2 December 2020

Nederland, belasting paradijs

Bij belastingparadijzen denken we al snel aan exotische eilanden, waar via schimmige postbusfirma’s door louche types op slinkse wijze de fiscus wordt opgelicht. De werkelijkheid is veel prozaïscher. Een van ’s werelds belangrijkste belastingparadijzen is Nederland. Daar wordt voor vele miljarden belasting ontdoken. Niet door schimmige figuren maar gewoon door grote multinationals. Dat wordt geregeld vanuit keurige kantoren aan de Amsterdamse Zuidas of de grachtengordel. En helemaal legaal, want de Nederlandse wetgeving is gericht op belastingontduiking, het is een belangrijke bron van inkomsten en werkgelegenheid. En ach, degene die er de dupe van zijn, die zitten ver weg.

In 2009 was er plotseling wat over te doen. Het Witte Huis noemde Nederland in een lijst van belastingparadijzen. De toenmalige minister Bos en staatssecretaris de Jager haastten zich om te protesteren en kregen uiteindelijk hun zin: Nederland werd van de lijst geschrapt. Dat Nederland echter wel degelijk het label van belastingparadijs verdient bleek dat zelfde jaar in het programma Zembla. Een hoogleraar fiscale economie deed in opdracht van Zembla onderzoek naar het belastingregime van Nederland. Een van zijn bevindingen was dat de belangrijkste Nederlandse beursgenoteerde multinationals nauwelijks belasting betaalden. Als deze bedrijven normaal belasting zouden betalen zou dat op jaarbasis 16 miljard extra opleveren voor de staatskas, uitgaande van cijfers uit 2007. Het bleef daarna relatief stil rond het thema ‘Nederland, belastingparadijs’ maar onlangs verscheen een serie artikelen in het Financieel Dagblad over hetzelfde onderwerp.

Van de 100 grootste bedrijven in de wereld hebben er 80 een vestiging in Nederland. Van alle grote oliemaatschappijen zijn er maar twee die dat niet hebben: die komen uit China. Wat maakt Nederland zo interessant voor al deze bedrijven? Het antwoord is simpel: de Nederlandse belastingwetgeving is zeer ruimhartig voor grote concerns en financiële instellingen. Volgens de wet op de vennootschapsbelasting hoeven concerns geen belasting te betalen over hun ‘deelnemingen’ in ondernemingen. Een dergelijke deelneming moet minimaal 5 procent van de onderneming beslaan. Als vanuit een deelneming dividend wordt uitgekeerd aan de eigenaar van de deelneming wordt dat weliswaar bij de winst opgeteld maar dit geld blijft buiten de heffing van de vennootschapsbelasting. Het idee hierachter is dat de dochter al vennootschapsbelasting betaalt over de winst en er niet dubbel belasting hoeft te worden betaald. Maar deze regeling geldt de laatste decennia ook voor buitenlandse deelnemingen. In combinatie met de meer dan 100 belastingverdragen die Nederland de afgelopen jaren heeft afgesloten, wordt het voor die grote concerns heel interessant om zich in Nederland te vestigen.

Brievenbusfirma’s
Een voorbeeld: Nederland heeft een belastingverdrag met Mongolië. Dat is in 2002 afgesloten door de toenmalige minister Gerrit Zalm. Mongolië heft nul procent belasting op dividend van Nederlandse bedrijven. Die waren er toen ook nog niet, maar Mongolië is een land rijk aan grondstoffen. Een Canadese mijnbouwonderneming sloot onlangs via haar dochtermaatschappij op de Britse Maagdeneilanden een overeenkomst met de Mongoolse autoriteiten. Het bedrijf moest 20 procent belasting over dividend betalen. Maar na het afsluiten van het contract met Mongolië verkocht de dochter al haar aandelen aan een concernmaatschappij in Amsterdam. Mongolië kan dus fluiten naar dat geld. Omdat Mongolië een belastingsheffing van nul procent heft, is de dochter in Mongolië formeel belastingsplichtig. Door dit opzetje hoeven deze bedrijven geen belasting over dividend te betalen in Nederland: dit zou immers ‘dubbelop’ zijn. Het doel van deze belastingconstructies is bedrijven hier permanent naar toe te lokken, in het belang van de Nederlandse financiële sector. Tien procent van alles wat er in Nederland verdiend wordt wordt verdiend in de financiële sector, er werken 300.000 mensen. Naar schatting geven de belastingontduiking-via-brievenbus firma’s werk aan 15. 000 mensen.

Een van de Nederlandse belastingvoordelen is een verlaagd vennootschapsbelastingtarief van vijf procent (normaal is dit 25 procent) over licenties op zelf ontwikkelde patenten, octrooien en kweekrechten. Dit maakt het voor concerns mogelijk om hun onderzoek en ontwikkeling vanuit Nederland te financieren door hier formeel een holding te vestigen. Het bedrijf bespaart belastinggeld en Nederlandse accountants hebben er een klant bij – maar er gaat slechts een schijntje naar de schatkist.

Een ander voorbeeld is dat in Nederland over rente geen bronbelasting wordt geheven. Dat maakt het voor een concern mogelijk om tegen hoge rentes leningen te verstrekken aan hun eigen dochterbedrijven. Een concern kan hierdoor een lening verstrekken aan een holding in Nederland. Vanuit Nederland wordt met dit geleende geld een lening tegen een veel hogere rente aan een dochteronderneming in een derde land verstrekt. Dat is voordelig voor de Nederlandse holding, want zo hoeven er over de rente-inkomsten geen belasting te worden betaald. En de dochteronderneming die het geld leende trekt de rentekosten af van de belasting in dat land. Dubbel voordeel dus.

Een ander voorbeeld van het Nederlandse belastingparadijs is dat in ons land over royalty’s geen bronbelasting wordt geheven. Daarom hebben bijvoorbeeld vele artiesten waaronder U2 en de Rolling Stones hun financiële zetel in Nederland. Artiesten zijn niet de enige die het Nederlandse belastingparadijs ontdekt hebben. Renault heeft om fiscale redenen haar financiële zetel weggehaald uit Frankrijk en overgebracht naar Nederland. Hiermee ontsnapt ze ook aan de strakke controle van de Franse staat die nog steeds een 15 procent belang in het bedrijf heeft. Nike laat al jaren alle geldstromen via Nederland lopen en heeft in 2010 in Nederland enkele coöperaties opgericht waardoor ze geen dividendbelasting hoeft te betalen. Al haar dochters heeft ze daarin ondergebracht. Normaal moet er 15 procent dividendbelasting worden betaald, maar coöperaties zijn daarvan vrijgesteld. De Amerikaanse overheid berekende dat ze door dit soort constructies 60 miljard dollar aan belasting misloopt. Volgens Rodrigo Fernandez, financieel geograaf en onderzoeker bij de stichting onderzoek multinationale ondernemingen (SOMO) wordt er in Nederland voor zo’n 100 miljard aan belasting ontdoken.

robmarijnissen[at]grenzeloos.org

Tags: 

Add new comment

Plain text

  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.

Reageren