Borderless

10 December 2019

Taverniers nieuwste film - Eindelijk weer eens wat sociaal-realisme!

De grote publiekssuccessen op het witte doek van de laatste tijd hebben een zeer hoog fictie-gehalte. Kosten noch moeite worden gespaard om ons onder te dompelen in andere werelden. Vanaf november draait er in de Nederlandse bioscopen een film, die eindelijk weer eens wat onverbloemd sociaal-realisme vertoont. Ça commence aujourd’hui van Bertrand Tavernier.

The Matrix, eXistenZ, The Haunting, Star Wars: ze goochelen met de werkelijkheid, met afstanden en tijd alsof het niks is. Dat wordt gedaan met een verbluffende technische vaardigheid. Sterker nog, het levert soms oogverblindend en onderhoudend amusement op. Toch staan deze films niet echt ver weg van de hedendaagse realiteit. De trucages zijn mogelijk dankzij de huidige stand van de techniek en de kapitalen die moderne ondernemers bereid zijn daar in te steken. De verhalen zijn bedacht door mensen uit het hier en nu. En de films voorzien kennelijk in behoeften van een publiek van vandaag. Of de films zich nu eeuwen of lichtjaren van ons vandaan afspelen, ze zijn opgebouwd uit elementen van de tegenwoordige tijd. Zelfs de fantasie over verleden en toekomst is een produkt van het heden. In die zin zijn al die films spiegels van de ziel van déze wereld. En ongetwijfeld oefenen ze daar op hun beurt ook invloed op uit. Bevestigen, ontkennen of stroomlijnen ze bestaande denkbeelden over de sociale, psychische en politieke realiteit. Vaak kost het nogal wat inspanning om de alledaagse werkelijkheid in zulke films te herkennen. Of om in te schatten hoe ze het denken en doen kunnen beïnvloeden.
Zelfs bij films met een wat lager fictie-gehalte, zoals Festen, Eyes Wide Shut en Fight Club, is dat al niet eenvoudig. Je moet diep graven om iets van de maatschappelijke betekenis te ontwaren. Gelukkig komen er af en toe ook films in de bioscoop die het je in dit opzicht wat gemakkelijker maken. Ça commence aujourd’hui van Bertrand Tavernier, bijvoorbeeld.

Tegen de desinteresse
Tavernier heeft eerder naam gemaakt met L’horloger de St.Paul, Le Juge et l’Assasin, Coup de Torchon en L’Appât. Deze Franse cineast hanteert vaak een documentaire-achtige stijl. Dat past bij zijn onderwerpen, die altijd ontleend zijn aan of verwijzingen bevatten naar actuele sociale en politieke thema’s. Bij Tavernier vind je steevast aandacht voor onrecht en wantrouwen in de heersende orde en de bureaucratie. Én sympathie voor hen die verbetering proberen te brengen in de toestand van de onderliggende klasse.
Al deze kenmerken kunnen ook weer worden aangetroffen in Ça commence aujourd’hui. De film speelt in een stadje in de noordfranse mijnstreek, getroffen door werkloosheid en verpaupering. We volgen een bewogen directeur van een kleuterschool. Hij wordt geconfronteerd met nogal wat ellende. Verwaarloosde en mishandelde kinderen. Ouders die in hun uitzichtloze bestaan ook geen kant meer op kunnen. Begaan met het lot van zijn leerlingen probeert het schoolhoofd wat kleur in hun leven te brengen. Daarbij stuit hij op desinteresse van collega’s en regelneukerij van instanties. Toch slaagt hij erin een soort ‘brede buurtschool’ tot stand te brengen. Samen met zijn vriendin, enkele leerkrachten, wat ouders, een wél gemotiveerde hulpverlener en enige buurtbewoners. De kinderen, de school en de buurt fleuren er zichtbaar van op.
Als bezwaar zou kunnen worden aangevoerd dat Tavernier in het begin van zijn film de misère erg sterk aanzet. Wie echter de TV-serie Klasse, over een school in de Haagse Schilderswijk, heeft gezien, weet beter. Niets in de film is verzonnen. Wel flink samengeperst. Ook het slot van de film, met allemaal blije mensen en mensjes, lijkt wat geforceerd. Misschien heeft Tavernier voor een buitenstaander zijn accenten inderdaad iets te zwaar aangezet. Toch werden speciale voorstellingen voor leerkrachten in Frankrijk feesten van herkenning en bijval. Want dat is nog iets aardigs aan deze film: hij werkt. Leerkrachten voelen zich gesteund, geïnspireerd en gemotiveerd om hun strijd voor een betere toekomst van hun leerlingen voort te zetten. En die toekomst: die begint vandaag!

Soort artikel: 

Add new comment

Plain text

  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.

Reageren