25 September 2020

FIAT op Sicilië: Strijd voor nationalisatie

In het stadje Termini Imerese op Sicilië wordt sinds oktober een strijd gevoerd die beslissend is voor de industriële toekomst van Italië. De plaatselijke FIAT-fabriek moet volgens een ‘herstructureringsplan’, dat in feite de hele toekomst van de Italiaanse auto-industrie ter discussie stelt, gesloten worden. Tegen die sluiting wordt op een verrassende manier actie gevoerd.

Op 9 oktober stond het stadje stil als gevolg van een staking. Vijfentwintigduizend mensen - arbeiders, managers, ambtenaren, kleine zelfstandigen, jongeren, vrouwen met kinderen, bankpersoneel, vrachtwagenchauffeurs- verzamelden zich voor een gemeenschappelijke protestbijeenkomst. Vooraan lopen de burgemeester, de aartsbisschop en de president van de regio Sicilië.

Het einde van de industrie
Indirect is het hele stadje afhankelijk van de FIAT-fabriek. En hoewel het stadje niet ontsnapt is aan de ruk naar rechts bij de laatste Italiaanse verkiezingen ontvangt de rechtse burgemeester –die in hongerstaking is gegaan- de vakbondsman Fausto Bertinotti, een van de leiders van de belangrijkste partij van Italiaans links, Rifondazione Comunista. De burgemeester: ‘Burgers, vrienden, arbeiders en waarom niet, kameraden. Tot jullie spreekt de burgemeester van Termini Imerese, die vandaag ook een burgemeester van Rifondazione Comunista is. Dat doet er allemaal niet toe. Vandaag ben ik burgemeester namens Fausto Bertinotti, die ik dank voor het feit dat hij gekomen is om aan de kant van de arbeiders van deze stad te vechten.’
FIAT Imerese is de grootste fabriek van Sicilië en het enige dat is overgebleven van de gedurfde plannen die er voor moesten zorgen dat het zuiden van Italië aansluiting zou vinden bij het welvarende noorden. Alle industriebedrijven die in laatste dertig jaar op Sicilië geopend zijn, zijn inmiddels weer gesloten. Als FIAT nu ook sluit is Sicilië terug bij af. ‘Dan moeten we weer gaan emigreren.’
FIAT wil in heel Italië 8100 mensen ontslaan, bovenop de 3300 mensen die al in juli op straat gesmeten werden. Als je de werkgelegenheid bij toeleveringsbedrijven van FIAT hierbij optelt en die ook dreigen te verdwijnen, zullen er door het plan veertigduizend banen verdwijnen. Bij dergelijke cijfers heb je niets meer aan sociale plannen. Dan gaat het erom een nieuw industrieel perspectief voor Italië te ontwikkelen.

Alternatieven
De crisis bij FIAT en de dreigende de-industrialisering in het zevende industrieland van de wereld werpt een schril licht op de onmogelijkheid van het kapitalisme om onder omstandigheden van globale concurrentie zichzelf in stand te houden. De globale markt biedt alleen maar in het begin nieuwe mogelijkheden tot afzet en verdienste. Uiteindelijk gaan de zwakste kapitalisten er genadeloos ten onder. Wil je problemen als bij FIAT oplossen dan moet je het verschijnsel van de globale markt zelf ter discussie stellen. De plannen om FIAT door General Motors te laten overnemen gaan eraan voorbij dat GM vooral in FIAT geïnteresseerd is om het dealernetwerk over te nemen.
Rifondazione Comunista heeft als eerste het idee van een nationalisatie van FIAT naar voren gebracht. Zowel de directeur van de Italiaanse centrale bank als EU-commissaris voor concurrentie Mario Monti hebben al verklaard zich niet tegen een dergelijk plan te verzetten. Neoliberale dogma’s worden plotseling ook door rechts ter discussie gesteld.
Tegelijkertijd wijzen anderen op het voorbeeld van Renault en Volkswagen, staatsbedrijven die net zo goed de internationale concurrentie voelen en waar ook massale ontslagen vallen. Sommige Italiaanse vakbondsleden wijzen op de waterstoftechnologie als middel om FIAT overeind te houden. GM heeft de eerste waterstofauto al op de laatste autosalon gepresenteerd. Maar GM beweert de waterstofauto pas over dertig jaar rendabel te kunnen bouwen. Waarom zou FIAT kunnen wat GM niet kan?
De socioloog Oscar Marchisio pleit ervoor juist verder te denken dan de auto, om FIAT te redden. ‘We moeten ons model van mobiliteit zo veranderen dat mobiliteit niet meer door privé transportmiddelen verzorgd wordt. Je zou er bijvoorbeeld voor kunnen kiezen auto’s in de steden te verhuren, met een mobiliteitscreditcard.’ De autobranche is volgens Marchisio wereldwijd, niet alleen in Italië, aan haar grenzen geraakt. FIAT zou genationaliseerd moeten worden om een dergelijk transportsysteem te ontwikkelen.
De voorzitter van de metaalarbeidersbond in Lombardije heeft wel oren naar dit plan. ‘Ik hoop dat andere vakbonden ook zien dat met FIAT een hele fase van de industriële ontwikkeling ten einde loopt.’ Hij wijst er op dat er meer voorwaarden verbonden zijn aan nationalisatie. ‘De staat moet de schulden van de Agnellis –de machtigste familie van Italië, die FIAT bezit- niet gaan betalen. De inkomsten van FIAT moeten gebruikt worden om FIAT te herstructureren. Tegen de dreigende sluiting helpt alleen maar het bezetten van de fabrieken. De opdrachten voor FIAT moeten eerlijk over de bestaande fabrieken verspreid worden en er moet onmiddellijk begonnen worden met de invoering van een kortere werkweek.’
Dat is een tamelijk concreet programma voor de strijd die al begonnen is. FIAT moet genationaliseerd worden. Niet omdat die vorm van eigendom de problemen van FIAT vanzelf oplost, maar omdat deze de mogelijkheid biedt om nieuwe wegen naar de toekomst in te slaan.

Angela Klein is lid van de Vierde Internationale en redacteur van de Sozialistische Zeitung (SoZ). Dit artikel is een verkorte vertaling van haar artikel in SoZ. Vertaling en bewerking: Arthur Bruls

Add new comment

Plain text

  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.

Reageren