3 December 2020

De jongen met de bloederige schoenen

De Duitse schrijver Dieter Forte weet op originele wijze een genegeerd aspect uit de geschiedenis te beschrijven, de geallieerde bombardementen op Duitse steden.

In het eerste deel van de semi-autobiografische trilogie Das Haus auf meinen Schultern - Het huis op mijn schouders- vertelt de Duitse schrijver Dieter Forte het verhaal van zijn eigen familie, een geslacht van Italiaanse wevers, die aan het eind van de middeleeuwen uit Italië naar Frankrijk emigreert en zich uiteindelijk in Düsseldorf vestigt. Het tweede deel van de trilogie, Der Junge mit den Blütigen Schuhen-De jongen met de bloederige schoenen- is om twee redenen een belangrijk boek. Allereerst is een volstrekt originele variant op een uitgemolken thema: opgroeien in een volksbuurt. Ten tweede geeft het een goed inzicht in een in Nederland en de Angelsaksische wereld vaak bewust genegeerd aspect van de geschiedenis, de ervaringen van door de geallieerden gebombardeerde Duitse stedelingen in de Tweede Wereldoorlog.
De volksbuurt waarin de hoofdpersoon van Der Junge mit den Blütigen Schuhen wordt geboren is een niet homogeen geheel. Zijn vader komt uit een relatief welvarend, belezen en communistisch textielarbeidersgezin, zijn moeder uit een familie van arme bijgelovige en katholieke Poolse immigranten. Deze verschillende achtergrond leidt tot spanning tussen de twee families, die een uitdrukking is van de verschillende culturele identiteiten waaruit ook in de jaren dertig en veertig, de periode waarin de roman speelt, de arbeidersklasse bestond. Daarnaast is er de massale aanwezigheid van immigranten uit Polen, maar ook uit Nederland, die het beeld van culturele homogeniteit relativeert. Vooral de immigratie van Polen naar Duitsland, Limburg België en het noorden van Frankrijk was indertijd net zo zichtbaar als de migratie van Turken en Marokkanen in de jaren zestig en zeventig. Prachtig wordt beschreven hoe de vader van de hoofdpersoon, als hij vlucht voor de verantwoordelijkheden van het huwelijk en in mindere mate ook voor de eisen van de nationaal socialisten, onderdak kan vinden in een Frans dorpje dat onderdeel uitmaakt van een milieu van Poolse migranten dat zich uitstrekt van Silesië tot Noord-Frankrijk. Door het individueel eigene van de bewoners van de arbeidersbuurt te beschrijven door de ogen van de introverte ik-figuur bereikt Forte een poëtisch effect. Bovendien wordt je je bewust van de waardigheid van die mensen en van de onmogelijkheid van deze individuen om zich aan te passen aan het nazi-regime.
Toch is dat nazi-regime veel minder aanwezig dan je in een roman als deze zou verwachten. Het lijkt alsof hier een arbeidsbuurt wordt beschreven dat altijd al een zekere afstand tot de ontwikkelingen in Duitsland bewaarde. Als de hoofdpersoon later, op de vlucht voor de geallieerde bombardementen, terechtkomt in meer kleinburgerlijke milieus op het platteland blijkt hoe groot die afstand is.
Het boek is vooral fascinerend vanwege de geallieerde bombardementen op Duitse steden. Ik heb van mijn moeder, de dochter van een Rijnschipper, die de bombardementen op het Ruhrgebied en het industriegebied rondom Mannheim heeft meegemaakt, de verhalen over de verschrikkingen ervan altijd wel gehoord. Het vreemde aan die verhalen was altijd dat ik als klein kind al begreep dat ze buitengewoon haaks stonden op de dominante lezing van de geschiedenis: die bombardementen waren het verdiende loon van het Duitse volk. Maar de gruwelijke realiteit van die bombardementen-tot op de dag van vandaag taboe in Duitsland en de Duitse literatuur-maakt nieuwsgierig naar een andere lezing. Welke betekenis hebben de bombardementen gehad voor gewone mensen?
En dat zijn de mooiste verhalen: ze verleiden je tot nog een verhaal. V

Dieter Forte: Der Jungle mit den Blütigen Schuhen. Uitgegeven door Fischer Taschenbuch Verlag

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren