Borderless

13 December 2019

Godsdienst als komedie en als drama

De R is in de maand. De dagen worden korter. De nachten lengen. Het wordt kouder en donkerder. Wederom loopt een jaar ten einde. Tijd voor bezinning. Voor sommigen een reden om God maar weer eens voor het voetlicht te halen. Dat geldt in ieder geval voor enkele filmproducenten. Momenteel draaien al drie films waarin God of althans de godsbeleving een belangrijke rol speelt. Dat zijn Bon Dieu (Goede God), Dorsvloer vol confetti en Kreuzweg (Kruisweg). Binnenkort komt daar Wonderbroeders bij. De eerste en de laatstgenoemde zijn komedies, nummer twee en drie hebben dramatische diepgang.

Lachen

Wonderbroeders draait op dit moment van schrijven nog niet. De film komt uit de koker van de makers van De Marathon. Het gaat over een groepje monniken dat zich verzet tegen de verkoop van hun klooster. Hoofdrolspeler en bedenker Martin van Waardenberg belooft ons in De Filmkrant: ‘Het is geen lach-of-ik-schiet-humor. Begrijp me goed: ik kan goed lachen om André van Duin, maar ik wil wat meer tragiek en diepte. Ik vind humor het mooiste als er een dramatische laag onder ligt.’ We zijn benieuwd!

Al wel enige tijd wordt de Franse film Bon Dieu vertoond. Vooral in Den Haag trekt deze film nogal wat bezoekers. Theater Dakota heeft hem zelfs in haar programma teruggehaald. Waar het Haagse succes aan te danken is, is niet helemaal duidelijk. Bezoekers noemen de film 'voorspelbaar'  en 'gemakkelijk'. Maar er werd tijdens de voorstelling veel en uitbundig gelachen. Blijkbaar hebben heel veel eigenlijk flauwe grappen achter elkaar toch een soort kieteleffect. Zeker als ze betrekking hebben op vooroordelen. De film gaat over een ouder en rijk, katholiek en rechts echtpaar in Frankrijk met vier dochters. Eén dochter trouwt met een Algerijnse niet-fanatieke moslim. Eén dochter stapt in het huwelijksbootje met een jood. De derde trouwt een ongelovige Chinees. Dan, eindelijk, komt de vierde met de aankondiging van een huwelijk met een rechtgeaarde katholiek! Blijkt dit een pikzwarte Afrikaan te zijn! Wiens ouders ook helemaal niet op een blanke dochter zitten te wachten. Enfin, verwikkelingen en nog meer verwikkelingen, waarbij je je afvraagt of de geventileerde vooroordelen die vooroordelen nou echt relativeren of juist versterken.

Een plekje in de hemel

Een stuk serieuzer is de Nederlandse Dorsvloer vol confetti. Over een meisje, Katelijne, twaalf jaar en achtste groeper, in een vrij streng Zeeuws gereformeerd boerengezin. God voor en God na. De kerk regeert. Benauwend. Een boek lezen naast de Bijbel is nergens goed voor, zeker niet voor meisjes. Schuld en boete. Als haar oudste broer een meisje bezwangert, dan moet hij met haar trouwen, hoewel hij niet van haar houdt. Zijn ware liefde fietst letterlijk aan zijn leven voorbij.

Dorsvloer vol confetti is een film op ware grootte. Zo kan het echt zijn gebeurd. Mooi gefilmd, mooie muziek, prima acteerwerk. Voor haar spel als Katelijne verdient Hendrikje Nieuwerf zonder meer een plekje in de hemel. Maar misschien had de film toch iets pittiger gekund. De worsteling met het geloof zit er wel degelijk in, maar wordt weinig voelbaar. Misschien is dat de prijs voor het realisme.

Zaligverklaring

Heel wat heftiger is Kreuzweg. Deze Duitse film over de 14-jarige Maria, die opgroeit in een fundamentalistisch katholiek milieu, grijpt je naar de strot. Tranen zijn onvermijdelijk. De arme drommel. Met een draak van een moeder, een drol van een vader en een duivelse priester. De verwoestende tirannie van de religie ten voeten uit. Wie na de Inquisitie, de Holocaust, Gaza, de IS, de MH17 en Ebola nog niet genoeg heeft van Onze Lieve Heer (lief?), die krijgt zijn trekken thuis in Kreuzweg. De film toont een knap, aardig en intelligent meisje dat wordt vermorzeld door religieuze verleiding (priester), godsdienstfanatisme (moeder) en  grenzeloze lafheid tegenover het geloof (vader). In haar puberale, kwetsbare levensfase is Maria niet in staat zich te bevrijden. Ze kan zich niet losmaken van het idee dat ze een groot offer aan God moet brengen om haar jongste broertje van een autistische aandoening te genezen. Ze verwacht dat zo'n offer haar tot een heilige zal maken.

De ontroering door de film wordt versterkt door de wijze waarop is gefilmd. We volgen Maria in veertien scènes die verbonden zijn aan de veertien statiën, zeg maar: de etappes, van de kruisweg van Jezus. Elf van de 14 scènes zijn gefilmd door één camera vanuit één positie, bij de overige drie beweegt de camera nauwelijks. Dat heeft een enorm verstillend en indringend effect. Mogelijk tilt dit de thematiek wat boven de realiteit uit. In ieder geval is het heel mooi gedaan. En Lea van Acken verdient als vertolkster van Maria op zeker een zaligverklaring!

Soort artikel: 

Add new comment

Plain text

  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.

Reageren