Borderless

19 November 2019

De wereld van Isabelle Huppert

De wereld van Isabelle Huppert

Deze zomer is er van 10 juli t/m 28 augustus een filmfestival rond de Franse actrice Isabelle Huppert. Overal in den lande zijn films van haar te zien. Alleen al meer dan 30 in Eye in Amsterdam. Allemaal met in de hoofdrol de actrice wier motto is: “Acteren is voor mij eraf halen, niet toevoegen.” En, iets inhoudelijker: “Ik hou ervan om ongewone personages zo normaal mogelijk te maken, omdat we allemaal weten dat het tragische en abnormale zich altijd verbergt achter het normale.”

Sterk én verknipt

Isabelle Huppert heeft sinds haar debuut in 1974 met Les Valseuses in meer dan 120 speelfilms een hoofdrol voor haar rekening genomen. In 2016 was ze te zien in Elle, een film van Paul Verhoeven. Dat is zowel een ijselijke thriller, een zwarte komedie als een onthutsend familiedrama. De kijker belandt bij wijze van spreken in een achtbaan van gebeurtenissen en emoties. De kracht van Elle is niet in de laatste plaats te danken aan Isabelle Huppert. Zij vertolkt de hoofdrol, Michèle, bazin van een Game Company die thuis door een gemaskerde man wordt verkracht. Ze doet geen aangifte, maar gaat zelf op zoek. Isabelle zet een multi-dimensionale persoonlijkheid neer, soms bikkelhard (voor haar personeel en later voor de dader), maar óók jaloers (op haar ex), minachtend (naar haar moeder) en zorgzaam (voor haar zoon). Een traumatische ervaring in haar jeugd, veroorzaakt door haar vader, verklaart veel van deze zaken.

Isabelle Huppert zet een ijzersterke én verknipte vrouw neer. Paul Verhoeven geeft haar daarvoor alle ruimte. Zijn camera brengt Isabelle op passende momenten lang genoeg in close-up om haar gelaatsuitdrukking boekdelen te laten spreken, zo niet een heel leven te laten voorbijtrekken.

Klassenstrijd

Na Les Valseuses brak Isabelle Huppert, geboren in 1953, definitief door in 1977 met de vertolking van een kapstertje in La Dentellière. Daarna heeft ze een indrukwekkend oeuvre bijeen geacteerd waarvoor ze ook menigmaal werd gelauwerd. De meest prestigieuze prijs die ze in de wacht sleepte is ongetwijfeld de César, de Franse Oscar, die ze in 1995 kreeg voor haar rol in La Cérémonie. Ze speelt daarin een merkwaardige postbode die samen met een al even merkwaardige dienstbode (Sabrine Bonaire) een rijke familie ‘aanpakt’. Volgens regisseur Claude Chabrol bedoeld als “een marxistische film over de klassenstrijd”.

Isabelle Huppert speelde dus in meer dan 120 films. Met sommige regisseurs werkte ze meerdere keren. Chabrol ‘schoot’ haar zeven maal: behalve Madame Bovary en La Cérémonie, maakte hij met haar onder andere L’Ivresse Du Pouvoir. Godard maakte met haar twee films, waaronder Sauve Qui Peut. Haneke betrok haar drie maal in zijn films; de bekendste zijn zonder twijfel La Pianiste en Le Temps Du Loup. Een film die in Nederland flink veel publiek trok was 8 Femmes van regisseur Ozon. Nue Propriété, die daarna in Nederland werd uitgebracht, is geregisseerd door Joachim Lafosse.

Leegte

Isabelle Huppert is een fenomeen. Ze fascineert. De ziekte waar vooral vroeger nogal wat Nederlandse acteurs en actrices aan leden, overacting dus, is haar volkomen vreemd. Ze maakt zich eerder ‘schuldig’ aan het tegenovergestelde. Ze is soms zo onnadrukkelijk aanwezig, dat het lijkt of ze heel erg áfwezig is. Weliswaar is ze hier en nu, maar tegelijkertijd lijkt ze weggezonken in een ander universum. Zelf heeft ze daarover gezegd: “Acteren is voor mij eraf halen, niet toevoegen. Er bestaat een leegte die zich laat vullen met gebaren en woorden, en dat is prettig. Ik denk nergens aan. Ik sta los van mezelf en er is een breuk met de wereld”. Een van de scènes waarin dit prachtig zichtbaar wordt, zit in La Séparation (De Scheiding) van Christian Vincent. Tijdens een etentje met haar aanstaande ex is het gezicht van Isabelle close-up in beeld met uitdrukkingen die zich het best laten omschrijven als de absolute onverschilligheid. Zwijgend is ze op haar best. Actrice van de leegte. Maar betekent dit dan dat ze niets te zeggen heeft, dat haar rollen en haar films betekenisloos zijn? Geenszins!

Subtiel

Haar manier van spelen nodigt juist uit tot reflectie. Intellectuelen als Susan Sontag, Elfriede Jelinek en Roland Barthes hebben geprobeerd haar verschijning te duiden en dat heeft haar bijvoorbeeld de merkwaardige eretitel 'Pin-up Voor Denkers' opgeleverd. En veel van de films waarin Isabelle Huppert een meer dan prominente rol speelt, zijn allesbehalve leeg. In heel veel films is de sociale positie van de vrouw aan de orde. De films van Haneke staan stijf van de spanning rond seksualiteit, relaties en machtsverhoudingen. Bij Chabrol zijn de klassentegenstellingen en de emancipatoire beweging alom aanwezig. Meestal niet in platvloerse vormen, met arbeiders die hun knoestige vuisten heffen tegen kapitalisten met hoge hoeden, maar subtieler doch onmiskenbaar. Zoals Isabelle Huppert in haar rollen haar stemmingen meestal niet uitschreeuwt, maar juist krachtiger verbeeldt, zoals Hans Beerenkamp ooit noteerde “…nagenoeg bewegingloos, door het optrekken van een wenkbrauw of een kleine samentrekking van de spieren rond de mond.”. Kijken naar het acteerwerk van Isabelle Huppert en zelfs alleen al naar haar foto’s is een belevenis… ”.

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren