Borderless

7 December 2019

Argo: Hollywood ten voeten uit

Tot beste film van het voorbije jaar is door de Oscar-jury Argo uitgeroepen. Deze film over de bevrijding van Amerikaans ambassadepersoneel uit Teheran viel dik in de prijzen. Behalve dat Argo werd gekozen tot de beste film, waren er ook Oscars voor de beste montage en voor het beste scenario. Erg verrassend zijn deze prijzen niet. Het ís een goede film. Bovendien: de Oscars worden uitgedeeld door de filmindustrie van Hollywood. En Argo is op en top het moderne Hollywood. Nog altijd héél Amerikaans, maar tegenwoordig wel met hier en daar een kritische noot.

Onderduikers
Argo neemt ons mee naar Iran in 1979, toen nog Perzië geheten. De sjah, een wrede dictator, is na een massale volksopstand gevlucht naar Amerika. De Iraanse regering verlangt zijn uitlevering om hem te berechten. Amerika weigert. Op 4 november 1979 bestormen boze studenten in Teheran de Amerikaanse ambassade en gijzelen 66 personeelsleden. Al snel worden 13 vrouwen en zwarten en één zieke vrijgelaten. De overige 52 komen pas na 444 dagen weer op vrije voeten. Wat de studenten niet weten, dat is dat 6 Amerikanen, vier mannen en twee vrouwen, op 4 november de dans ontspringen en onderduiken bij de Canadese ambassadeur. Argo gaat vooral over de actie die de CIA op touw zet om deze zes Amerikanen heelhuids Teheran uit te smokkelen.

Zonder fratsen
Ben Affleck, die al eerder samen met met Matt Damon een Oscar won voor Good Will Hunting, speelt de hoofdrol in Argo. Hij leidt de ontsnappingsoperatie als CIA-man Tony Mendez. Ben Affleck is ook de regisseur. En, eerlijk is fair, hij heeft er een mooie en spannende film van gemaakt. Beeld, geluid, opbouw, acteerwerk, alles is prima verzorgd. Het verhaal is traditioneel verfilmd, met een begin, een midden en een eind. Zonder fratsen. Dat past goed bij het van zichzelf al spannende gegeven dat zo realistisch verteld kan worden.

Realisme?
Hoe realistisch is Argo? De makers zeggen niet meer dan dat de film is “gebaseerd op een waargebeurd verhaal”. In grote lijnen klopt dat. Toch zijn er scènes ingevoegd om de spanning op te voeren. Een gewaagd uitstapje van de onderduikers in de stad en de wilde achtervolging op het vliegveld van Teheran zijn verzonnen. Wat evenmin in overeenstemming is met het werkelijke gebeuren, dat is de uitsluitende heldenrol voor de Amerikaanse CIA. Ben Affleck heeft achteraf ruiterlijk toegegeven dat de rol van de Canadezen bij de onderduik en bij de verlossing onderbelicht blijft. Maar zo werkt Hollywood nog steeds: Yankee-chauvinisme is onontkoombaar. Dat neemt niet weg dat er af en toe kritische kanttekeningen zijn opgenomen. Zo vragen sommige Amerikaanse functionarissen in de film zich openlijk af of 'ze de gijzeling niet zelf over zich hebben afgeroepen'. Ze verwijzen daarbij naar de door Amerika in 1953 ondersteunde staatsgreep waarbij de sjah van Perzië aan de macht werd geholpen en op de steun aan zijn schrikbewind gedurende een kwart eeuw. Sinds lieden als de progressieve George Clooney in Hollywood rondlopen – en hij is mede-financier van Argo – komen dit soort kritische noten steeds meer voor. Denk bijvoorbeeld aan Syriana en aan Good Night, and Good Luck, films waarin de vaak nietsontziende Amerikaanse politiek wordt aangeklaagd.

Effect
Blijft de vraag of Argo gezien kan worden als opwarmertje voor een oorlog tegen Iran. Dat is wat de Iraanse autoriteiten beweren. Zij zien de film als een zet in een groot complot van Israël en Amerika, bedoeld om de publieke opinie op te zetten tegen Iran en rijp te maken voor een militaire aanval op dat land. Zoals te verwachten heeft het dictatoriale regime in Teheran de film dus verboden. Hoewel dat een voorbeeld is van altijd stompzinnige censuur – die niet echt schijnt te werken omdat Argo inmiddels op vele plaatsen, waaronder de Universiteit van Teheran, is vertoond – is de vraag naar het effect van de film wel gerechtvaardigd. Een bioscoopbezoekster riep na afloop van een voorstelling iets in de geest van 'wat een vreselijk land dat Iran, wat een verschrikkelijke mensen!' Zo kán de film worden opgevat. Binnen een eenzijdige stroom van informatie, tegenwoordig vaak 'een frame' genoemd, kán deze film bijdragen aan oorlogsophitsing. Daarom móet er gewezen worden op de 'goede' Iraniërs die óók in Argo meedoen en op de beroerde Amerikaanse politiek waarmee het allemaal begonnen is.

Tags: 
Soort artikel: 

Add new comment

Plain text

  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.

Reageren