Borderless

24 August 2019

Frankrijk’s nationale oorlog

‘Sarkozy, Hortefeux, Besson: volgelingen van Pétain’ was een van de leuzen tijdens Franse protesten tegen het racistische regeringsbeleid. Het vergelijken van Franse politici met de leider van Vichy Frankrijk gaat ver – maar overeenkomsten zijn er wel degelijk.

De regering van Sarkozy is dan ook de meest reactionaire Franse regering sinds in 1944 het collaboratie regime ten einde kwam. En de laatste maanden heeft deze regering, geplaagd door corruptieschandalen en protesten tegen impopulaire bezuinigingen, een beleid gevoerd dat xenofobie verbindt met law-and-order retoriek. De noodzaak van hard ingrijpen om de veiligheid van de ‘eigen mensen’ te garanderen wordt opgeklopt – en degenen waartegen hard moet worden opgetreden zijn natuurlijk de ‘anderen’, de buitenstaanders.
Op 28 juli organiseerde Nicolas Sarkozy een topbijeenkomst met politieofficieren om botsingen tussen ‘rondreizende mensen’ en de politie te bespreken. Twee dagen later verklaarde hij een ‘nationale oorlog tegen de criminaliteit’. Voornaamste doelwit van deze veldtocht: de tussen 9 en 15 duizend in Frankrijk levende Roma. Tegen het einde van augustus waren al 128 woonwagenkampen ontruimd en bijna duizend mensen uitgezet. Aangezien het hier merendeels om burgers van de Europese Unie gaat (de meerderheid van de Franse Roma is afkomstig uit Bulgarije en Roemenië) neemt de Franse regering de toevlucht tot juridische ficties om de uitzettingen te verantwoorden. Een bevolkingsgroep op basis van etniciteit selecteren en uitzetten is immers illegaal. EU bestuurders waren dan ook ontstemd over de Franse leugens dat hier geen sprake van zou zijn.
Om de uitzettingen een legaal vernis te geven beweerde de Franse regering dat de Roma het land ‘vrijwillig’ zoudenverlaten. Gezien de doorzichtigheid van dit excuus overweegt Sarkozy om ook ‘verstoring van de publieke orde’ en ‘meervoudige diefstal’ tot gronden voor uitzetting te verklaren. Zo’n manoeuvre zou ook de Europese kritiek op de uitzettingen grotendeels tot zwijgen brengen door legaal te maken.
De steun voor Sarkozy’s politiek is niet unaniem. Vier september gingen zo’n 100.000 mensen, verspreid over 147 steden, de straat op om tegen het racisme van staatswege te protesteren. Deelnamers aan het protest bestreken het spectrum van organisaties voor burgerrechten en christelijke groepen tot radicaal-links. Voor het eerst in lange tijd riep ook de Parti Socialiste op tot deelname aan de protesten.
In Frankrijk is het min of meer gebruikelijk dat demonstraties uit blokken bestaan, gegroepeerd naar organisatie en stroming: de vakbondsleden trekken samen op, de trotskisten blijven bij elkaar, enzovoorts. Dit keer liepen de demonstranten in Parijs nogal door elkaar. Een deelnemer beschreef de verlate demonstratie als nogal chaotisch: ‘Een deel van de Communistische Partij liep mee met de sociaal-democratische vakbond CFDT, een plukje supporters van de SUD – linkse vakbondsgroepen – bevond zich middenin in het blok van de vakbondscentrale CGT’. Het gebrek aan structuur versterkte de indruk van verschillende waarnemers: veel van de demonstranten waren nieuwelingen. Inderdaad hadden er sinds 1997 niet zo’n grote betogingen tegen racisme plaatsgevonden in Frankrijk.
De regering was niet onder de indruk: de betogers waren slechts ‘enkele tienduizenden’ (Éric Besson, minister van ‘Immigratie, Integratie, Nationale Identiteit en Wederzijdse Ontwikkeling’), en de dag was een ‘heterogeen gebeuren dat niet alleen een mozaïek van traditionele partijen verenigde maar ook allerlei anarchistische en radicaal-linkse clubjes bij elkaar bracht’, ‘zonder een politiek antwoord te geven’ (Brice Hortefeux, minister van Binnenlandse Zaken). Een koerswijziging is dus niet binnenkort te verwachten.
De regering hoopt veel te winnen met hun campagne tegen ‘criminele Fransen van vreemde herkomst’; hoe groter de onrust over zogenaamd stijgende onveiligheid, hoe meer steun voor de regering die zich profileert als de bewaker van rust en orde. En hoe meer de algemene onvrede gekanaliseerd word in vijandigheid tegen Roma en andere ‘buitenstaanders’, hoe moeilijker de linkse oppositie mensen op de been kan brengen. En ten slotte hoopt Sarkozy stemmen weg te winnen van extreem-rechts door delen van hun programma over te nemen.
Frans extreem-rechts verkeert in tweespalt over Sarkozy. Enerzijds is hij meer en meer een concurrent. Anderzijds verheugen ze zich over het uitvoeren van rechtse en repressieve maatregelen. Sarkozy schuift steeds verder op naar rechts, voorzichtig zich niet te nauw te associëren met traditioneel extreem-rechts dat hem ondertussen uitdaagt nog verder te gaan. Jean-Marie Le Pen van het Front National stemt in met Sarkozy dat de Roma ‘een probleem’ zijn, maar voor hem is dit slechts het begin. Met verwijzingen naar rellen en criminaliteit in de voorsteden, waar veel Fransen van Arabische afkomst wonen, doet hij de uitzetting van de Roma af als gemakzuchtig. Wat hem betreft mag Sarkozy binnenkort een veel grotere groep uitzetten.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren