen. De conclusies zijn in feite hoopgevend: er is geen gebrek aan financiële middelen, maar het probleem is dat die nu door een zeer kleine geprevilegieerde minderheid naar zich toe getrokken worden. Voorts zijn publieke investeringen veel goedkoper dan private als het op openbare diensten en infrastructuur aankomt. En niettegenstaande de golf van privatizeringen is er nog heel wat overheidsgeld beschikbaar, o.a. bij openbare banken. Een vierde conclusie is evenwel dat een transitie naar ‘energiedemocratie’ tot mislukken gedoemd is zolang overheidsgeld aangewend wordt om er private winsthonger mee te stillen. In de twaalf hoofdstukken komt heel wat aan bod:  ‘mythes over geld’, initiatieven van progressieve gemeentebesturen zoals in Barcelona, coöperatieve economie in de Indiase staat Kerala, het democratizeren van genationalizeerde banken (Frank Vanaerschot over het Belgische Belfius). Ook aan het beleid van de Europese Centrale Bank wordt een hoofdstuk gewijd. Een samenvatting vindt u hier. Het boek kan gratis gedownload worden (5,5 MB, PDF) of besteld (10€).. Er is ook een kort promofilmpje: [spacer size="30"] [spacer size="30"]  

Gaan de EU-landen de banken weer redden? (deel 2)

Tue, 07/02/2019 - 16:44

door Gerrit Zeilemaker 2 juli 2019   Bankroof is een initiatief van dilettanten. De echte professionals beginnen zelf een bank. (Bertolt Brecht)[efn_note] https://www.woorden.org/quotes/?auteur=Bertolt%20Brecht [/efn_note]   In een eerder artikel  concludeerden we dat de banken tien jaar na de crisis vrolijk verder gingen met gerommel met de boekhouding, het manipuleren van markten, belastingontduiking en geld witwassen. Maatregelen om banken veiliger te maken zijn onvoldoende, tegenstrijdig en soms zelfs contraproductief. De maatschappelijke kosten van bankreddingen waren torenhoog, de schade aan de reële economie die ze met hun crisis veroorzaakten gigantisch en onherstelbaar. Tegelijkertijd zijn de maatschappelijke opbrengsten van banken laag en de vraag rijst of banken eigenlijk wel waarde toevoegen. Met andere woorden, leveren de banken ons eigenlijk wel wat op?   Groter en risicovoller Al jaren wordt geroepen dat banken too big to fail zijn. Talloze experts en politici roepen dat banken opgesplitst moeten worden, waardoor ze misschien niet meer gered hoeven te worden. Toch blijven de banken groeien. Vooral in Europa. Zo is er een rapport uit 2014 van de European Systemic Risk Board getiteld ‘Is Europe Overbanked?’, wat zoveel betekent als: hebben we niet teveel bankactiviteit? En hoeveel is dan teveel als we kijken naar de behoefte van de reële economie in Europa ? En heeft de patiënt geen overgewicht? In totaal bedroegen de activa [efn_note] Onder activa van een bank verstaat men  de geldwaarde van alle toegestane kredieten (bv. hypotheekleningen, consumentenkrediet), alle aangekochte staatsobligaties, bedrijfsaandelen en andere 'liquide' middelen, en tenslotte ook vaste activa als gebouwen. Deze middelen zijn 'actief' want ze brengen rente op, of kunnen ten gelde gemaakt worden.  Noteer dat bij de bepaling van het totaal aan activa een 'gewicht' kan worden toegekend in functie van de risicograad. Staatsleningen worden meestal als risicoloos beschouwd en krijgen gewicht nul, m.a.w. ze worden niet meegeteld in het gewogen activatotaal. Een risicovolle lening daarentegen wordt voor 10% meegeteld. Tegenover de activa staan de passiva: het eigen vermogen ingebracht door de aandeelhouders van de bank, vreemd vermogen als klantendeposito's, enz.  Wanneer een bank dreigt failliet te gaan, moet ze met haar eigen vermogen proberen de schuldeisers te voldoen. Vandaar dat de verhouding tussen eigen vermogen en totaal aan activa, de 'hefboomratio' (zie ook verder) gehanteerd wordt om de 'gezondheid' van een bank te evalueren.  [/efn_note] van de banksector in de EU 274% van het bruto binnenlands product (bbp) in 2013, of 334% van het bbp inclusief buitenlandse dochterondernemingen die in de EU gevestigd zijn. Zo was in Nederland de verhouding totale activa van banken tegenover het bbp in 2018 rond de 320 procent. De vijf grootste banken in Nederland nemen hier 85% van in beslag. [efn_note] https://www.dnb.nl/en/about-dnb/duties/financial-stability/indicators/systemic-importance/index.jsp [/efn_note] De Europese banksector is erg groot in vergelijking met landen buiten Europa en in vergelijking met de omvang van de Europese economie, en banken zijn geconcentreerder. Opvallend is dat de bijna verdubbeling van de omvang van de EU-banksector (ten opzichte van het bbp) sinds 1996 volledig te wijten is aan de groei van de 20 grootste banken. Sterker nog, ‘de omvang van het EU-banksector en de omvang van de grootste banken van de EU zijn twee met elkaar in verband staande verschijnselen.’ Toenames in de omvang en concentratie van de banksector waren gekoppeld aan een groter hefboomeffect bij de grootste banken. [efn_note] Een hefboomratio wordt gedefinieerd als verhouding tussen de boekwaarde van het eigen vermogen en de boekwaarde van de totale activa. De marktwaarde kan natuurlijk behoorlijk afwijken. [/efn_note] In de jaren 90 was de hefboomratio gemiddeld ongeveer 6%: banken leenden gemiddeld 17 keer meer uit dan hun eigen vermogen. Tegen 2008 was de hefboom van de grootste 20 banken gedaald tot iets meer dan 3%: er werd 32 keer meer uitgeleend dan het bedrag waarover men zelf beschikte.  Bij de 'stresstest' wordt nu 5,5% als minimum gehanteerd, wat een hefboomratio geeft van 18 keer het eigen vermogen. Maar men laat zich best niet misleiden door een wiskundig jargon en cijfers na de komma. De keuze van de gewichten bij de berekening van de risicogewogen activa is vrij willekeurig, en wordt vooral meebepaald door de 'rating' (AAA, AA-, ...) die agentschappen als Standard and Poor's, Moody's en Fitch aan financiële producten toekennen. Tot vlak voor de financiële crash in 2008 uitbrak gaven ze nog gul AAA's aan producten die uiterst 'toxisch' bleken... [efn_note] Zie hierover  Eric Toussaint, Bancocratie (in het Frans), Editions Aden, 2014. [/efn_note]  Het is dus best mogelijk dat een bank van vandaag op morgen evolueert van 'gezond' tot 'bijna dood'... Het rapport vermeldt verder dat sommige landen banksystemen hebben die een zodanige omvang hebben bereikt dat ze te groot zijn om door hun respectieve nationale regeringen gered te worden in geval van een systeemcrisis. Bovendien hebben deze landen een lagere economische groei op de lange termijn. Universeel en fragiel Veel EU-banken hebben een 'universeel bank'-bedrijfsmodel: dienstverlening voor consumenten, betalen, sparen en lenen, de retail- of nutsfunctie, gecombineerd met andere activiteiten, zoals effectenhandel, derivatenhandel en leningen aan overheden. Deze laatste activiteiten hebben vooral een speculatief karakter, zeg maar het casino van de bank.Slechts 31% van de totale balans van banken in het eurogebied bestaat uit leningen aan de reële economie van het eurogebied.  Universele banken kunnen leiden tot hogere sociale kosten door de grotere, gekoppelde risicoposities en daardoor de reële economie ernstig in gevaar brengen. Je zou kunnen zeggen dat hun consumentenbankstatus wordt gebruikt als scherm waarachter ze  op effectenmarkten speculeren. Toegang tot depositogaranties, crediteurgaranties en bevoorrechte toegang tot financiering bij de centrale bank zijn feitelijk overheidssubsidies voor universele banken, volgens het rapport. Daarover later meer. Tegelijkertijd is het businessmodel van de universele bank een bron van fragiliteit, omdat het wordt geassocieerd met hogere niveaus van blootstelling aan systeemrisico's,  wat natuurlijk de systeemstabiliteit bedreigt.   Schaduwbanken Europese banken blijven ook sterk verbonden met het schaduwbanksysteem door financiering te verstrekken aan onderdelen  die zich bezighouden met schaduwbankactiviteiten. De Financial Stability Board (FSB) definieert schaduwbankieren als "kredietbemiddeling waarbij entiteiten en activiteiten (geheel of gedeeltelijk) buiten het regulier banksysteem om gaan." De omvang van het schaduwbanksysteem van de EU was in 2017 met een totaal vermogen van iets meer dan € 42.000 miljard aan het einde van 2017, goed voor ongeveer 40% van het financiële stelsel van de EU. Het rapport belicht ook belangrijke lacunes in gegevens in sommige delen van het schaduwbanksysteem, waardoor een uitgebreidere risicobeoordeling wordt voorkomen. Met andere woorden we weten niet zo veel over de schaduwbankactiviteiten. [efn_note] https://www.esrb.europa.eu/pub/pdf/reports/esrb.report180910_shadow_banking.en.pdf [/efn_note] Het Europese bankstelsel heeft een omvang bereikt, waardoor het een groot gevaar is voor de reële economie. De concentratie van banken leidt tot een lagere economische groei en kunnen bij een economische crisis die ze met hun gespeculeer vaak zelf veroorzaken hun vestigingsland in hun val meeslepen. Ondanks gepraat over ‘monitoren’ en ‘transparantie’ is veel onbekend en afhankelijk van gegevens van de banken zelf. Concluderend, de huidige, door overheden gesubsidieerde banken zijn te groot, te geconcentreerd, te machtig, te risicovol, overladen met schuld en een last. Wereldwijd systeemrelevante banken In 2011 in de nasleep van de crisis publiceerde de in Zwitserland gevestigde Financial Stability Board (FSB) een lijst van wereldwijd systeemrelevante banken. De FSB is een internationale toezichthouder in de financiële wereld in opdracht van de G20 landen. Ieder jaar werkt de FSB de lijst bij en in 2018 werden 29 banken als wereldwijd systeemrelevante banken bestempeld, waaronder 13 Europese banken. Europese systeembanken zijn de Nederlandse ING, de Duitse Deutsche Bank, de Franse Group BPCE, BNP Paribas, Group Crédit Agricole,  Société Générale, de Italiaanse Unicredit Group, de Spaanse Santander, de Britse Barclais, HSBC en Standard Chartered, de Zwitserse UBS en Credit Suisse. De banken worden beoordeeld “op basis van een op indicatoren gebaseerde benadering van de waardering. De indicatoren worden berekend op basis van gegevens van het vorige fiscale jaareinde verstrekt door banken en gevalideerd door de nationale autoriteiten. Deze indicatoren en de noemers worden vervolgens gebruikt om een score te berekenen.” [efn_note] https://www.bis.org/bcbs/publ/d296.htm [/efn_note] Dus ook hier weer vindt de beoordeling plaats op basis van door de banken zelf geleverde gegevens. Bovendien wordt nauwkeurigheid gesuggereerd door het gebruik van de verschillende indicatoren, terwijl een verschuiving in de gewichten van de indicatoren tot andere uitkomsten kunnen leiden. Maar wat veel belangrijker is: er zijn dus 29 banken die als financiële snelwegen voor verspreiding van crises werken, en daarmee de gehele economie grote onherstelbare schade kunnen toebrengen. In 2012 vertegenwoordigde de impliciete subsidie aan wereldwijde systeembanken in de Verenigde Staten tot $ 70 miljard, en tot $ 300 miljard in het eurogebied, afhankelijk van de schattingen. [efn_note] https://www.imf.org/en/News/Articles/2015/09/28/04/53/sopol033114a [/efn_note] In 2016 rekende het IMF uit dat de jaarlijkse subsidie zo’n 50 miljard euro per jaar is voor de 29 systeembanken [efn_note] https://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2016/wp16224.pdf [/efn_note]  Laten we zo’n bank eens als voorbeeld nemen. Deutsche Bank de gevaarlijkste bank ter wereld Deutsche Bank [efn_note] Deutsche Bank is een private bank en moet niet verward worden met de Duitse centrale bank, de Bundesbank [/efn_note] behoorde nog in 2018 tot de derde gevaarlijkste bank van Europa en werd alleen gepasseerd door de resten van het Belgische Dexia SA en het Italiaanse bankenwrak Banca Monte dei Paschi di Siena SpA. Het IMF noemde  Deutsche Bank 'waarschijnlijk de meest riskante bank ter wereld' [efn_note] https://www.manager-magazin.de/unternehmen/banken/weltwaehrungsfonds-deutsche-bank-riskanteste-bank-der-welt-a-1100590.html [/efn_note] Ik neem Deutsche Bank als voorbeeld, omdat Duitsland, de meest ontwikkelde en machtigste economie van Europa, toch sterke, gezonde en betrouwbare banken zou moeten hebben. Duitsland leidt niet alleen economisch, maar ook politiek in Europa en schrijft dikwijls andere Europese landen het beleid voor. Bovendien staat Duitsland in de corruptie-index, die staten classificeert op basis van het gepercipieerde corruptieniveau, op nummer 11 van 180 onderzochte staten. [efn_note] https://www.transparency.org/cpi2018 [/efn_note] Dat is toch niet niks zou je zeggen. De Duitse bankiers zijn waarschijnlijk van een aparte slag. Deutsche Bank is in 1870 opgericht en groeide en fuseerde snel. In 1929 was het de grootste bank van Duitsland. Na de bankencrisis van 1931 werd ze deels genationaliseerd, maar in 1936 werd de bank weer geprivatiseerd. Tijdens Hitlers bewind ontsloeg de bank haar Joodse medewerkers en was betrokken bij de overdracht van bezit van Joods eigendom aan niet-Joden. Banken in bezet gebied werden ondergebracht bij Deutsche Bank. In 1999 werd bekend dat de bank betrokken was bij de financiering van het concentratiekamp Auschwitz. Na de oorlog werd de bank opgesplitst, maar vanaf 1952 groeide de bank weer door fusies en samenvoegingen. In 1989 nam de bank een Britse bank over en in 1999 werd de Amerikaanse Bankers Trust ingelijfd. In 2010 nam de bank de Duitse  Postbank over en verwierf delen van de Nederlandse ABN AMRO. De Postbank leverde 14 miljoen klanten met veel spaargeld, waardoor de bank minder afhankelijk werd van andere banken voor de financiering van de activiteiten. [efn_note] https://nl.wikipedia.org/wiki/Deutsche_Bank [/efn_note] In 2011 werd de bank met een reeks van andere (Europese) banken als systeemrisicobank aangemerkt wat betekent dat ze onder extra toezicht staat en extra kapitaal moet aanhouden. [efn_note] https://www.fsb.org/wp-content/uploads/r_111104bb.pdf[/efn_note] Grossieren in schandalen Deutsche Bank is bij vrijwel alle schandalen van de laatste tijd betrokken geweest. Een kleine horrorkeuze:
  • In 2010 was  Deutsche Bank (DB) betrokken bij het failliet van de Duitse middenstandbank IKB. DB had de middenstandsbank hypotheekderivaten, ‘rampzalig schrootpapier’, aangesmeerd. Zelf hadden ze deze hypotheekderivaten al verkocht.
  • In 2010 werd DB door een tipgever vanuit het bureau van de openbare aanklager gewaarschuwd voor een ophanden zijnde razzia in een onderzoek wegens belastingontduiking.
  • In 2011 was DB betrokken bij verdachte transacties van de cameraproducent Olympus naar een rekening op de Kaaimaneilanden.
  • In 2012 werd bekend dat twee medewerkers van DB betrokken waren bij de manipulatie van de LIBOR-rente.
  • In 2012 vond een razzia bij DB plaats en werden vijf traders gearresteerd op beschuldiging van belastingfraude bij handel in emissierechten. Vijfhonderd politieagenten en belastingambtenaren doorzochten het hoofdkantoor in Frankfurt. DB was al in 2009 gewaarschuwd. Later kwam er het witwassen van geld  en poging tot obstructie van de rechtsgang bij. Eén van de betrokken traders ontving over 2008 een bonus van 80 miljoen euro. Later werden belastende e-mails van de topmanager Jain gevonden.
  • In 2013 wordt DB extra gecontroleerd door de Duitse financiële toezichthouder in verband met de vaststelling van de Euribor.
  • In 2013 kondigde de Duitse financiële toezichthouder controles aan naar de totstandkoming van de goud- en zilverprijs, ook bij DB.
  • In 2013 valt het FBI het kantoor van DB in New York binnen wegens vermeende manipulatie van wisselkoersen.
  • In 2014 sloeg de aandeelhoudersvergadering van DB op tilt. Het management wilde de salarissen en bonussen van het toppersoneel verdubbelen. Aan de topmanagers van de investeringsbank werd in 2013 4,5 miljard betaald aan bonussen en salaris, de totale winst van de bank was 681 miljoen euro. “Moeten we mensen die ons benadelen zoveel betalen, zodat ze bij ons blijven” brieste een verontwaardigde aandeelhouder. “De salarissen zijn marktconform”, antwoordde het management koeltjes.
  • In 2016 wordt bekend dat het DB-filiaal in Moskou van 2011 tot 2015 bij een witwasschandaal van zo’n 10 miljard dollar betrokken was. Weer hadden de waarschuwingssystemen van de bank gefaald.
  • In 2018 werd weer een razzia gehouden in het concernkantoor in Frankfurt in verband met een witwasaffaire. De openbare aanklager werd vergezeld door 170 politieagenten.
  • In 2019 was  DB alweer betrokken bij het witwasschandaal van het filiaal van de Danskebank in Estland.
  • In 2019 kon de DB ternauwernood een nieuwe razzia in verband met de Panama Papers afwenden. [efn_note] https://www.sueddeutsche.de/wirtschaft/razzia-banken-deutsche-bank-1.4447599 [/efn_note]
  • Op dit moment loopt in Nederland een proces van de woningbouwcorporatie Vestia tegen DB wegens het bewust aansmeren van buitensporig veel rentederivaten die Vestia helemaal niet nodig had. Vestia kon ternauwernood en tegen hoge kosten gered worden door andere woningcorporaties en eist nu geld terug van DB. DB verdiende in totaal 34 miljoen euro aan Vestia. Een bankier van DB noemde Vestia: 'een kip met de gouden eieren.' [efn_note] https://fd.nl/ondernemen/1304177/vestia-versus-deutsche-over-dure-wijn-en-gouden-eieren [/efn_note]
Tot zover deze lang niet volledige opsomming van schandalen. Nu de bank zelf. Grootste bank ter wereld en een reus op lemen voeten Op zijn piek in 2007 claimde Deutsche Bank de titel van grootste bank ter wereld met een totaal aan  activa van 2000 miljard en een winst van 6,5 miljard. [efn_note] https://www.db.com/cr/de/docs/CSR_Bericht_2007.pdf [/efn_note] In het jaarverslag van 2018 is het balanstotaal tot  1348 miljard gedaald en heeft de bank in 2015 een verlies van 6.772 miljoen geleden, over 2016 een verlies 1.356 miljoen en in 2017 een verlies van 735 miljoen. In 2018 maakte de bank een minuscuul winstje van 341 miljoen. [efn_note] https://www.db.com/ir/de/download/FDS_Q4_2018_22032019.pdf   [/efn_note] De bank noteert een boekwaarde van ruim 61 miljard maar de marktwaarde is behoorlijk minder: nog geen 15 miljard euro. Haar aandelen staan historisch laag: € 6,65 per aandeel. In 2015 waren de aandelen nog € 30 waard, een daling van bijna 80 procent. Deutsche Bank rapporteert in haar risicorapport van 2017 een bruto kredietrisico van 364 miljard, waarvan netto 20 miljard overblijft. Alleen die 20 miljard euro wordt op de balans vermeld. Maar het geheel berust op een totaal aan derivatenposities van ruim 48.000 miljard! [efn_note] https://www.db.com/ir/en/download/DB_Annual_Report_2017.pdf [/efn_note] Dat laatste bedrag is enorm als we dat vergelijken met het eerder genoemde balanstotaal van de bank en haar huidige marktwaarde. Zo is de hoeveelheid uitstaande derivatenposities meer dan 14 keer (!) groter dan het jaarlijkse bruto binnenlands product van Duitsland, zo’n 3.300 miljard.   Derivaten, financiële massavernietigingswapens Hoe werkt die handel in derivaten eigenlijk? Een eenvoudig voorbeeld van Arno Wellens en Thomas Bollen van Follow The Money geeft dat goed weer. Stel dat Deutsche Bank “afspreekt om over 6 maanden 250 duizend kippen te kopen van een kippenboer, voor 4 euro per stuk. Tegelijkertijd heeft Deutsche ook een contract afgesloten om over 6 maanden 250 duizend kippen voor 4,10 euro aan een fabrikant van kipnuggets te leveren. Dat heet een gesloten positie: Deutsche is verzekerd van zowel levering als afname van kippen en loopt eigenlijk geen risico op de prijsontwikkeling van pluimvee. De marge van 10 cent per kip is pure winst. De waarde van de contracten bedraagt respectievelijk 1 miljoen euro en 1,025 miljoen euro; netto komt daarvan slechts 25 duizend in de boeken te staan.” [efn_note] https://www.ftm.nl/artikelen/markt-wantrouwt-banken?share=1 Zo vermelden zij dat de ING een derivatenportefeuille heeft van 3800 miljard, Rabobank van 3000 miljard en ABN/AMRO van 1200 miljard. Ter vergelijking: de Nederlandse economie heeft een bbp van 835 miljard. De totale derivatenpositie van de drie grootste Nederlandse banken is dus bijna tien keer het Nederlandse bbp... [/efn_note] Deutsche Bank functioneert dus als tussenpersoon en hoeft niet eens direct in contact te staan met de kippenboer of fabrikant. Er kan een keten van derivatenposities ontstaan. Maar als nu de kippenboer of fabrikant failliet gaat dan is de positie open geworden. Bij het uitbreken van een crisis kunnen vele bedrijven failliet gaan en in hun ondergang een serie aan derivatencontracten openbreken en een lawine veroorzaken die banken kan meesleuren. Nationale kampioenen of wankele kalkoenen In 2018 probeerde Deutsche bank ook nog te fuseren met de Duitse Commerzbank die in 2011 nog als systeembank op de FSB-lijst stond. Beide banken hoorden bij de stresstest van de Europese banken nog bij de tien zwakste banken. De fusie brak echter af tot grote spijt van de economisch commentator van het weekblad Die Zeit, Mark Schieritz. Zijn commentaar is te kenmerkend om te negeren: “De Duitsers bouwen geweldige auto's en prachtige machines, maar met de banken ging bijna alles mis. Deutsche Bank en Commerzbank zijn de laatste twee particuliere instellingen van internationaal belang - en zelfs zij verkeren na een aantal schandalen en misleide speculaties in zo'n deplorabele toestand dat zij vroeg of laat door een buitenlandse kredietinstelling opgeslokt zullen worden. De vierde grootste geïndustrialiseerde natie ter wereld zou dan niet langer over een eigen grote bank beschikken.” Hij eindigde bijna met een snik: “Wat als een Amerikaanse bank Volkswagen een lening weigert?” [efn_note] https://www.zeit.de/2019/13/bankenfusion-deutsche-bank-commerzbank-marktwirtschaft [/efn_note] Opmerkelijk was de betrokkenheid van de Duitse regering bij de fusiepoging, en op dit moment zijn onderhandelingen gaande over een fusie tussen de Nederlandse ING en de Commerzbank waarbij de Nederlandse en Duitse regering nauw samenwerken om een Europees ‘zwaargewicht’ te vormen. ING was alvast bereid zijn hoofdkantoor van Amsterdam naar Frankfurt te verhuizen.[efn_note] https://fd.nl/economie-politiek/1304057/duitsland-verkent-fusie-ing-commerzbank-met-nederland [/efn_note]   Weer banken redden? Banken blijven een groot risico voor de reële economie, slokken impliciet overheidssubsidies op en blijven groeien. Door hun risicovolle manier van zakendoen blijven de banken kwetsbaar en dreigen tijdens een crisis hele economieën in hun val mee te slepen. Toch blijven de financiële activiteiten als de nutsfunctie en gedegen investeringen aan bedrijven belangrijk binnen een ontwikkelde economie. Is er een alternatief? Jazeker. Dat is het onderwerp voor het derde en laatste deel van deze serie.  

De EU als Duits Europa?

Tue, 07/02/2019 - 16:30

Der Spiegel, grootste en invloedrijkste weekblad van Duitsland, noemt het een gevaarlijke trend dat Duitsland steeds meer invloedrijke functies in Europa opeist. Ze wijzen op Merkels eis dat minstens één van de twee topfuncties in Europa naar een Duitser zou moeten gaan. Maar er kwam geen Duitser aan het hoofd van de Europese Centrale Bank, omdat de ECB al naar het model van de Duitse centrale bank, de Bundesbank, was ontworpen en in Frankfurt gevestigd is. De eerste voorzitter aan het hoofd van de ECB werd de Nederlander Wim Duisenberg, maar diens monetair beleid was nauwelijks van dat van een Duitser te onderscheiden. (Voor de invoering van de euro volgde de Nederlandse centrale bank al jaren nauwgezet het Duitse monetaire beleid. De gulden was aan de DM gekoppeld.) Voor de zekerheid werd de Duitse Otmar Issing hoofdeconoom van de ECB, en hij werd opgevolgd door weer een Duitser. Na Wim Duisenberg kwam de Fransman Trichet; als het om monetaire politiek ging werd hij als de meest Duitse Fransman gezien. Sinds het begin van de eurocrisis is een ‘bijna fenomenale toename van Duitsers in diverse andere topfuncties’ opgetreden. Vooral op de plekken waar de centjes beheerd moeten worden. Een kleine opsomming:
  • Het euronoodfonds, het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) wordt door Klaus Regling geleid.
  • Bij de Europese investeringsbank staat ook een Duitser, Werner Hoyer, aan het hoofd.
  • Hoofd van het gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme voor banken is de Duitse Elke Köning.
  • De Europese Rekenkamer wordt geleid door Klaus-Heiner Lehne.
  • De secretaris-generaal van de Europese Comissie en de man achter Junker is wederom een Duitser, Martin Selmayr.
  • De secretaris-generaal van het Europese Parlement heet Klaus Welle.
  • De secretaris-generaal bij de Europese Buitenlandse Dienst is Helga Schmitt uit Duitsland.
  • De belangrijkste fractie in het Europese Parlement wordt door de Duitser Manfred Weber geleid.
  • Lange tijd was tijdens de vorige legislatuur Martin Schulz (SPD) de voorzitter van het Europees Parlement.
En ook Jean-Claude Junker was zonder de instemming van de Duitse bondkanselier geen voorzitter van de Europese Commissie geworden. Vervolgens vraagt de columnist van Der Spiegel zich af of het gaat om meer gekwalificeerde en geschikte mensen dan mensen uit de 27 andere landen? “Integendeel de zekerheidsbezetting heeft niet verhinderd dat de eurozone zo dramatisch in crisis geraakt is.” En: “Zelfs voor de Duitsers is een Duitser niet altijd het beste als hij niet de juiste antwoorden op een crisis heeft. Als Jens Weidman (het hoofd van de Duitse centrale bank G.Z.) hoofd van de ECB was geweest was de crisis hoogstwaarschijnlijk geëscaleerd.” Waarvan acte! Maar er moet bij gezegd worden dat de crisis voor de gewone bevolking wel degelijk geëscaleerd is. De economische elite kwam er zonder kleerscheuren vanaf en heeft tot nu toe van alle crisismaatregelen flink geprofiteerd. (gz)  

Big Bang vergadert in Parijs

Tue, 07/02/2019 - 10:34

Afgelopen zondag was Parijs het toneel voor de eerste bijeenkomst van de ‘Big Bang’, een oproep voor een Big Bang aan de Franse linkerzijde om uit de impasse te raken. De oproep werd gesteund door allerlei bekende gezichten uit sociale bewegingen, en allerlei figuren uit de politieke linkerzijde kwamen langs. De impasse van links in Frankrijk is dan ook erg frustrerend, zeker nu ook La France Insoumise lijkt vast te lopen op het ego van Jean-Luc Mélenchon. Eén van de gezichten van de Big Bang is overigens Clémentine Autain, zelf volksvertegenwoordiger voor La France Insoumise.
Meer dan 600 mensen namen aan de bijeenkomst deel. Dat is behoorlijk wat. Toch stuit het initiatief ook op veel scepticisme: maakt het de verdeeldheid niet juist nog groter? Past het in nieuwe carrièreplannen van de initiatiefnemers?
Clémentine Autain publiceerde op haar Facebookpagina de volgende stappen van het initiatief. Zij roept op tot het vormen van lokale en sectoriële initiatieven (‘een archipel van eilanden waar burgers samenkomen met het oog op een diepgaande sociale en ecologische omwenteling’), en kondigt voor na de zomer een platform aan waar ieder zijn of haar zegje kan doen. Er komen drie themadagen (‘democratie’, ‘ecologie’, ‘arbeid’) en in december een nieuwe algemene vergadering. Bestaande politieke partijen zijn welkom en worden met respect behandeld, maar een simpel kartel tussen bestaande politieke formaties zal niet volstaan om uit de impasse te raken. Aldus Clémentine Autain.
Het wordt alvast uitkijken naar wat Jean-Luc Mélenchon hier nu helemaal van vindt. (fs)

Derde assemblee ‘gele hesjes’

Tue, 07/02/2019 - 10:10

Afgelopen weekend vergaderde in Frankrijk de derde assemblee van de ‘gele hesjes’: 650 afgevaardigden van 246 plaatselijke groepen bogen zich over de vraag wat ze moeten met het kapitalisme. Uiteindelijk werd de vraag of ze van het kapitalisme af willen quasi unaniem met ‘ja’ beantwoord (“Doit-on sortir du capitalisme?”). Na de stemming scandeerde de zaal enthousiast ‘anti-anti-anti-capitaliste’! Zo werd een nieuwe stap gezet, nadat een vorige assemblee al duidelijk had gemaakt dat deze ‘gele hesjes’ niets te maken willen hebben met racisme of homofobie.

Overigens is deze ‘assemblee van de assemblees’ maar één van de uitingen van de gele hesjes, naast andere initiatieven. De eenheid van de beweging blijft een moeilijke opgave. Een ander probleem is de verzwakkende mobilisatie. Daarom besliste de assemblee ook zich aan te sluiten bij allerlei andere sociale mobilisaties, zoals lopende gevechten tegen ontslagen en tegen privatiseringen. Sommigen denken ook al vooruit naar de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen. (fs)

Het banencarrousel in de EU

Mon, 07/01/2019 - 16:52

Wie dacht dat de verdeling van de politieke topbanen in Brussel een democratisch proces was komt vandaag de dag bedrogen uit. Eén ding is wel duidelijk: de uitslag van de Europese verkiezingen speelt hier geen enkele rol. Het zijn uiteindelijk de Europese regeringsleiders die beslissen. Tot nu toe is de koehandel vruchteloos. Nadat de Duitse christendemocratische ‘spitzenkandidaat’ Weber min of meer door de Franse president Macron geblokkeerd was kwam als een duiveltje uit een doosje Frans Timmermans tevoorschijn.

Op de G20-top in Osaka had bondskanselier Merkel een akkoord met de Franse president Macron, de Spaanse premier Sánchez en Mark Rutte bereikt. De sociaaldemocraten zouden de post van commissievoorzitter krijgen, de liberalen het voorzitterschap van de Europese Raad en de christendemocraten mochten de buitenlandvertegenwoordiger en de voorzitter van het Europese Parlement leveren. Voorzitter van het Europese Parlement zou dan Weber moeten worden. De voordracht van Timmermans was echter tegen het zere been van enkele Oost-Europese lidstaten; andere christendemocratische regeringsleiders spraken hun ongeloof uit over de deal in Osaka die ze een troostprijs vonden. Het commissievoorzitterschap behoorde de christendemocraten toe aangezien de Europese Volkspartij bij de laatste Europese verkiezingen de grootste was gebleven. Timmermans sloeg tot ieders verbazing zelf aan het lobbyen en bezocht de Bulgaarse premier Borissov. De Hongaarse president Orbán blijft zich fel tegen Timmermans verzetten; de Nederlander had de Hongaar tijdens de Europese verkiezingscampagne voortdurend bekritiseerd wegens zijn schendingen van de mensenrechten en de persvrijheid. Maar niet alleen Hongarije maar ook Polen en Italië wijzen Merkels plannetjes af; de christendemocratische kanselier heeft zich in haar eigen partijfamilie erg geïsoleerd. (gz)

Sjoemelen met uitlaatgassen en met levens

Fri, 06/28/2019 - 10:29

Naar schatting eist het gesjoemel met de uitstoot van stikstofoxides door dieselwagens (het Volkswagenschandaal gekend als ‘Dieselgate’) jaarlijks in Europa  5000 voortijdige overlijdens.  Zou je dan niet omver vallen als je verneemt dat de Europese Unie voor een paar miljoen euro per jaar (3,4 miljoen om precies te zijn, ongeveer 0,002% van het EU-jaarbudget) reeds heel wat gesjoemel had kunnen vermijden? Het zit zo. De principes van de Europese eenheidsmarkt bepalen dat een goedkeuring door één lidstaat om een nieuw product op de markt te brengen automatisch de goedkeuring voor de hele EU meebrengt (principe van wederzijdse erkenning). Wanneer dan een producent, bv. Volkswagen, ondervindt dat het onderzoek in bv. Frankrijk nogal streng dreigt te verlopen, kan de aanvraag ook in een andere lidstaat gebeuren. Misschien kunnen investeringsbeloften daarbij wat helpen... Nu gebeurden er ook wel wat uitstootmetingen in het EU Joint Research Center (JRC, in Ispra, Italië) maar alleen uit ‘wetenschappelijke’ overwegingen, niet om op te treden bij het overtreden van reglementering. In het JRC had men zelfs ‘vermoedens’ dat er onregelmatigheden waren, maar met die informatie werd verder niets aangevangen. Een reden hiervoor is veelbetekenend: het JRC kreeg de te testen wagens in bruikleen van de producent, maar daar kon een confidentialiteitsvoorwaarde aan verbonden zijn. Resultaten konden dus eventueel op vraag van de producent geheim blijven. En dat gebeurde ook. Zo berichtte Euobserver dat Porsche de geheimhouding van verdachte meetresultaten vroeg, op basis van een clausule in het uitleencontract. Het bedrog en de kruiperigheid t.a.v. een van de Europese industriële reuzen had dergelijke dimensies aangenomen dat zelfs de Europese Commissie zich niet langer kon verbergen achter de geplogenheden van de eenheidsmarkt. In Ispra worden nieuwe testfaciliteiten gebouwd, en het JRC zal een rol spelen in de markttoegang van nieuwe wagens. Voor 2020 is er een budget van 3,4 miljoen euro voorzien om wagens te huren, in plaats van ze van de producent te lenen. Of dat ook na 2020 zal mogelijk zijn hangt nog van budgettaire beslissingen af. De EU wil 13 miljard euro spenderen aan militaire research, voor onze ‘veiligheid’, maar er moet een wereldwijd schandaal uitbreken alvorens een paar miljoen geïnvesteerd worden om duizenden doden te vermijden...    (hm)

Linkse Europarlementsfractie kiest voorlopig voorzitterschap

Thu, 06/27/2019 - 13:25

Op 2 juli a.s. komt het nieuw verkozen Europees Parlement voor het eerst bijeen. Tegen die tijd moeten de verschillende politieke fracties dus hun voorzitters-woordvoerders  aangeduid hebben, en mogelijke kandidaten voor het voorzitterschap en  ondervoorzitterschap van het Parlement zelf. Voor de linkse fractie, de GUE/NGL ('Europees Unitair Links/Noords Groen Links'), was Gabi Zimmer (van het Duitse Die Linke) in de voorbije legislatuur 2014-2019 de fractieleider. De periode werd gekenmerkt door meningsverschillen binnen de fractie. Zimmer vertegenwoordigde een eerder sociaaldemocratische pool binnen de GUE, die ook na de capitulatie van het Griekse Syriza achter Tsipras en zijn partij bleef staan, en niet tot een fundamentele kritiek op de EU en de euro geneigd was. Daartegenover ontstond in de aanloop naar de Europese verkiezingen een andere pool rond Mélenchons France Insoumise, het Spaanse Podemos en het Portugese Bloco de Esquerda (Links Blok),  waar ook  de Deense Rood-Groene Eenheidslijsten en andere linkse Scandinavische partijen bij aansloten. (Zie hierover het artikel Links in de EU van Klaus Dräger). Maar bij de voorbije Europese verkiezingen leden de meeste partijen van de GUE/NGL aanzienlijke verliezen, en dit zowel bij de ene pool als de andere. Uitzondering waren de Deense Eenheidslijsten, en het Portugese Bloco. De GUE/NGL telt nu nog 41 parlementsleden, voorheen waren het er 52. Gabi Zimmer stelde zich niet opnieuw kandidaat voor het voorzitterschap van de linkse fractie, en binnen de groep kon tot dusver geen unanimiteit bereikt worden over een opvolger. Er werd daarom geopteerd voor een voorlopig collectief leiderschap bestaande uit João Ferreira (Portugese Communistische Partij), Marisa Matias (Bloco de Esquerda), Nikolaj Villumsen (Deense Eenheidslijsten) en Martin Schirdewan (Die Linke), die als voorzitter zal fungeren. De samenstelling van dit collectief lijkt er op te wijzen dat men zich binnen de GUE/NGL bewust is geworden van de eenzijdigheid die de vorige leiding kenmerkte. Dat zou dan toch al een positieve evolutie zijn. (hm)  

ISDS: de rode loper voor multinationals

Wed, 06/26/2019 - 12:49

ISDS: de  Investor-State Dispute Settlement procedure waardoor buitenlandse bedrijven monsterboetes kunnen afdwingen van overheden wanneer hun winstvooruitzichten bedreigd worden door bv. klimaatmaatregelen, reglementering over tabaksreklame enz. Een buitenlands bedrijf kan zich inderdaad wenden tot een uitzonderingsrechtbank waar gespecialiseerde zakenadvocaten een uitspraak doen over het 'dispuut' tussen de investeerder en de staat. De EU voegt systematisch dergelijke ISDS-clausules toe aan haar vrijhandelsverdragen. Het massale protest tegen deze verdragen (TTIP, CETA, ...) en de ISDS-clausules in het bijzonder leidde slechts tot enkele kleine ingrepen en de vervanging van het toxische vierletterwoord ISDS door ICS (Investment Court System); Over ISDS/ICS zijn al veel informatieve artikels  en kritische analyses verschenen [1]. Toch is Red Carpet Courts, een gemeenschappelijk initiatief van  het Transnational Institute (TNI), Corporate Europe Observatory, Friends of the Earth en StopISDS,  een belangrijke actualisering daarvan. Op een bijzonder heldere en genietbare wijze worden tien ISDS-geschillen uit de doeken gedaan, alle uit de periode sinds 2015. Telkens wordt de rode loper (red carpet) uitgerold voor de 'bedreigde' multinational. Het gaat zowel over ontwikkelingslanden (Thailand, Zimbabwe, Ecuador, Vietnam...) als grote EU-landen (Frankrijk, Italië, Roemenië). Elke case wordt beknopt weergegeven, maar kan ook in meer detail nagelezen worden. Er is ook een ISDS primer en in The EU's ISDS push wordt de EU-politiek terzake onder de loep genomen.   [caption id="attachment_17256" align="aligncenter" width="600"] (Klikken op de figuur om naar de site van Red Carpet Courts te gaan)[/caption]   [1] Zie bv. de reeks artikelen en brochures op deze site: Vrijhandelsverdragen: TTIP, CETA, TiSA, EPA’s …

Europese boodschap Mark Rutte: elk voor zich

Wed, 06/26/2019 - 10:41

In een interview in een (moeilijk verstaanbaar) Engels aan Euractiv bevestigde de Nederlandse premier Mark Rutte het Nederlandse standpunt: in de eurozone is het elk voor zich.
De aanleiding voor het interview was de discussie in de aanloop naar de Europese Raad over een eigen begroting voor de eurozone. Die eigen begroting wordt voorgesteld door de Franse president Emmanuel Macron, en ook de Spaanse premier Sánchez is voorstander. Een eigen begroting moet de stabiliteit van de eurozone ten goede komen: wanneer een volgende crisis één of meerdere lidstaten van de eurozone bijzonder hard treft kan de begroting van de eurozone ingezet worden om hulp te bieden. Deze lidstaten hebben immers geen eigen monetair instrument meer om de crisis te lijf te gaan.

Maar dat vindt Mark Rutte dus maar niets. In het interview legt hij de Spaanse interviewer uitgebreid uit hoe Spanje en ook Nederland pijnlijke maatregelen hebben doorgevoerd om de eigen economie concurrentiekrachtiger te maken. Dat moeten andere landen ook maar doen. Zo niet: eigen schuld, dikke bult. Dit is het ‘Europees’ verhaal van ‘winnaars’ in de eurozone zoals Nederland en Duitsland. Dat de economische structuur van de lidstaten verschilt, en een crisis het ene euroland dus anders raakt dan het andere, daar heeft Rutte geen oren naar. Het Europees Stabiliteits Mechanisme (ESM) volstaat als Europees instrument om in crisissen tussen te komen.
Als er dan toch een begroting voor de eurozone komt, waar Rutte niet om staat te springen, dan moet ze ingezet worden om de lidstaten aan te sporen verder te gaan met de neoliberale omvorming van hun economieën, aldus de premier, zij het in andere woorden (competitiever, schokbestendiger, zoals het jargon gaat). (fs)

Oproep tot mobilisatie ter verdediging van onze alternatieven tegen de G7

Tue, 06/25/2019 - 20:17

24-26 aug. 2019 G7-top in Biarritz Oproep tot mobilisatie ter verdediging van onze alternatieven tegen de G7

Inmiddels al ondertekend door meer dan 30 burgerbewegingen en vakbonden uit heel Europa ziehier de (voorlopige ) lijst

  Frankrijk is gastland voor de volgende bijeenkomst van de G7 [Verenigde Staten, Japan, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Italië, Canada.] die van 24 tot 26 augustus 2019 in Biarritz wordt gehouden. De G7 speelt al decennialang de rol van economisch en financieel hoofdkwartier, samen met het IMF, de Wereldhandelsorganisatie en de Wereldbank. Tegenwoordig is de G7 het trefpunt van zeven van de grootste economische machten ter wereld en de Europese Commissie.Ze komen bijeen om een systeem te bestendigen dat heeft geleid tot nog meer ongelijkheid en de plundering van onze planeet; de almacht en de schadelijke invloed van de grote ondernemingen laten ze intussen ongemoeid.   Het gevolg is dat een groot deel van de volkeren hun rechten worden ontzegd, en dat de beloften van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens dagelijks worden geschonden. De legitimiteit van de Verenigde Naties wordt van alle kanten in twijfel getrokken. Overal zien we onderdrukking en geweld, en ondertussen leidt het bezuinigingsbeleid tot een verslechtering van de mensenrechten. De Franse regering, dooreengeschud door de beweging van de gele hesjes die onder andere de groei van de ongelijkheid aan de kaak stelt, beweert dat de aanpak van de ongelijkheid centraal zal staan op de agenda van de G7. Maar de toename van de ongelijkheid is juist te wijten aan het neoliberale beleid van de rijkste landen! Het is alsof de pyromaan brandweerman wil spelen. Als de G7-landen het tegendeel willen bewijzen, zouden ze komaf moeten maken met de politiek van de ‘structurele aanpassingen’, een beleid dat al tientallen jaren wordt gevoerd en dat aan de basis ligt van de huidige ongelijkheid. Deze G7-topconferenties komen er tegen een torenhoog prijskaartje (500 miljoen dollar in 2018) maar draaien op niet meer uit dan een grote communicatieoefening. Iets heel anders is het aanpakken van de echte problemen... Daarom zullen wij, vrouwen en mannen, burgers bijeen in collectieven, bewegingen of organisaties, van ons laten horen om te herinneren aan de dringende noodzaak van ingrijpende en radicale veranderingen in ons economisch en sociaal systeem, aan de rechten van ieder van ons en aan een eerherstel voor onze planeet Aarde.   Retoriek helpt niet in de strijd tegen ongelijkheid en bij de aanpak van dringende klimaat- en sociale kwesties. De tijd is op. Het is nu dat de rijke landen hun verantwoordelijkheid moeten opnemen. Deze G7 zal worden gehouden in Baskenland, een land van verzet, waar een diepgewortelde strijd wordt gevoerd op basis van solidariteit en de wil om een rechtvaardiger en wenselijker wereld op te bouwen. Wij zijn ervan overtuigd dat we, in Baskenland en elders, kunnen werken aan een betere toekomst en een einde kunnen maken aan de onaanvaardbare groei van armoede en ongelijkheid. Hoewel de Franse regering van plan is om de vrijheid van beweging en betoging aanzienlijk te beperken, zullen wij samenkomen om uitdrukking te geven aan onze veelzijdige betrachtingen, analyses en alternatieven voor een andere wereld. Voor ons vereist de wereld van morgen de verdediging en bevordering van de mensenrechten, die het fundament van elk beleid moeten vormen.  Onze voorstellen:
  • Het einde van een economisch en financieel systeem dat gebaseerd is op uitbuiting en monopolisering.
  • Vastberaden actie tegen klimaatverandering en voor een levensstijl die de ecosystemen en de biodiversiteit respecteert.
  • De strijd tegen het patriarchaat en tegen elk systeem van overheersing, dat ongelijkheid en rechteloosheid teweegbrengt.
  • De opbouw van een echte democratie voor een vorm van gemeenschapsleven waarin iedereen zijn wensen kan uiten en de keuzes kan beïnvloeden.
  • Belastingrechtvaardigheid: door progressieve belastingheffing, door een echte strijd tegen belastingontduiking waarbij alle staten van de wereld betrokken zijn.
  • De Staat moet ten dienste staan van het algemeen belang en de multinationale ondernemingen regels opleggen om de rechten van de burgers te waarborgen.
  • Het einde van elke vorm van discriminatie, een waardig onthaal voor migranten en vrij verkeer.
  • Solidariteit en vrede tussen mensen.
  • Het recht op zelfbeschikking.
  • Echte erkenning van culturele en taalkundige verschillen met inachtneming van de mensenrechten.
  • De verdediging van de rechten van de boeren, die de eerste actoren van de voedselsoevereiniteit zijn; effectieve toegang tot gezond, duurzaam, veilig en evenwichtig voedsel, afgestemd op de belangen van de burgers.
  • Openbare diensten van hoge kwaliteit die zo dicht mogelijk bij de bevolking staan, ook in de armste landen.
  • Het verbod op vrijhandelsovereenkomsten die de sociale rechten en de kwaliteit van het milieu in gevaar brengen.
Laten we in augustus 2019 in Biarritz samenkomen, maatschappelijke organisaties, vakbonden en burgers, om onze stem en eisen te laten horen.

Perscontact en ondertekening oproep: contact@alternativesg7.org Website: www.alternativesg7.org

 

La France Insoumise maakt balans op van tegenvallend Europees resultaat

Mon, 06/24/2019 - 21:59

door Frank Slegers 24 juni 2019   Afgelopen weekend vergaderde in Parijs de 'assemblée représentative', een soort van congres, van La France Insoumise (LFI), de linkse Franse politieke beweging met aan het hoofd Jean-Luc Mélenchon. Twee derde van deze 'assemblée' bestond uit leden door loting aangewezen. Op de bijeenkomst werd onder meer een balans gemaakt van de mislukte Europese verkiezingen. LFI haalde 6,3 procent van de stemmen, een stuk minder dan de verhoopte 11 procent. Erger nog: het werd voorbijgestreefd door de 'groenen' van EELV. Het risico is nu reëel dat in de komende jaren het politieke leven gedomineerd wordt door de tweestrijd tussen Emmanuel Macron en Marine Le Pen, en links duurzaam buiten spel staat. EELV eist nu het leiderschap op links op om alsnog het tij te keren. LFI lijkt buiten spel te staan, ondanks het succes in de laatste presidentsverkiezingen. Dit is des te meer teleurstellend na veel belovende mobilisaties zoals die van de 'gele hesjes'.   Kritiek Deze situatie leidde tot heel wat interne kritiek. Een eerste lijn van kritiek is het gebrek aan interne democratie in de schoot van LFI. LFI wordt autoritair geleid door Jean-Luc Mélenchon en de ploeg die hij rond zich verzamelt. Wie kritiek heeft vliegt er uit. Onlangs raakte een document van 5 bladzijden bekend met kritiek op deze gang van zaken, ondertekend door 42 militanten en kaders van LFI. Populaire kaders zoals de universitair Charlotte Girard, verantwoordelijk voor het programma van LFI, stapten uit de beweging. De kritische stemmen zijn niet meer binnen te houden. Het parlementslid Clémentine Autain bijvoorbeeld laat regelmatig van zich horen. Een ander debat gaat over de te volgen strategie. Moet LFI het ongenoegen vertolken dat leeft in de samenleving, en dit mobiliseren tegen het regime, inbegrepen de 'linkse' partijen die deel uitmaken van dit regime? Of moet LFI werken aan meer positieve voorstellen, en hier rond bundelend werken, ook door samen te werken met andere krachten op links?   De 'assemblée' Een eerste resultaat van de bijeenkomst in Parijs is dat Jean-Luc Mélenchon aan het roer blijft. In de media was geopperd dat hij zich misschien zou terugtrekken, maar dat is dus niet het geval. Geheel eigenmachtig heeft Mélenchon een nieuwe coördinator aangeduid, namelijk het parlementslid Adrien Quatennes, die Manuel Bompard opvolgt. Bompard vertrekt naar het Europees Parlement. Mélenchon liet zich neerbuigend uit over de eis van meer democratie. Voor hem is LFI geen partij maar een beweging. Hij liet zich niet helemaal ten onrechte neerbuigend uit over het soort democratie dat gebruikelijk is in politieke partijen, met hard afgebakende kampen, en veel geneuzel over punten en komma's. Toch verandert er een en ander aan de structuur van LFI. In LFI functioneren 'ruimtes' ('des espaces'), met elk een eigen leven. Momenteel zijn dat de 'ruimtes' van 'de parlementairen', van de 'operationele leiding' van LFI, van 'de strijd' (allerlei activisten uit sociale bewegingen en vakbonden), en van 'de politiek' (politieke organisaties actief in LFI). Er komen nu enkele 'ruimtes' bij: de 'ruimte' van 'de europarlementairen', van ''de zelforganisatie en burgerlijke ongehoorzaamheid', en van 'de lokale verkozenen en tegenmacht'. De nieuwe coördinator moet zorgen voor een betere samenwerking tussen al deze 'ruimtes'. Daarnaast komt er een 'politieke agora', met als doel strategische debatten binnen LFI mogelijk te maken. Ook wordt nu per regio om de drie maanden vergaderd waarbij leden via het lot worden uitgekozen om deel te nemen. Zo wil LFI werk maken van de plaatselijke inworteling. Ook zou geld beschikbaar komen voor de plaatselijke werking. De volgende verkiezingen in Frankrijk zijn de gemeenteraadsverkiezingen. LFI wil daar niet met eigen lijsten aan deelnemen, maar lijsten steunen die van onderop worden opgebouwd.   Big Bang Voor een aantal leden van LFI is dit te weinig en te laat. Een aantal kaderleden van LFI en ex-kaders hebben samen met talrijke andere activisten opgeroepen voor een 'big bang' op links. Zij komen volgend weekend samen in een grote vergadering. Een artikel op Jacobin geeft alvast een voorsmaakje.

Commissie houdt niet van burgers op onderonsje over subsidies voor militaire research

Mon, 06/24/2019 - 11:20

Ik had gehoopt dat ik de zonnige zomernamiddag van 24 juni in een Brusselse vergaderzaal zou doorbrengen. Niet zozeer omwille van de airco, maar om belangstellenden met informatie uit eerste hand te kunnen berichten over de subsidies die de Europese Commissie ter beschikking stelt van Future disruptive defence technologies (in het Nederlands iets als ‘baanbrekende defensietechnologieën van de toekomst’). Begin juni had de Commissie haar information event daarover bekendgemaakt. Bedoeling van deze informatienamiddag is uit te leggen welke projecten in aanmerking komen, wat men verstaat onder “cutting-edge, high-risk/high-impact research leading to a game-changing impact in defence”, hoe de goedkeuringsprocedure verloopt. Aangezien het met mijn en uw belastinggeld is dat de Commissie omspringt, en aangezien ‘defensie’ iets is dat ons allen aangaat, was ik op de uitnodiging van de Commissie ingegaan en had me tijdig geregistreerd. Ik voelde me bovendien persoonlijk aangesproken door de expliciete vermelding in de uitnodiging dat “the Commission particularly encourages actors who are traditionally not active in the defence sector to participate at this information event.” Wat de grootte betreft van de belastingssommen bestemd voor ondersteuning van militaire research gaat het momenteel ‘slechts’ om 90 miljoen euro, maar voor de volgende budgetronde (2021-2027) is al 13 miljard euro voorzien. Toch niet overdreven dat een burger dan enige belangstelling toont over de aanwending daarvan [1] ? Overigens moet die burger daarvoor niet op zijn Europese verkozenen rekenen: het Europees Parlement zag met een meerderheid af van zijn vetorecht op de aanwending van het geld in het Defensiefonds! Redenen genoeg dus om een namiddag op een informatiesessie over deze aangelegenheden door te brengen. Nu was ik weliswaar geregistreerd voor de bijeenkomst, volledig met identiteitskaartnummer, paspoortnummer, affiliatie (Ander Europa) etc.,  maar de definitieve uitnodiging ­- met o.a. de plaats van het gebeuren - had ik op 20 juni nog niet ontvangen. Een mail aan de organisatoren werd ’s anderendaags beantwoord: gezien de beperkte vergaderfaciliteiten en met het oog op een evenwichtige vertegenwoordiging van de belanghebbenden [“in pursuit of a balanced representation of all stakeholders”] kon mijn registratie niet aanvaard worden. Hoezo, evenwichtige vertegenwoordiging van de belanghebbenden, waren er dan al zoveel vertegenwoordigers uit de ‘civiele maatschappij’ ?  Ik antwoordde dat dergelijk onevenwicht me zeer onwaarschijnlijk voorkwam. Waarop effectief een antwoord kwam: “Consequently, we assessed that it is very unlikely that a media stakeholder, such as yourself, will prepare a defence research proposal and can contribute to the specific objectives of this particular meeting.” Eindelijk klare taal: de bijeenkomst is alleen open voor bedrijven die een graantje willen meepikken uit de Europese militaire subsidieruif... En ondertussen blijft de locatie van het gebeuren geheim, kwestie van geen met ketchup besmeurde vredesactivisten aan de conferentiezaal aan te treffen. Voor mijn betoonde belangstelling kreeg ik evenwel een troostprijs. Geen balpen van het Europees Defensiefonds, maar een uitnodiging om als ‘stakeholder in civil society’ een dezer weken de verantwoordelijken te ontmoeten en te discussiëren over het Defensiefonds. Ik heb me daarvoor nog niet geregistreerd. Herman Michiel [1] Die burger zou er ook goed aan doen om de aanwending van de nog veel grotere enveloppe (100 miljard euro) voor Europese steun aan research in het algemeen (Horizon Europe programme)  in het oog te houden. Drones of robots  bv. hebben zowel civiele als militaire aanwending. Het zou hoogst verbazend zijn als de slimmerds bij de Europese Commissie op die manier niet nog meer militaire programma’s ondersteunden vanuit de ‘civiele’ pot. De Commissie spreekt in verband met het Europees Defensiefonds (waaruit o.a. de 13 miljard researchgeld betrokken worden) expliciet over een “aanvulling op andere programma’s, zoals Horizon Europe”.

Lapavitsas: Labour moet Leave ondersteunen – dan kan het echt radicaal regeren

Sat, 06/22/2019 - 21:17

door Costas Lapavitsas (*) Verschenen in The Guardian van 20 juni 2019 Nederlandse vertaling: Ander Europa  

Het socialistisch project beloofd door Corbyn valt onmogelijk te realiseren binnen de Europese Unie. De Labour Party moet zich vlakaf achter Leave scharen.

  Het aftreden van Theresa May, de opkomst van de Brexit-partij van Nigel Farage en de Tory-leiderschapsverkiezingen hebben een helder beeld gegeven van de keuzes waarmee de Labourpartij wordt geconfronteerd. Het lijkt erop dat, ondanks veelvuldige beweringen van het tegendeel, het evenwicht tussen leavers en remainers niet veel is veranderd sinds het referendum. Zodra er zich politiek leiderschap manifesteerde werd de massale leave-steun in Engeland en Wales opnieuw bevestigd, ook in de arbeiderscentra van Labour. Farage appelleerde aan de algemene frustratie over het parlementaire bedrog met  May’s  deal en het daarmee samenhangende democratisch debacle sinds 2016. Het is zeer jammer dat een rechtspopulist opnieuw in staat is geweest om greep te krijgen op de natuurlijke achterban van links. Zijn succes wijst op het groot belang van nieuw leiderschap vanuit Labour, met behoud van zijn wortels in de arbeidersklasse. Te dien einde mag Labour niet voor Remain opteren. De ondergang van May en haar deal is slechts gedeeltelijk te wijten aan de inherente complexiteit van de Brexit. De belangrijkste centra voor economische en sociale macht in Groot-Brittannië zijn vastbesloten om zo nauw mogelijke banden te onderhouden met de interne EU-markt en de douane-unie. De City is het financiële hart van de EU en probeert ongehinderd te opereren in valutatransacties, derivatenclearing, uitgifte van obligaties, enzovoort. De industrie, die concurrerend is op het gebied van lucht- en ruimtevaart, farmaceutica, defensiematerieel en geavanceerde technologie, ziet de EU als haar terrein. Financiers en fabrikanten hebben uit alle macht bij het parlement gelobbyd om een breuk met de interne markt en de douane-unie te voorkomen. Daarbij is de democratische wil van het Britse volk gedurende twee jaar tegengehouden. Al decennia lang was de politieke strategie van het Britse establishment om de positie van netto bijdragend lid van de EU te accepteren in ruil voor significante ‘opt-outs’. Die strategie kwam ten einde toen David Cameron in 2015-16 geen ‘speciale status’ kon veiligstellen. Na het referendum probeerde May de strategie om te keren door Groot-Brittannië uit de EU te halen, maar ‘opt-ins’ te bekomen voor zaken die belangrijk waren voor grote bedrijven. Haar deal was bedoeld om formeel te voldoen aan de vraag naar exit, terwijl het Britse bedrijfsleven nauwe banden kon blijven onderhouden met de EU. Ze faalde omdat - naast haar politieke geknoei - het Britse politieke systeem in diepe crisis verkeert en zelfs zijn basisfuncties niet kan waarmaken. Het belangrijkste aspect van deze politieke crisis is dat de Tory-partij praktisch gezien niet meer de spreekbuis is van de belangen van de Britse big business. De gerechtvaardigde bekommernis om de soevereiniteit in de EU is een eigen leven gaan leiden en nam de nationalistische vleugel van de Tories stevig in de greep. Vanuit het standpunt van de gevestigde orde werd de situatie zelfs nog oncontroleerbaarder nadat Labour door Jeremy Corbyn radicaal naar links verschoof. Binnen deze context maakte de minderheidsregering van May nooit enige kans. Farage kanaliseerde de woede van de verliezers, maar kan geen uitweg bieden omdat zijn partij zelfs geen basisprogramma heeft. Wat hij heeft gedaan is de kandidaten voor het leiderschap van de Torys ertoe dwingen de taal van de 'harde' Brexit te spreken. Toch zal de nieuwe leider opgescheept blijven met een onoplosbaar probleem, gezien de verdeeldheid van de Conservatieven en de onveranderde meerderheid van het Lagerhuis tegen een Brexit zonder deal. Farages bloemrijk discours zal hem daarbij van weinig nut zijn. Naarmate 31 oktober nadert zal waarschijnlijk opnieuw een scherpe politieke crisis ontstaan, die best mogelijk op algemene verkiezingen kan uitdraaien. Het is dan ook niet verrassend dat de strijd om de ziel van de Labour-partij weer oplaaide, vooral na de slechte Europese verkiezingsresultaten. Het ergste zou zijn als Labour openlijk voor Remain zou kiezen. Dat zou het ontdoen van zijn historische wortels, Corbyns socialistisch project ruïneren en zijn persoonlijke positie als leider ondermijnen. Waarschijnlijk zou ook de electorale steun voor Labour worden ondergraven in precies die marginale kiesdistricten die de partij moet winnen, een punt waar 26 Labour-parlementsleden in een brief aan Corbyn met nadruk op wezen. Het pleiten voor het intrekken van artikel 50 zou de laatste spijker in de Labour’s doodkist zijn, een belediging voor de democratie en een enorme nationale vernedering in één. De radicale verandering beloofd door Corbyn is onmogelijk te bereiken binnen de regelgevende structuren van de EU. Deze structuren zijn ontworpen om de belangen van grote banken en grote bedrijven te dienen. Brussel tolereert geen socialistisch beleid in het Verenigd Koninkrijk (of waar dan ook). Het zou zijn uitgebreide bevoegdheden gebruiken om dergelijk beleid te ondermijnen, in samenwerking met binnenlandse Britse belangen, wat ook de democratische vernieuwing van Groot-Brittannië zou belemmeren. Wat betreft ‘in de EU blijven en hervormen’, dit is een dwaalspoor. EU-instellingen zijn ontworpen om onaantastbaar te zijn voor uitingen van de democratische wil. Voor elke hervorming van het verdrag is unanimiteit tussen de lidstaten vereist, terwijl elke hervorming via afgeleide wetgeving de instemming van de Commissie, de meerderheid van de regeringen en de meerderheid van de leden van het Europees Parlement vereist voordat ze tegen de hindernis van het Europees Hof van Justitie oploopt. De kans op welslagen is gewoon onbestaande. Groot-Brittannië heeft zeker een nieuwe start nodig, en de Britten eisen het. De radicale transformatie beloofd door Corbyn - vooral voor jongeren - is alleen mogelijk als Labour zich verre houdt van Remain. De partij moet het referendumresultaat blijven nakomen, maar moet ook moediger zijn in het uiten van de radicale mogelijkheden die worden geboden door het verlaten van de EU. Tot dusver heeft Labour geaarzeld om dat te doen, daarmee verwarring zaaiend en ondertussen de de achterban naar Remain laten evolueren. Het is niet te laat om de balans terug in evenwicht te brengen, als Labour tenminste de macht beoogt. (*) De Griek Costas Lapavitsas (° 1961) is professor politieke economie aan de School of Oriental and African Studies (Londen). Een overtuigd marxist, gewezen parlementslid voor Syriza (tot de aanvaarding van het derde memorandum met de Troika) en sinds altijd een tegenstander van de euro...    

N-VA kiest passende Europese partners

Wed, 06/19/2019 - 22:13

De Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA), de partij van Bart De Wever, Theo Francken en consoorten, viel bij de Europese verkiezingen van mei van 4 op 3 zetels; geen reden tot paniek echter voor rechts in Vlaanderen, want het Vlaams Belang ging van 1 naar 3 zetels. Die twee vaten communiceren dus meer dan behoorlijk. Waarnemers vroegen zich af bij welke parlementaire groep de N-VA zou aansluiten. In de vorige legislatuur (2014-2019) maakten ze deel uit van de ECR, de Europese Conservatieven en Hervormers, waarvan de Britse Conservatieve Partij (de 'Tories' van Theresa May) de kern uitmaakte. Na de Brexit zal de ECR natuurlijk de 4 Tories minder tellen, maar er blijven dan nog altijd 57 leden over. Ook de aanwezigheid in de ECR van ultrareactionaire partijen als de Poolse Recht en Rechtvaardigheidspartij (PiS) of Thierry Baudets Forum voor Democratie  zijn voor de N-VA natuurlijk geen probleem. Net vandaag besliste het extreemrechtse Spaanse Vox ook tot de ECR toe te treden, maar ook daarmee kan de N-VA leven; "In elke fractie heb je wel die zatte nonkel", aldus N-VA verkozene en gewezen Vlaams 'minister-president' Geert Bourgeois. Neen, sommige waarnemers dachten dat de Vlaams-nationalisten van N-VA, die met nogal wat poeha de Catalaanse onafhankelijkheid steunden, niet door één deur zouden kunnen met de rabiate Spaanse etatisten van Vox.  "We gaan de eenheid verdedigen en de onafhankelijkheidspartijen verbieden. We zijn het spuugzat dat ze ons belastinggeld krijgen. Daarmee vernietigen ze Spanje, de heilige erfenis die we van onze grootouders kregen", aldus partijleider Abascal.  Maar ja, de N-VA voelt zich niet aangesproken door fractiegenoot en 'zatte nonkel' Vox... Die waarnemers hadden eigenlijk moeten weten dat de N-VA zich niet door flauwe argumenten als 'consequentie', 'beginselvastheid' of elementair fatsoen laat afhouden van de vleespotten van de macht. Eén van hun drie euro-verkozenen is Johan Van Overtveldt. Toen hij nog hoofdredacteur was bij het zakentijdschrift Trends publiceerde hij een boek, 'Het einde van de Euro', waarin hij de ondeugdelijkheid en onhoudbaarheid van de Europese eenheidsmunt aantoonde. Het belette hem niet om een paar jaar later als minister van financiën in de regering Michel het schoothondje (of de Duitse herder?) van de Duitse minister van financiën Schäuble te spelen bij het bestraffen van de Grieken (nochtans ook een Europese natie die volgens de Vlaams-nationalisten recht heeft op zelfbeschikking...). Misschien moeten we niet alle schuld op de N-VA steken. De geplogenheden binnen het Europees Parlement bevorderen ook de vlucht naar de vleespotten van de macht. Om als 'groep' erkend te worden moet een fractie minstens 25 leden tellen die uit 7 verschillende lidstaten afkomstig zijn; voorwaarden van politieke coherentie zijn er niet (of toch: de leden moeten verklaren dat ze dezelfde 'affiniteit' hebben). Een groep  geniet financiële steun uit het budget van het Europees Parlement voor zijn activiteiten. Niet weinig: Euractiv schatte dat het Front National in de vorige legislatuur op 20 à 30 miljoen € extra kon rekenen door tot een groep te behoren. Bovendien bepalen de voorzitters van de groepen mee de agenda van de plenaire sessies. Groepen kunnen ook amendementen en moties voorleggen en hun leden beschikken over meer spreektijd. De 'rapporteurs' in de parlementscommissies (die een belangrijke stempel drukken op de stemmingen in de plenaire sessies)  worden ook onder de groepen aangeduid. Toegang tot de vleespotten van de macht en de geldpotten van de EU gebeurt dus door hetzelfde deurtje: de 'groep'. Daar kunnen natuurlijk rare dingen door gebeuren. De N-VA behoorde in de legislatuur 2009-2014 zelfs tot ... de Groene fractie. Laten we het erbij houden dat ze bij de Europese Conservatieven en Hervormers meer op hun plaats zijn. (hm)  

Links in Europa: waarheen?

Mon, 06/17/2019 - 15:52

door Miguel Urban Crespo 17 juni 2019  

Dit artikel verscheen in het Spaans op Viento Sur (3 juni 2019) onder de titel Quo vadis "Izquierda"? We namen de Nederlandse vertaling in licht gewijzigde vorm over van Grenzeloos . De auteur, Miguel Urban Crespo, zat voor het Spaanse UnidosPodemos reeds in het vorige Europees Parlement en werd in mei herkozen. Hij behoort tot de linkse Anticapitalistas-stroming binnen Podemos.

[spacer size="30"] TIEN STELLINGEN OVER DE EUROPESE VERKIEZINGEN   1. De legitimiteitscrisis van de EU Het is duidelijk dat de Europese Unie (EU) aan een groeiend legitimiteitsverlies lijdt onder sociale bevolkingslagen in heel Europa. Het wordt steeds moeilijker om haar te associëren met zogenaamde Europese waarden als democratie, vooruitgang, welvaart of mensenrechten. We zijn getuige van een 'organische crisis', volledig in de zin die Gramsci aan deze term gaf, die zowel een gevolg als een verdieping is van de crisis van het post-Maastricht model van het Europese kapitalisme. Dit model is een waar neoliberaal keurslijf, een dodelijke combinatie van bezuinigingen, vrijhandel, roofzuchtige schulden en onzekere en slecht betaalde banen, die het DNA van het huidige, financiële kapitalisme vormen. De EU heeft geprobeerd deze crisis op het gebied van legitimiteit en van de instellingen in te dammen met  cosmetische hervormingen, in de hoop op een zekere mate van liberaal-democratische geloofwaardigheid. Zo wordt het bestuurlijk kader van de EU vernieuwd in cycli van vijf jaar die samenvallen met de verkiezingen voor het Europees Parlement; dat moet het beeld verdoezelen van een bureaucratisch apparaat dat hiërarchisch gestructureerd is tot een machtsevenwicht tussen staten op basis van de dominante as Berlijn-Parijs.   2. Ontevredenheid onder burgers, hogere opkomst bij verkiezingen De legitimiteitscrisis van de EU heeft zich gemanifesteerd in een steeds lagere opkomst bij verkiezingen als teken van groeiende onvrede van haar burgers over het institutionele Europa. Deze tendens werd bij de laatste verkiezingen op 26 mei omgebogen. De opkomst was toen 50,5 procent, een resultaat dat door Brussel met veel bombarie werd gevierd als een nieuwe legitimatie van het systeem. Met wat minder euforie dan de eurocraten kan men deze opkomst zien als een gevolg van het samenvallen van lokale en/of regionale verkiezingen met de Europese. Het Spaanse voorbeeld volstaat om aan te tonen hoe de verkiezingskalender de deelname aan de Europese verkiezingen heeft verhoogd  tot 64,3 procent, meer dan 10 procentpunten hoger dan bij de vorige verkiezingen in 2014. Aan de andere kant zien we dat onze Portugese buren niet verder kwamen dan een opkomst van 31,4 procent, waarmee het record van de laagste opkomst voor de hele EU werd verbroken [efn_note] Eigenlijk werd het record gevestigd in Slowakije (22,74%) [Ander Europa][/efn_note].   3. De teloorgang van het twee partijenstelsel Misschien is de ineenstorting van het twee partijenstelsel, of in ieder geval van hun overheersing in het parlement wel het grootste nieuws van de afgelopen verkiezingen. De Europese Volkspartij (EVP) en de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten (S&D) zijn er voor het eerst in de geschiedenis van het Europees Parlement niet in geslaagd samen een absolute meerderheid te krijgen. De EVP won de verkiezingen  met bijna 180 zetels, maar heeft 41 zetels, dat is 5 procent van de stemmen, verloren ten opzichte van 2014. De S&D-fractie kwam opnieuw op de tweede plaats, maar met 145 afgevaardigden, een daling van 45 zetels, of 6 procent van de stemmen ten opzichte van 2014. Deze resultaten lijken een consistente tendens te bevestigen, namelijk de crisis van de traditionele partijen die sinds de Tweede Wereldoorlog aan de macht zijn. Bovendien lijkt dit niet beperkt tot  één land, maar een Europees fenomeen. Het is een symptoom van de toenemende implosie van het extreme centrum dat Europa als grote coalitie regeerde en dat leidt tot onder andere een toenemende versnippering van de electorale arena. Toch lijkt het erop dat we ons nog maar in de beginfase bevinden van een Europese herschikking op politiek, economisch en cultureel vlak.   4. Nieuwe politieke allianties in Europa Het einde van de dominantie van het tweepartijensysteem zal niet noodzakelijk leiden tot instabiliteit op het niveau van het neoliberale bestuur van de EU; of het zal in ieder geval onder controle gehouden worden, zoals dat de afgelopen jaren gebruikelijk is geworden in de instellingen van de EU, dankzij de liberalen en de Groenen die in Brussel een groot blok vormen. Deze laatste twee groepen groeiden het sterkst bij de verkiezingen en kwamen in zetelaantal uit op de derde en vierde plaats in het EU-parlement. De Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa (ALDE) heeft de voorstellen van de Franse president Emmanuel Macron voor een Europese Renaissance gepromoot en is erin geslaagd om hun stemmenaantal te verdubbelen en hun aantal afgevaardigden te verhogen van 67 in 2014 tot 109 dit jaar. De steun voor de Groenen is met 30 procent toegenomen, resulterend in 69 europarlementsleden, 19 meer dan in 2014. De groei van de Groenen en de liberalen opent in combinatie met de ineenstorting van de heerschappij van de EVP en S&D een scenario voor de totstandkoming van een nieuwe coalitie om Europa te regeren. Dat zal het meest zichtbaar worden in de verkiezing van de nieuwe Europese Commissie en, het belangrijkst van allemaal, haar voorzitter.   5. De eerste vrouwelijke voorzitter van de Europese Commissie? De kandidaten van de EVP (Manfred Weber) en de S&D (Frans Timmermans) zouden traditioneel de favorieten zijn om het voorzitterschap van de Commissie op zich te nemen, maar op het moment dat de twee belangrijkste formaties hun absolute meerderheid hebben verloren, stort deze logica in elkaar. Als de Duitser Weber denkt dat de overwinning van de EVP tot zijn voorzitterschap zal leiden, heeft hij het mis. In plaats daarvan is er in de Europese Unie een echte Game of Thrones losgebarsten. Als gevolg daarvan riep Timmermans van de S&D-fractie op tot een progressieve alliantie om de EVP de pas af te snijden, terwijl de Spaanse premier Pedro Sánchez en Macron elkaar in Parijs ontmoetten, vermoedelijk om een sociaal-liberale alliantie te vormen tussen de socialisten [S&D-fractie], liberalen en Groenen. Deze alliantie werd in de campagne zelf geconcretiseerd en gesymboliseerd door de aanwezigheid van socialisten zoals de Portugese premier Antonio Costa op een campagnebijeenkomst voor de Europese Renaissance van Macron in Straatsburg, waar alle belangrijke liberale partijen half mei bijeenkwamen. Hoewel de voorkeurskandidaat van Macron, de belangrijkste Brexit-onderhandelaar van de EU Michel Barnier, publiekelijk geprezen werd voor zijn rol in de Brexit-onderhandelingen, lijkt het erop dat Magrethe Vestager, de huidige EU-commissaris voor Mededinging, op meer steun kan rekenen om de volgende voorzitter van de Europese Commissie te worden. Zo kan het einde van de dominantie van de twee grote politieke families leiden tot de benoeming van een nieuwe commissievoorzitter, naar het voorbeeld van het politieke drama in de Deense tv-serie Borgen, waarin Birgitte Nyborg, de leider van een kleine centrumpartij, een onstuimige coalitie aan de macht brengt. De rol van Sánchez in dit alles is niet onbelangrijk. We mogen niet vergeten dat de Spaanse PSOE de meeste socialistische afgevaardigden naar het Europees Parlement stuurt en dat Spanje misschien wel het belangrijkste land in Europa is dat door socialisten wordt bestuurd. Het PSOE-blok zal dus van doorslaggevend belang zijn in elke alliantie die met de liberalen wordt gesloten, en het is vanuit dit oogpunt dat we Sánchez reis naar Parijs moeten begrijpen. Dat was een duidelijke boodschap pro een Europese alliantie reikend van Macron tot de Griekse premier Alexis Tsipras. Bedoeling is niet alleen een nieuwe grote coalitie na te streven zonder enige verandering met betrekking tot de neoliberale bezuinigingen en de veiligheidseisen van de EU, maar ook het bevestigen van de rol van Sánchez bij de verdeling van de belangrijkste posten in de volgende Europese Commissie. Deze Europese alliantie zou echter ook zeker worden weerspiegeld in de Spaanse politiek in de nasleep van de Spaanse verkiezingen van 28 april en het huidige debat over mogelijke regeringscoalities. Een bondgenootschap met de liberalen in Europa zou de weg kunnen openen naar een herhaling in Spanje in meerdere regio's en steden, en - wie weet? - misschien zelfs in de centrale regering.   6. Duitsland wint altijd Gary Lineker, een van de beste Engelse spitsen in de jaren tachtig, zei ooit: "Voetbal is een spel dat de Engelsen uitvonden, waarbij elf mannen uitkomen tegen elf andere mannen en de Duitsers altijd winnen." Dit kan gezien worden als een metafoor voor de EU, vooral wat betreft ‘Duitsland wint altijd’. De vraag is dus: wat zou Duitsland kunnen winnen als Weber zich terugtrekt als kandidaat voor de Europese Commissie? Om het echte spel van de Duitse bondskanselier Angela Merkel te begrijpen, moeten we een jaar terug, naar de verkiezing van Luis de Guindos [efn_note] Luis de Guindos is een politicus van de Partido Popular en werd in december 2011 minister van economie in de regering Rajoy. Hij had daarvoor ook al gewerkt voor de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers. [Ander Europa] [/efn_note] als vicevoorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB). De keuze  van de Guindos was een element van een veel complexere en belangrijkere strategie, die meer inhield  dan alleen maar een plaatsje voor de vriend van de conservatieve Spaanse premier Mariano Rajoy. Het is deel van een kluwen van belangen, die verder reiken dan het bezetten van posten in de instellingen: het draait om het effectieve bestuur van Europa. Met deze benoeming opende Merkel de weg voor de verkiezing van Jens Weidmann, de huidige president van de Duitse Bundesbank, bekend als een neoliberale havik,  tot president van de ECB. De ECB is een cruciaal onderdeel van het neoliberale Europese bestuur. Als gevolg van haar kwantitatieve versoepelingsbeleid ('QE') is de ECB waarschijnlijk de belangrijkste EU-instelling geworden, waarvan de toegenomen macht wordt afgeschermd door haar vermeende ‘autonomie’. Dit is des te belangrijker gezien de mogelijkheid van  een recessie in Duitsland. Webers kandidatuur voor de Europese Commissie namens de EVP was deel van een wankel evenwicht binnen de coalitie tussen Merkels CDU (Christendemocratische Unie) en Webers CSU (Christelijk Sociale Unie). Webers kandidatuur voor het voorzitterschap van de Europese Commissie bracht rust binnen de christendemocratische alliantie in Duitsland, maar sneed Weidmann de pas af voor het voorzitterschap van de ECB. Webers kandidatuur verliep trouwens niet zonder incidenten, zelfs met Merkel en haar regering : midden in de verkiezingscampagne beloofde Weber dat hij als Commissievoorzitter een eind zou stellen aan de Russisch-Duitse gaspijpleiding Nord Stream 2, een controversieel project dat door Merkel werd gesteund, ondanks het verzet van verschillende EU-partners. De meer dan waarschijnlijke nederlaag van Weber zal de mogelijkheden voor Duitsland heropenen in de strijd om het voorzitterschap van de ECB. Kortom, we hebben hier het zoveelste voorbeeld van een stoelendans achter gesloten deuren en zonder enige democratische controle. Het is het zoveelste voorbeeld van de schaduwregering die in de EU actief is.   7. Spanningen in de Europese Volkspartij Webers kandidatuur heeft de tegenstellingen in de schoot van de EVP-parlementsfractie nog verergerd, zowel bij de meer gematigde vleugel, die kritiek heeft geuit op de xenofobe uitlatingen van de fractie, als bij  het extreemrechtse deel onder leiding van de Fidesz-partij van de Hongaarse president Viktor Orbán, die openlijk haar steun aan Weber heeft uitgesproken. Een openlijk conflict met Fidesz zou wel eens de grootste zorg binnen de EVP kunnen zijn, en niet zonder reden. Qua aantal europarlementsleden in de fractie volgt de partij van Orbán immers de Duitsers op de voet. Bij de verkiezingen van mei won Fidesz 52 procent van de stemmen in Hongarije, wat een extra zetel opleverde in vergelijking met 2014. Fidesz is sinds maart geschorst in een op de verkiezingen gericht manoeuvre,  bedoeld om een harde lijn te laten zien tegen de voortdurende aanvallen op de rechtsstaat in Hongarije, en tegelijkertijd de partij van Orbán in de EVP-familie te houden. En terwijl de EVP de moeilijke taak heeft om Fidesz te isoleren teneinde de steun van de liberalen te krijgen voor de kandidatuur van Weber, loopt ze het risico dat Orbán zich aansluit bij de extreemrechtse vicepremier van Lega Nord, Matteo Salvini, en Marine Le Pen, leider van het Franse Rassemblement National, in een nieuwe parlementaire groep die tot doel heeft om Europees extreemrechts samen te brengen, wat de gelederen van de EVP verder zou verzwakken.   8. Extreemrechts kan ambities niet waarmaken, maar blijft groeien Europees extreemrechts oogstte bitterzoete resultaten op 26 mei. Aan de ene kant nam hun vertegenwoordiging toe tot bijna 25 procent van het Europees Parlement, maar ze bleven achter bij de aantallen die nodig zijn om een blokkeringsminderheid te vormen voor de EU-besluitvorming. Deze mislukking werd in Brussel met gejuich begroet, maar een zorgvuldiger lezing van de resultaten van extreemrechts laat zien dat er niets te vieren valt, en dat er genoeg aan de hand is om ons zorgen over te maken. In de eerste plaats kreeg extreemrechts de meeste stemmen in drie van de vier machtigste landen, die de meeste EU-zetels innemen: Frankrijk, Italië en Groot-Brittannië (dat in het Europees Parlement vertegenwoordigd zal blijven tot Brexit is opgelost.) Bovendien groeit extreemrechts over het hele continent, en krijgen ze bijvoorbeeld voor het eerst zetels in een land als Spanje, dat voorheen nooit een extreemrechtse afgevaardigde had. Op nationaal niveau zijn hun resultaten steeds indrukwekkender, hebben ze herkenbare mediapersoonlijkheden en hun organisaties krijgen in steeds meer regio's steeds meer aandacht. Naast de dominante landen in Europa (Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië en Italië), waar extreemrechts uitzonderlijke resultaten heeft geboekt, is het ook belangrijk om naar de Visegrád-groep van landen in het oosten te kijken: De Recht en Rechtvaardigheidspartij (PiS) kreeg in Polen zeven zetels en 45,3 procent van de stemmen, terwijl de Fidesz partij van Orbán een zetel extra won en meer dan 50 procent van de stemmen haalde, waardoor ze drie maal zoveel zetels kreeg als haar naaste concurrent. Bovendien moeten we de regionale verkiezingen in België benadrukken, die parallel met de Europese verkiezingen werden gehouden en waar de ultrarechtse Vlaamse aanhangers van het Vlaams Belang hun stem verdrievoudigden en daarmee de tweede plaats innamen. Het grootste probleem van extreemrechts is de blijvende versnippering over verschillende parlementaire fracties. Salvini probeerde gedurende de campagne extreemrechts in Europa bij elkaar te krijgen, door Orbán te vergezellen naar de grenshekken van Hongarije of door zijn kracht te tonen tijdens een bijeenkomst in Milaan, waar hij de meerderheid van de toonaangevende rechts-extremisten bijeenbracht. Maar alles wijst erop dat de versnippering  van extreemrechts in Europa zal doorgaan, in ieder geval totdat het mysterie van de Brexit is opgelost en er een hergroepering binnen het Europees Parlement kan ontstaan.   9. Opnieuw Brexit Brexit blijft een schaduw werpen over de huidige en toekomstige politiek van de EU. Groot-Brittannië nam op het laatste moment deel aan de Europese verkiezingen na een nieuw uitstel van de Brexit, maar de vastgelopen onderhandelingen hebben de conservatieve premier Theresa May, en het tot op zekere hoogte meest stabiele politieke systeem van het continent, verslagen. De Europese verkiezingen werden gezien als een referendum over de mogelijkheid om een tweede Brexit-referendum te organiseren. De winnaar was  Nigel Farage en zijn twee maanden oude Brexit-partij, die de verkiezingen won met 32 procent van de stemmen, vijf zetels meer dan de UKIP in 2014. De Conservatieven haalden slechts 8,9 procent en werden ingehaald door de Groenen (11 procent) en de Liberaal-Democraten (19 procent), terwijl Labour 13 procent haalde; al met al weer een voorbeeld van de afbraak van de traditionele politieke kampen in het Verenigd Koninkrijk. Deze resultaten, die de institutionele en regeringscrisis in Groot-Brittannië nog verergeren, suggereren dat er nog lang geen licht te zien is aan het einde van de Brexit-tunnel, maar dat we een doolhof betreden dat een permanente bron van spanningen in de EU kan blijven.   10. ‘FridaysForFuture’ en de verkiezingsimpuls van de Groenen De vrijdag vóór de Europese verkiezingen riep de ‘FridaysForFuture’-beweging een nieuwe studentenstaking uit in 1600 steden in heel Europa, in een poging om haar noodboodschap over het klimaat onderdeel te laten worden van de verkiezingscampagne. Deze beweging - begonnen door de zestienjarige Greta Thunberg, die elke vrijdag in haar eentje voor het Zweedse parlement protesteerde - is in de loop van een paar maanden een van de belangrijkste mobiliserende acties van de milieubeweging geworden. In landen als Zweden, Duitsland, Oostenrijk, België, Frankrijk en Zwitserland zijn de stakingen en protesten elke vrijdag maandenlang op grote schaal voortgezet en hebben ze op verschillende plaatsen ongekende successen behaald. De analyse van de verkiezingsresultaten laat ons zien dat in de centrale landen van de EU, precies waar de mobilisaties van ‘FridaysForFuture’ plaatsvinden, een belangrijk deel van de bevolking, vooral jongeren, wilde dat klimaatverandering een prominent onderdeel van de politieke agenda zou zijn in plaats van andere kwesties, zoals migratie en veiligheid. Dit leidde tot spectaculaire resultaten voor de Groenen, die van 50 naar 75 zetels in het Europees Parlement werden getild. In Duitsland kwamen ze met 20,5 procent op de tweede plaats en eindigden ze vóór de sociaaldemocraten. In Frankrijk werden ze derde met 12 zetels, zeven meer dan vijf jaar geleden. In België wonnen ze 3 vertegenwoordigers en 15 procent van de stemmen. Met het oog op deze resultaten en als de mobilisaties van 'FridaysForFuture' na het zomerreces niet afnemen, kan de strijd tegen de klimaatverandering en voor een nieuw energiemodel voor eens en altijd het grote item worden voor dit nieuwe parlement.   Links: waarheen? De slechte resultaten van UnidosPodemos in de Spaanse staat waren in Europa helaas geen uitzondering, maar de norm bij de verkiezingen, waar links een grote nederlaag leed en in de linkse parlementsfractie 14 afgevaardigden verloor. De realiteit is dat links in het algemeen niet in staat is een strategie te formuleren die zich onderscheidt van het sociaal-liberalisme en soms zelfs in de val loopt van de snel groeiende anti-immigrantenretoriek. De enige uitzondering was het Linkse Blok in Portugal, grotendeels dankzij haar duidelijke standpunt ten opzichte van de Portugese socialistische regering en een campagne die de nadruk legde op klimaatverandering en de bedreiging van sociale rechten door Brussel. Het begin van een nieuwe institutionele cyclus in de Europese Unie zou ons ertoe moeten aanzetten een grondige balans op te maken van de situatie van links. We moeten onszelf reorganiseren en een fundamenteel strategisch debat voeren. De nieuwe EU-allianties moeten worden opgevat als een heropbouw van een sociaal-liberaal blok met de Groenen, liberalen en socialisten, een blok dat de niet aflatende overheersing van de Brusselse consensus opnieuw bevestigt. Het antwoord op dit nieuwe EU-bestuursblok zal de belangrijkste uitdaging vormen voor links,  dat zo snel mogelijk  de rouw om de resultaten achter zich moet laten. Misschien is de tweede uitdaging waar Europees links voor staat, de vraag hoe het zich politiek moet gedragen, terwijl wij het kleinste blok in het Europees Parlement zijn. Dit betekent dat we ons niet zozeer moeten richten op de parlementaire politiek, maar op het opnieuw in contact komen met nieuwe sociale bewegingen en de volksklassen. Als bezuinigingen de enige politiek-economische optie worden voor instellingen die vervreemd zijn van de belangen van de burgers, dan zal de reëel  bestaande EU een probleem worden in de ogen van de sociale meerderheid. Een ander Europa opbouwen zal de enige oplossing zijn voor de doelloosheid waarin we leven. De neoliberale integratie van Europa, ook buiten de eurozone, is op een punt gekomen waarop het niet mogelijk is om de koers  te veranderen zonder een substantiële wijziging in de krachtsverhoudingen op Europees niveau, een verandering die op dit moment niet in het verschiet ligt. Links moet zich op Europese schaal herbezinnen over zijn rol.  

Een bizarre Europese strategische agenda

Fri, 06/14/2019 - 15:22

door Frank Slegers 14 juni 2019   In het zog van de recente Europese verkiezingen vergadert op 20 en 21 juni de Europese Raad. De Europese regeringsleiders en staatshoofden zullen het daar niet enkel hebben over de verdeling van topposities, maar ook over de strategische agenda 2019-2024. Die agenda legt de Europese prioriteiten vast voor de komende vijf jaar. De uittredende voorzitter van de Europese Raad, Donald Tusk, schreef een eerste voorstel. Deze werkwijze is ergens bizar, want de samenstelling van de Europese Raad is niet veranderd door de Europese verkiezingen. Het zijn dezelfde regeringsleiders en staatshoofden als daarvoor. Zou het niet logischer zijn dat eerst het nieuw Europees Parlement samen komt, om een goed gesprek te hebben over de uitslag van de verkiezingen en wat dit uitdrukt over de wil van de mensen in de EU, om op basis daarvan een strategische agenda voor te stellen? Maar zo werkt de EU nu eenmaal niet. En misschien hebben de regeringen van de lidstaten ook wel meer legitimiteit dan het Europees ‘Parlement’. Grenzen topprioriteit Er is ook iets bizar met de inhoud van de voorgestelde strategische agenda. De topprioriteit is namelijk het invoeren van “effectieve grenscontroles” aan de buitengrenzen van de EU. In een eerste versie stond dat de EU moet kunnen bepalen “wie het grondgebied van de EU betreedt” (“who sets foot on EU territory”). In de Coreper, het orgaan waar de ambassadeurs van de lidstaten de Europese Raad voorbereiden, vonden enkele landen deze uitdrukking echter iets te bar, en misschien wel strijdig met internationale verdragen. Internationale verlichtingen bij reddingen op zee brengen nu eenmaal met zich mee dat je niet bepaalt wie je opvangt. De tekst werd dus “wie de EU binnen komt”. Maar waarom is de controle van de buitengrenzen de komende vijf jaar de eerste topprioriteit voor de EU? De Europese leiders lijken al even erg geobsedeerd door de Europese buitengrenzen als Trump door de muur aan de Mexicaanse grens. Hebben ze nu echt niets belangrijkers te doen? Hoe dit te verklaren? Is het een toegeving aan de kiezers van extreemrechtse populistische partijen? Is het een poging de verlamming te overwinnen die de EU kenmerkte tijdens de vluchtelingencrisis van 2015-2016? Dat was immers de eerste keer dat de Europese instellingen beslissingen namen die door een aantal lidstaten zonder meer naast zich werden neergelegd. Sindsdien zit er zand in de Europese beslissingsmachine, en zijn er barsten gekomen in het feitelijk Europees leiderschap van Duitsland. Is een hard grensbeleid voor de Europese leiders het middel om deze moeilijke episode achter zich te laten? Of maakt het deel uit van het nieuwe animo om prioriteit te geven aan de militaire poot van de EU en de uitbouw van de veiligheidsdiensten? De economische integratie loopt moeizaam: in de gemeenschappelijke markt zijn de lidstaten ook elkaars concurrenten. Maar militaire en politionele samenwerking zijn hot in een onstabiele wereld met als maar meer handels- en ‘echte’ oorlogen. Ook de Europese kiezer bleek daar volgens allerlei peilingen gevoelig voor, en het was een belangrijke factor in de stijgende populariteit van de EU. Economie gaat voor ecologie De tweede prioriteit van de strategische agenda is de ontwikkeling van de economische basis van de EU. Wat dat betreft dus meer van hetzelfde. De tegenstellingen tussen lidstaten blijven op dit terrein echter spelen. Toch boekte de Franse president Emmanuel Macron in de aanloop naar de Europese Raad een klein overwinninkje: er komt een symbolisch budgetje voor de eurozone, en het Europees Stabiliteits Mechanisme krijgt definitief een plek in de Europese architectuur. Het klimaat is maar de derde Europese prioriteit, en de strategische agenda bevat niet het engagement de economie van de EU tegen 2050 klimaatneutraal te maken. Dat is nochtans verplicht volgens het Parijse klimaatakkoord, maar een aantal lidstaten moet nog over de streep getrokken worden. De extreemrechtse populistische kiezer wordt op zijn wenken bediend, de klimaatgevoelige kiezer iets minder…  

Pages