Borderless

21 September 2019

Europa moet vluchtelingen ongehinderd binnen laten komen!

Tienduizenden migranten proberen om de Middellandse Zee over te steken. Een meerderheid onder hen probeert te ontsnappen aan de barbarij van Islamitische Staat (IS) en het Assad-regime in Syrië, aan Al-Shabaab in Somalië, het autoritair regime in Eritrea, de privé-milities in Libië, Boko Haram in Nigeria… Meer dan 2.000 migranten hebben dit jaar reeds de dood gevonden, na het kapseizen van hun gammele bootjes. In 2014 waren het er minstens 3.000, waaronder talrijke kinderen. De westerse publieke opinie is terecht verontwaardigd over de vernieling van de archeologische site in Palmyra en het christelijk klooster van Mar Behnam, maar de Europese staten zijn duidelijk minder bezorgd om het lijden van mensen die op de vlucht zijn en die geen andere keuze hebben dan hun leven op het spel te zetten. Het probleem is zowel politiek als moreel.

De Schengen-akkoorden, die de toegang tot Europa regelen, vertonen een flagrante tegenspraak: enerzijds is daarin uitdrukkelijk het recht vermeld om een asielaanvraag te doen op het grondgebied van een lidstaat (artikel 28 van de Overeenkomst ter uitvoering van het Schengenakkoord); het aanvragen van asiel is inderdaad een fundamenteel recht in alle Europese staten, want het is een principe van de rechtsstaat. Maar anderzijds verhinderen deze akkoorden dat vluchtelingen legaal aankomen in de Schengenruimte. Artikel 26a stelt: ‘indien de toegang tot het grondgebied […] geweigerd wordt aan een vreemdeling, is de vervoerder die hem bracht er toe gehouden om hem zonder verwijl terug te nemen. […] Hij moet de vreemdeling terugbrengen naar het land van waaruit hij getransporteerd werd …’. Dat komt erop neer dat aan de lucht- en scheepvaartmaatschappijen de grenscontrole wordt opgedragen, zodat deze geprivatiseerd wordt. Het is duidelijk dat onder die omstandigheden geen enkele maatschappij bereid is mensen zonder visum te vervoeren, terwijl een dergelijk transport zonder gevaar zou zijn en tien maal goedkoper dan een onzekere overzet betaald aan gewetenloze mensensmokkelaars. Op die manier blijft alleen de maritieme route over, met alle gevaren van dien.

De akkoorden van Schengen en de uitvoeringsovereenkomst ervan werden respectievelijk getekend in 1985 en 1990 in een totaal andere politieke context. In die tijd was er geen sprake van IS en Boko Haram. Om vandaag duizenden levens te redden in de Middellandse Zee, zou het volstaan dat het secretariaat-generaal van de Europese Raad, die sinds 1999 de Schengen-akkoorden beheert, aan de lucht- en scheepvaartmaatschappijen liet weten dat artikel 26a voorlopig opgeschort wordt, op zijn minst in een eerste periode voor de mensen afkomstig uit landen waar de bloedige barbarij heeft toegeslagen. Dat zou de belanghebbenden toelaten om simpelweg een kaartje te kopen voor een vliegtuig of een veerboot, en in alle veiligheid te vluchten. Deze opschorting zou ook een belangrijke vermindering betekenen van de toevloed in Griekenland en Italië, zou soelaas brengen voor doorgangslanden als Macedonië en Servië, en zou zorgen voor een betere verdeling van de vluchtelingen over de Schengenruimte. Als Europa al niet veel uitricht om ter plaatse de barbarij te bestrijden, zou ze op zijn minst de slachtoffers moeten opvangen.

Zou een dergelijke dringende maatregel het aantal asielzoekers in Europa vermeerderen? Niet echt. Wanneer je het risico loopt doodgefolterd te worden voor het minste politiek meningsverschil of voor je seksuele geaardheid, wanneer je dochters dreigen een huwelijk opgedrongen te krijgen of wanneer je geloofsgenoten al onthoofd werden, dan heb je strikt gezien niets te verliezen en wil je koste wat het kost je land verlaten. Zullen extreem-rechtse en populistische partijen proberen garen te spinnen uit een dergelijke beslissing? Natuurlijk, maar men voert geen goede politiek door lafhartig toe te geven aan hun inhumane eisen. Het zou daarentegen belangrijker zijn wat meer pedagogische inspanningen te leveren.

Een veilige overtocht weigeren aan mensen die het elementaire recht hebben een asielaanvraag te doen, aanvraag die bovendien veel kans maakt om goedgekeurd te worden, met andere woorden duizenden mannen, vrouwen en kinderen moedwillig laten verdrinken, dat betekent tegenover de neo-middeleeuwse barbarij een andere barbarij stellen: een moderne, koude, technocratische. Om niet terug te keren naar duistere tijden is het vooral belangrijk dat Europa ophoudt met het verraden van de principes van de rechtsstaat.

Dit artikel verscheen oorspronkelijk in Le Temps (Genève) van 2 september 2015. Wij hebben het met enige redactionele aanpassingen overgenomen van Ander Europa.

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren