'We moeten eindelijk de volkswijken in!' Bijna geen enkele discussie met oudere kameraden gaat zonder die zin. En wat hoor je als je met jongere mensen praat? 'We moeten eindelijk de dominantie van de AfD op sociale media tegengaan!' Hoe vaak die zinnen ook gezegd worden, het is moeilijk om er een politieke praktijk uit te ontwikkelen. Met de huidige vernieuwing van Die Linke is dat precies wat nu mogelijk is geworden.

Grijze betonnen torenflats, bewolkte lucht, net boven nul graden: zo ziet de wijk Ostheim in Keulen eruit op een zondag in de winter. Corinna en Robin bellen aan bij een flatgebouw met enkele tientallen appartementen. Ze zijn allebei midden twintig, dragen witte vesten en hebben rode schrijfblokken bij zich. 'Hallo, wij zijn van Die Linke. We zijn met alle buren aan het praten over hoe het hier in de buurt gaat. Zou u ons binnen kunnen laten?' De twee moeten het drie keer proberen voordat de voordeur opengaat. Daarna bellen ze aan bij elke deurbel in het hele gebouw.

Hun missie maakt deel uit van de 'grote enquête'. Activisten van Die Linke bellen in heel Duitsland aan – meer dan 100.000 tegen het einde van 2024 – en vragen mensen naar hun dagelijkse problemen, vooral in minder welvarende buurten. Bijna niemand heeft het hier over problemen met migranten, maar in plaats daarvan over hoge huren en algemene inflatie. Die hebben zich uitgekristalliseerd als de kwesties die de meeste mensen bezighouden en zouden daarom het middelpunt van de verkiezingscampagne moeten zijn.

Corinna en Robin zijn tevreden aan het eind van hun dag. De meeste contacten zijn positief. 'Mensen zijn gewoon blij dat iemand ze vraagt hoe ze tegen dingen aankijken,' legt Corinna uit aan SoZ. Het dagtotaal voor de bijna tien activisten: bij 219 deuren aangeklopt, waarvan 89 geopend, 44 goede gesprekken en 9 verkiezingstoezeggingen voor Die Linke. 'Dat is op zichzelf zeker niet doorslaggevend voor de verkiezingen, maar het is meer dan niets,' zegt Robin lachend. De campagne wordt ook gedocumenteerd door een social media team en er wordt een video gedeeld op Instagram. Op die manier worden ook duizenden anderen bereikt.

Paradoxale situatie

Wat gebeurt er in de partij Die Linke? De meeste media voorspellen bijna dagelijks haar ondergang. Desondanks stromen jonge nieuwe leden toe naar de wijken en bereikt Caren Lay, lid van de Bondsdag, honderdduizenden op sociale media met haar rapoptredens.

De afsplitsing van het Wagenknecht-kamp wordt vaak genoemd als een reden voor de teruggang. Dat was een jaar geleden en Die Linke bevindt zich nu in een paradoxale situatie. De partij lijkt zwakker te zijn geworden bij het electoraat en is in landelijke peilingen met een beslissende 1-2 procentpunten onder de drempel van 5 procent gezakt. In haar bolwerk Thüringen daalde ze van 20 procent in de peilingen voor de splitsing naar 13 procent bij de deelstaatverkiezingen afgelopen september.

Dat staat in schril contrast met de versterking van de structuren. Het aftreden van Wagenknecht werd gevolgd door een golf van nieuwe leden die het hele jaar door aanhield en versterkt werd door de stoplichtuittreding. Bij de jaarwisseling 2024/2025 had Die Linke 58.000 leden, 16 procent meer dan in 2023. De gemiddelde leeftijd is gedaald van 55 naar 51, wat maar net boven die van de Groenen ligt.

Het belangrijkste is dat veel nieuwe leden daadwerkelijk actief zijn. Actief Links, dat langs de deuren gaat, is een subgroep van de districtsvereniging in Keulen. Ze staat naast de 'officiële' structuren en lokale organisaties om minder bureaucratisch te zijn en daardoor aantrekkelijker voor nieuwe leden. 'November was echt zwaar,' meldt Corinna. 'Bij elke bijeenkomst zaten minstens tien mensen die er nog nooit waren geweest en zeiden: 'We zijn net lid geworden – wat kunnen we nu doen?' Niet alleen in de grote steden vindt die dynamiek plaats: Actief Links probeert het huis-aan-huis offensief landelijk op gang te krijgen. De districtsvereniging van Neder-Beieren-West meldt bijvoorbeeld een verdubbeling van haar ledenaantal.

Alle linkse mensen zijn welkom

Toch is de crisis van de partij existentieel: in Brandenburg verloor de parlementaire fractie in september voor het eerst in een Oost-Duits deelstaatparlement.

Waarom zouden wij ons daar als links-radicalen, communisten en socialisten druk om maken? Die Linke is immers bepaald geen eensgezinde antikapitalistische partij, ook al benadrukken haar nieuwe partijleiders, Ines Schwerdtner en Jan van Aken, herhaaldelijk haar oriëntatie op het socialisme. Met veel leden – nieuw en oud – hebben we zeker tegenstellingen, zowel inhoudelijk als in onze politieke cultuur.

Maar wat betekent dat in een tijd waarin we ons maatschappelijk terugtrekken en de verschuiving naar rechts voortschrijdt? In een fase waarin linkse ideeën zich verspreiden in de samenleving, zouden we misschien nieuwe organisaties vinden om radicalere inhoud naar voren te brengen. In de huidige situatie is het echter belangrijk om ons te verenigen met alle andere linkse organisaties en belangrijke structuren te behouden.

Die Linke is er daar ongetwijfeld één van: gefundeerde kritiek op de regering is nauwelijks mogelijk zonder de informatie die parlementaire enquêtes in de Bondsdag opleveren – waarbij de ministeries kritische vragen van de oppositie moeten becommentariëren en ook onderzoeken. De aan de partij gelieerde Rosa Luxemburg Stichting (die alleen overheidsfinanciering ontvangt als er een parlementaire fractie in de Bondsdag is) financiert academisch onderzoek en educatieve evenementen voor de hele beweging. En de kantoren van linkse parlementsleden worden in veel steden, zoals Erfurt, Kassel en Leipzig, gebruikt als regelmatige ontmoetingsplaatsen voor linkse groepen.

Een crisis en een kans

Deze crisis herbergt ook een kans: de vernieuwing van de partij opent nieuwe mogelijkheden voor de hele linkse beweging. Het Wagenknecht-kamp vertegenwoordigde standpunten die onverenigbaar zijn met onze politieke principes, bijvoorbeeld een inhumaan migratiebeleid of discriminatie van transpersonen. Die loopgravenoorlog is nu verleden tijd. Het verkiezingsprogramma geeft ons de kans om belangrijke linkse eisen in de bredere publieke arena te plaatsen, van de huurstop tot de vermogensbelasting. De partij heeft zichzelf verjongd en is dichter naar buitenparlementair links opgeschoven, zoals te zien is in de kandidatuur van Sea Watch activiste Lea Reisner in het kiesdistrict Keulen II. We hebben nu de kans om een beweging te worden die verankerd is op straat, in huizen en in het parlement.

Een paar dagen na de actie in Ostheim zijn Corinna en Robin terug op de wekelijkse bijeenkomst van Actief Links, waar ze de strategie voor de verkiezingscampagne in Keulen uitleggen aan verschillende nieuwe leden. Nadat ze zich in de herfst voornamelijk op Ostheim en Chorweiler hadden gericht, worden de huis-aan-huis gesprekken nu uitgebreid naar veel andere wijken. Het plan is om tot de verkiezingen op 23 februari minstens twee keer per week te beginnen. En er zullen ook posters moeten worden geplakt op de traditionele manier.

Dit artikel stond op SoZ. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.