Borderless

21 August 2019

‘Je bent voor of je bent tegen’ – bij de dood van Van Gogh

De moord op van Gogh is een afschuwelijke daad. Van Gogh was een rechtse schreeuwlelijk, maar ook een kunstenaar die mooie films maakte.

Er is wel behoefte aan enig perspectief. Theo van Gogh was een man die het vrije woord vooral voor zichzelf opeiste. Tegenstanders viel hij persoonlijk aan, door ze te beledigen en te intimideren. Hij deinsde niet terug voor racistische en antisemitische uitspraken. Zo schreef hij: ‘Het ruikt hier naar caramel. Vandaag verbranden ze alleen de joden die aan suikerziekte lijden.’ Van Gogh minachtte de pijn van een ander. Moslims beledigde hij met ordinair gekijf, met kwetsende kwalificaties als ‘de vijfde colonne van de geitenneukers’, ‘getijsem uit Allah’s riolen’. Het riep niet de weerzin op die je zou verwachten – Van Gogh had de laatste jaren het tij mee. Een gemakzuchtige intellectuele elite stemde steeds vaker toe in zijn ordinaire aanvallen op minderheden. VVD-kamerlid Ayaan Hirsi Ali zag in hem een medestrijder, ‘een soldaat van het vrije woord’.

De dood van Theo van Gogh werpt een schaduw over het land. Was de wind onder de vleugels van rechtse moslimhaters wat minder gaan waaien, nu stormt het. Acties tegen de regering – van de demonstratie tegen het vluchtelingenbeleid tot de massale actie tegen de bezuinigingsplannen – brachten rechts weer een beetje in het defensief, na jaren van agressie. De moordenaar van Van Gogh baant de weg voor een verharding van de aanval op migranten. Het was geen toeval dat juist Verdonk op de lawaaidemonstratie in Amsterdam namens de regering sprak. De boodschap was duidelijk: je ben voor ons of tegen ons.

Staat het vrije woord op het spel? Neen. Het is 2004, en niet 1933. Zelfs de AIVD komt niet verder dan een groep van 150 fundamentalisten. De echte dreiging komt van hen die om een reactie schreeuwen. Onder het mom van de verdediging van de vrijheid van meningsuiting gebruikt rechts – Wilders, Van Aertsen, Verdonk, etcetera - de moord op van Gogh om de geesten rijp te maken voor een keihard terugslaan. Het is een houding die Van Gogh aangemoedigd had – ook hij vond dat er maar een weg was: zijn weg. Hij verdedigde de racistische visie dat de westerse cultuur superieur is. Hij steunde de regering in zijn aanval op vluchtelingen en migranten. ‘Hou je rug recht’, bemoedigde hij Verdonk.

Enthousiast word de gewenste respons voorbereid. Er wordt bepleit de middelen van de AIVD uit te breiden en de grenzen op het vlak van burgerrechten op te rekken. In toenemende mate wordt de Marokkaanse gemeenschap in zijn geheel verantwoordelijk gehouden. De werkelijkheid is dat de moordenaar van Van Gogh een fundamentalist is. Hij behoort tot een groep die zich tot doel stelt islamitische en autochtone Nederlanders tegen elkaar op te zetten. Hij heeft vrienden, maar is niet representatief voor de moslimgemeenschap. Des te angstaanjagender hoe die gemeenschap - net als links bij de moord op Fortuyn - de maat wordt genomen.

Er heerst in Nederland een klimaat van afrekening en onverdraagzaamheid. Ook aan de kant van radicale moslims. Kritiek op hun geloof; een confronterende film over huiselijk geweld; een vrouw die openlijk afstand neemt van haar godsdienst – de tere zieltjes van sommige gelovigen werden diep gekwetst. Stel je voor, Koranteksten op een bloot vrouwenlichaam. Wie dat doet, moet dood! En dus stapte de jonge strijder - zich in Irak of Palestina wanend – die ochtend op zijn fiets, maakte een eind aan het leven Van Gogh en stortte zich in een zelfmoordactie tegen de politie. Je bent voor of je bent tegen.

Die daad wordt absoluut niet gerechtvaardigd door het klimaat in dit land. Maar Verdonk en Balkenende en de hele rechtse kliek brengen wel het soort mensen voort dat zich erdoor gerechtvaardigd voelt.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren