De monarchie en het fascisme

01.04.2002

Het artikel van Koen van de Meulen over de monarchie in Grenzeloos 64 vormde een briljantje tussen de lading kiezelstenen die er de laatste tijd ook door linkse media en scribenten over dit onderwerp over ons zijn uitgestort.
'De Nederlandse monarchie is geen restant van een reeds ten onder gegaan feodalisme. (…) Zij vormt daarentegen een kern van het Nederlandse moderniseringsproject, de constitutie van de Nederlandse natie. (…) De rondreis van Willem Alexander en Maxima was bedoeld als een herbevestiging van een (…) kunstmatig geconstrueerde Nederlandse cultuur. Daarnaast werd deze cultuur en de daaraan verbonden natie ook opnieuw gedefinieerd. (…) Het signaal aan de allochtone gemeenschap was duidelijk: jullie behoren nu tot de Nederlandse natie, dus pas je aan (…)'
Dat is allemaal zeer helder en juist. Toch heeft dit briljantje naar mijn mening een klein vlekje en trapt Koen op een punt in de mythe die hij verder juist zo overtuigend ontmaskert. In de tweede alinea schrijft Koen over de rol van de vader van de bruid in het fascistische Videla regime en in de volgende alinea over Bernard en Claus die beide met het nationaal socialisme te maken hebben gehad.
Er valt een hele discussie te voeren over de vraag of het zinvol is om het Videla regime als fascistische tot omschrijven, en over de vraag of het terecht is om te stellen dat Claus iets met het nationaal-socialisme te maken heeft gehad. Waar het me hier om gaat is dat die begrippen hier duidelijk bedoeld zijn om 'het ultieme kwaad' aan te duiden. Dat past in een gewoonte die diep in de naoorlogse Nederlandse cultuur is verankerd. Als een persoon of beweging als echt abject wordt beschouwd, dan moet hij met fascisme en nationaal-socialisme in verband worden gebracht. En omgekeerd heeft iedereen die in de oorlog 'goed' was voor de rest van zijn leven een vrijbrief, of in ieder geval een verzachtende omstandigheid.
Dit denken in 'goede' en 'slechte' Nederlanders heeft natuurlijk diepe wortels in het trauma van de verschrikkingen van het fascisme, maar het is ook uitentreuren gebruikt in het proces van modernisering en (her)constructie van de Nederlandse natie na 1945. De autoritaire, ondemocratische Wilhelmina werd door haar rol in de oorlog als een democratisch symbool geschapen, Bernard, (die in tegenstelling tot Claus natuurlijk wel degelijk iets met het nationaal socialisme te maken had) werd als de ultieme verzetsstrijder geëerd. Het huis van Oranje werd gepresenteerd als een symbool van vrijheid en democratie. Door haar opstelling tegenover het 'ultime kwaad' was haar verleden van koloniale uitbuiting en slavenhandel uitgewassen. Dat gold voor het huis van Oranje maar ook voor de hele Nederlandse natie. Ook de naoorlogse wandaden, als de politionele acties; de Korea oorlog; de rol in de koude oorlog enz. werden gelegitimeerd door de 'antifascistische' opstelling van toen. Het ging immers ook nu weer om het verzet tegen een totalitair regime, net als in de strijd tegen Hitler.
Het politieke kwaad, zo wordt ons steeds voorgehouden, komt van buiten. Fascisme, nationaal-socialisme, communisme, en nu de islam. Het zijn allemaal bedreigingen voor onze democratische rechtsstaat, onze christelijke, (en sinds 1945 joods/christelijke) cultuur, onze democratie. Het met fascisme en nationaal-socialisme in verband brengen van ieder politiek kwaad door links past precies in deze traditie en helpt weinig aan het doorbreken van het beeld van de democratische Nederlandse natie. 'Concreter gezegd: van het idee dat we, arbeider of kapitalist, vrouw of man, allemaal behoren tot hetzelfde volk. Altijd voor elkaar moeten kiezen, tegen 'de ander'. Zoals Koen dat zo mooi uitdrukte.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.