Borderless

19 October 2019

Internationalisme begint met lokale strijd

‘Nu ik tweeeneenhalf jaar in het Europarlement zit ben ik meer tegen het EU dan ooit’, zegt Soren Sondergaard in dit interview. Hij is van mening dat de EU bijdraagt aan nationalisme en vindt dat internationalisme gebaseerd moet zijn op de concrete strijd in de afzonderlijke landen. Sondergaard vertegenwoordigt de partij ‘Volksbeweging tegen de EU’, is lid geweest van het Deense parlement voor de Rood-Groene Alliantie en is lid van de Deense sectie van de Vierde Internationale.

Je zit nu tweeënhalf jaar in het Europarlement. Wat heb je weten te bereiken?
De Volksbeweging heeft ervoor gezorgd dat ik kwesties in het Europarlement aan de kaak kan stellen. Niet alleen heb ik hierdoor de aandacht kunnen vestigen op wat er allemaal gaande is, ook komen deze kwesties in Denemarken in het nieuws. Dit zorgt voor een wisselwerking en ik kon de eisen van de bewegingen op een hoger plan brengen.

Wat was volgens jou het belangrijkste punt in de tweeënhalf jaar dat je nu in het Europarlement zit?
De twee belangrijkste punten zijn de voortdurende aanvallen op arbeidsrechten en het anti-democratische karakter van de EU.
De EU is momenteel bezig de vakbeweging te vernietigen door het onderrmijnen van loon-en arbeidsvoorwaarden. Het Europese Hof van Justitie heeft vier uitspraken gedaan die het groene licht geven voor onderbetaling van buitenlandse arbeiders. Het Hof heeft ook een uitspraak in een Zweeds conflict onwettig verklaard. Dit betekent dat de arbeidsconflicten niet langer worden opgelost door rechters in het land waar ze spelen maar door rechters in Luxemburg. Al deze kwesties hebben we in Denemarken opgepakt en we hebben er een beweging om opgebouwd. De EU gebruikt bewust de interne markt om arbeiders tegen elkaar op te zetten. We hebben we een voorstel gedaan in het Europarlement dat de EU zich niet moet bemoeien met het stakingsrecht maar daar werd massaal tegen gestemd.
Het tweede grote probleem is dat de EU in haar geheel een pas op de plaats moet maken en het gehele project moet heroverwegen – anders zal het almaar ondemocratischer worden. Dit is het fundamentele dilemma waarin de EU zich bevindt sinds de referenda in Nederland en Frankrijk de Grondwet afwezen. Gedurende dit proces, vanaf 2007 tot aan het Verdrag van Lissabon, kon ik zien hoe men consequent hetzelfde Verdrag met leugens, bedreigingen en manipulatie heeft voortgezet. Om de Nederlanders tevreden te stellen heeft men alle verwijzingen naar het Europese volkslied, het motto en EU-wetsprecendenten uit de tekst verwijderd - maar de kern is in een juridisch bindend verdrag onder het Verdrag van Lissabon. In Frankrijk kon men de doelstelling ‘onbegrensde concurrentie’ niet waarderen, dus werd deze uit het Verdrag geschrapt en wordt nu gedaan alsof deze gebaseerd is op sociale gronden. Feitelijk is het een protocol onder hetzelfde Verdrag met dezelfde tekst. Ik stelde de vraag aan de Commissie en dit kreeg ik als antwoord: “De Commissie kan dus de eerbare afgevaardigde verzekeren dat de amendementen, toegevoegd aan het Verdrag, geen praktische gevolgen zullen hebben voor de rechtshandhaving van de mededingingsregels.”

Dat klinkt allemaal erg negatief, is het dit allemaal waard?
Als ik, of wie dan ook, niet in het Europarlement zou zitten om de aandacht op dit soort zaken te vestigen, dan zou niemand weten wat er aan de hand zou zijn. Wij hebben geprotesteerd, zaken blootgelegd, maar ook bijgedragen aan het inzichtelijk maken van wat er allemaal aan de hand is. Zelfs voor links is het niet altijd duidelijk dat de EU een belangrijk instrument van de bazen is. Ongeacht van wat men vond van de regimes in Oost-Europa, ze vertegenwoordigden een alternatief en het geloof dat de wereld anders georganiseerd kan worden. Dit dwong de bourgeoisie tot een aantal democratische concessies om arbeiders tevreden te houden. Nu is de situatie anders, nu staan sociale bezuinigingen en confrontaties op de agenda. Het is van groot belang voor de bourgeoisie om een instrument te hebben waar manipulatie mogelijk is - en dit is de rol die de EU vervuld.

Aan de linkerzijde is men het er over eens: de EU is zeer ondemocratisch. Maar moet links pleiten voor versterking van de nationale staten, of moeten we vechten voor echte democratie op Europees niveau?
Ik ga voor echte democratie en dan op een hoog niveau ook. Maar voor gewone mensen zijn alledaagse kwesties heel reëel. Denen sterven aan salmonella, terwijl Denemarken een effectief plan heeft ontwikkelt waardoor ons land salmonella-vrij was. Dit alleen maar omdat wij gedwongen zijn om pluimvee uit de rest van Europa in te voeren. De Nederlandse bevolking wordt vergiftigd door Deens varkensvlees. Moeten we dat accepteren? Nee, de Nederlandse bevolking moet nee kunnen zeggen tegen giftig Deens varkensvlees.

Maar links moet toch gewoon verdergaan met het eisen voor meer democratie op Europees niveau?
Dat is waar. Maar wat doen we dan tot die tijd? Op de werkvloer vrezen arbeiders te worden vervangen door arbeiders die werken voor de helft van hun salaris. Moeten we hiertegen vechten, met het risico dat het Europese Hof van Justitie hier tegen is? Onze boodschap is dat we ertegen moeten strijden. Daar is niets xenofoobs aan. Oost-Europese arbeiders zijn van harte welkom op de Deense arbeidsmarkt, maar dan wel op dezelfde voorwaarden waar Deense arbeiders hard voor gestreden hebben. Dat is echte solidariteit.

Kan het bestaan van de EU bijdragen aan de vereniging van Europeanen en daarmee aan het creëren van een internationalistisch bewustzijn?
Nee, de EU bevordert nationalisme. We zagen dit onlangs tijdens de staking in Engeland onder de slogan ‘ British jobs for British workers’ (Britse banen voor Britse arbeiders). Als de EU daadwerkelijk de Europese burgers zou vertegenwoordigen dan zou deze makkelijk kunnen besluiten dat iedereen onder dezelfde voorwaarden moet werken. Maar de EU is een instrument dat de arbeidersbeweging kan vernietigen en de arbeidersklasse in de verschillende landen tegen elkaar uit kan spelen – en dit leidt tot nationalisme en de opkomst van extreem-rechts in Europa.

Hoe kunnen we het internationalisme bevorderen?
Trek de beslissingen dichter naar de mensen toe. Het idee dat internationalisme het beslissingsrecht verder weg van de mensen duwt is vreemd. EU- rechtsuitspraken ondersteunen populistisch rechts. Ons antwoord kan niet alleen zijn dat we een andere wereld willen - we moeten de strijd hier en nu aangaan. Internationalisme is niet iets dat gaande is in andere landen, het gaat er ook om hoe we omgaan met mensen in onze eigen landen. Wij staan voor gelijkheid en solidariteit, tegen de EU die juist staat voor discriminatie.

Is jouw mening over de EU veranderd in de tweeënhalf jaar die jij in het Europarlement zit?
Ja, ik ben nu nog meer tegen! Ik zie nu van dichtbij hoe er gemanipuleerd wordt en dat mensen de macht verliezen. De Centrale Bank zegt tegen Letland: De overheidsuitgaven moeten omlaag, de lonen naar beneden of anders zal de welvaart dalen. Dat is het gevolg van het stabiliteitspact en hadden we ook verwacht tijdens onze strijd tegen de euro. De daadwerkelijke strijd gebeurt op lokaal niveau en als we nu niet vechten hebben we op voorhand verloren. En als niemand bereid is de strijd aan te gaan en te breken met het EU-systeem dan hebben we ook verloren.

Hoe kunnen we de strijd aangaan? En hoe doen we het internationaal?
Eerst moeten we het politieke terrein terugwinnen, op nationaal en internationaal niveau. We kunnen nationalisatie van banken eisen in de landen waar dat mogelijk is. Hoe meer een land afhankelijk is van de EU, hoe minder het mogelijk is om de macht te grijpen. De realiteit is dat in de meeste gevallen de strijd een nationale of lokale basis heeft.

Maar moeten we niet ook ook eisen stellen voor de democratisering van de EU ... hervormingen eisen die kunnen leiden tot kleine verbeteringen als kleine stapjes naar een groter doel?
Uiteraard moeten we strijden voor de fundamentele democratische rechten. De Raad moet uitleggen waar ze hun geld aan uitgeven, nu heeft het parlement bijvoorbeeld de begroting goedgekeurd zonder deze te kennen!

De EU is gegrondvest op een politieke basis, het is geen geografische organisatie. De EU is een politieke organisatie, zoals de NAVO - en wij eisen ook dat Denemarken zich terugtrekt uit NAVO. De EU is tegen sociale rechten en is voor vrije handel. Dit kan alleen veranderd worden als alle 27 landen het ermee eens zijn, niet als slechts 23 landen dit willen. Ondertussen hebben we rechters die rechtspreken op basis van de verdragen en die rechtspreken in het voordeel van het grote geld.

Gaat het er dan niet om om een Europese mobilisatie te organiseren zodat we dit te veranderen?
Mobilisatie gebeurt alleen in het kader van concrete gebeurtenissen. Mensen zijn alleen tegen de EU als het een beleid voert dat hen raakt - en niet alle mensen worden op hetzelfde moment geraakt. Daarom is het moeilijk om een Europese strijd te voeren. Je moet internationalist zijn in je eigen land. Als Denemarken snijdt in de uitgaven aan buitenlandse hulp, is het toch absurd om te eisen dat de EU meer aan ontwikkelingshulp moet uitgeven? De landbouwsubsidies kosten tienduizenden doden in de Derde Wereld. Het zijn de Nederlandse socialisten die moeten eisen dat er een einde komt aan landbouwsubsidies in Nederland.

Men zegt dat de huidige economische crisis de noodzaak voor de EU bevestigt. Wat zeg je daarop?
Het is in het beste geval naïef en in het slechtste geval euro-nationalistisch. Wereldwijde crises vereisen wereldwijde oplossingen. Crises kennen geen grenzen, noch de Deense, noch de Europese. Vaak is Europa niet eens bijzonder relevant voor het oplossen van crises. De EU is te groot voor de kleine dingen, maar te klein voor de grote dingen. Veel problemen vragen om internationale oplossingen, maar dat moet niet het uitgangspunt zijn van de EU.

Add new comment

Plain text

  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.

Reageren