30 October 2020

Europa en de Corona-crisis

Op zondagmiddag 10 mei 2020 organiseerde Grenzeloos voor de vijfde keer een Grenzeloos gesprek over een actueel onderwerp. Een van de voorgaande gesprekken gingen over het ‘feminisme nu’, één ging over ‘de klimaat crisis’, één over ‘recent racisme’ en één over ‘links en de corona-crisis’. Nummer 5 had als onderwerp ‘Europa en de Corona-crisis’.

Twee activisten van Ander Europa lieten hun licht schijnen over zaken zoals de reactie van de Europese Unie op de crisis, de mogelijke politieke gevolgen en de opstelling van radicaal-links. De sprekers waren: Willem Bos, redacteur van Grenzeloos en van de Nederlandse tak van Ander Europa en Herman Michiel van de Vlaamse tak. Paul Mepschen, door sommigen gekscherend al ‘de Eva Jinek van links’ genoemd, was gespreksleider.

Het gaat om meerdere crises tegelijk

Willem Bos beklemtoonde in zijn inleiding dat zich momenteel meerdere crises tegelijk afspelen. Behalve de corona-pandemie hebben we te maken met een economische crisis die al sluipend gaande was, met een zeer ernstige klimaatcrisis en met politieke crisisverschijnselen als gevolg van de opkomst van extreemrechts. Samen zorgen die voor een explosieve cocktail.

Aanpak door nationale staten

Herman Michiel ging daarna in op de laatste reactie van de Europese Unie (EU). Hij liet een kaartje zien waarop werd aangegeven dat de EU € 3.390.000.000.000 (3.390 miljard) heeft uitgetrokken om de economische gevolgen van de pandemie te bestrijden. Dat lijkt heel wat. Maar slechts voor een klein deel gaat het om Europees geld dat ook Europees wordt ingezet. Bijna 3.000 miljard euro moeten de aangesloten landen zelf ophoesten en lenen bij banken om dat vervolgens ook in eigen land te gebruiken om vooral het bedrijfsleven te subsidiëren. Het maakt de aanpak van de corona-crisis door de EU toch vooral tot een zaak van de nationale staten.

Wie gaat betalen?

Op de vraag van Paul Mepschen wie dat gigantische bedrag zal moeten opbrengen, wees Willem op hetgeen er na de economische crisis van 2008 geschiedde: banken en bedrijven werden op de been gehouden met miljarden aan bezuinigingen op voorzieningen voor ‘de gewone man en vrouw’.

Herman keek ook terug in de geschiedenis. In en na de Tweede Wereldoorlog werden de enorme oorlogsuitgaven voor een groot deel betaald met zogenaamde ‘eeuwige obligaties’. Leningen met een zéér lange looptijd en een zéér lage rente. Zo werd het oplopen van de staatsschuld sterk afgevlakt en de roep om bezuinigingen afgezwakt. Dit zou nu ook kunnen, maar helaas wordt daar in de EU niet op gekoerst. Waarschijnlijk is dit te weinig profijtelijk voor de financiële instellingen.

Wat doet radicaal-links

Herman vindt dat links er in Europa niet best voor staat. De sociaaldemocratie heeft zich vrijwel uitgeleverd aan het neoliberalisme en radicaal-linkse partijen hebben niet erg veel invloed. Gelukkig stellen sommige sociale bewegingen zoals Attac met name in Frankrijk en Duitsland en het netwerk van Varoufakis wél wat voor. Maar links zal zich toch echt weer moeten opbouwen. Ze zal weer aan de slag moeten aan de basis, in wijken en bedrijven en in nieuwe netwerken.

Willem sluit zich aan bij de oproep tot wederopbouw van onderop. Veel mensen zien al wel in dat de EU een ondemocratisch en asociaal project van het Europese kapitaal is, maar soms leidt dit tot een nationalistische reflex, zoals bij de Socialistische Partij (SP), die de illusie lijkt te koesteren dat je in je eigen land kunt schuilen voor het boze Europa.

Wat doet extreem-rechts

Willem geeft aan dat rechts vanaf Fortuyn inspeelt op terechte gevoelens van onbehagen bij veel mensen. Ze benoemen vaak echte problemen, maar geven daar volkomen verkeerde oplossingen voor. Vroeger vond veel verontwaardiging over onrecht onderdak bij de sociaaldemocratie, maar sinds die een neoliberale richting is ingeslagen, is veel daarvan ingevangen door rechts.

Herman denkt dan ook dat er een onderscheid moeten worden gemaakt tussen de extreemrechtse aanvoerders zoals Wilders en Baudet en een groot deel van hun aanhang. De meeste stemmers op PVV en FVD moeten worden teruggewonnen. Racisme blijft vanzelfsprekend ontoelaatbaar.

De digitale zaal 1

Op dat moment begint de ‘digitale zaal’ zich te roeren. Paul geeft als moderator diverse digitaal aanwezigen het woord. Dan wordt o.a. ingegaan op de noodzakelijke verdediging van vluchtelingen, op de diversiteit in de aanhang van extreemrechts (die zeker niet louter proletarisch is), op de marginalisering van de middenklasse (als oorzaak van instabiliteit), op de werkloosheid, armoe en concurrentie bij laaggeschoolde precaire arbeiders (waardoor de onderlinge verdeeldheid wordt aangejaagd).

Na een ronde zaal-digitaal benadrukt Willem het belang van het aangeven van de werkelijke oorzaken van echte problemen waar mensen mee kunnen worstelen, zoals woningnood, en zo mogelijk het bieden van perspectief in humane oplossingen. Herman ondersteunt dit: door te strijden voor de inwilliging van redelijke sociaaleconomische verlangens kan een klimaat ontstaan waarin mensen zich veilig voelen en zich afkeren van extreemrechtse ‘oplossingen’.

De digitale zaal 2

Vervolgens kwam een serie vragen aan bod over de toekomst van de EU. Een vraag die bleef liggen was bijvoorbeeld of extreemrechts nu alleen maar tégen Europa is of dat ze juist een éigen Europees project nastreven.

Op een vraag over de betekenis van een recente uitspraak van het Duitse Constitutionele Hof, die het Duitse recht stelde boven het Europese, antwoordde Herman enigszins geamuseerd dat een Luxemburgs Hof ooit Europa boven de naties had gesteld, hetgeen nooit in een verdrag is vastgelegd, en dat Merkel nu de uitspraak van het Duitse Hof weer gewoon aan haar laars lapt. Wie heeft het voor zeggen? Zeg het maar! Ook de vraag of de EU misschien uit elkaar zou vallen omdat er zo verschrikkelijk veel verschillende visies zijn op wat er moet gebeuren, tussen noord en zuid, tussen west en oost, maar ook bínnen de aangesloten landen kon Herman geen eenduidig antwoord geven.

Slot

Ter afsluiting gaf gespreksleider Paul op dit  Grenzeloos gesprek over Europa en Corona nog eenmaal het woord aan Willem en Herman.

Willem acht de desintegratie van de EU in deze corona-dagen niet erg waarschijnlijk. Het kan weliswaar wel als bijvoorbeeld landen in de positie worden gebracht waarin Griekenland enkele jaren geleden werd ‘gevangen’, maar of dat gaat gebeuren? Misschien schept de corona-crisis meer duidelijkheid.

Herman wijst er tenslotte nogmaals op dat 99% van de EU-crisismaatregelen nationaal is. De EU dat zíjn de natiestaten. En het verzet tegen het beleid van de EU zal óók nationaal zijn. Daar is op zich niks nationalistisch aan. Het beleid wordt nationaal uitgevoerd en zal ook nationaal moeten worden aangepakt. Een eventuele ineenstorting van de huidige EU is daarbij niet iets om te vrezen, integendeel, dan wordt het wellicht gemakkelijker haar te vervangen door een werkelijk democratisch en sociaal Europa!

Soort artikel: 

Add new comment

Plain text

  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.

Reageren