Nederland wil een schikking in rechtszaken die Indonesische nabestaanden in 2018 tegen de staat hebben aangespannen. Het gaat om kinderen wiens vaders eind jaren veertig werden geëxecuteerd nadat ze eerst gedwongen werden te vechten op leven en dood.

De lugubere tweegevechten werden door Nederlandse soldaten georganiseerd. De staat biedt de slachtoffers nu een compensatie aan van 5.000 euro per persoon. Dit staat in schril contrast met het bedrag van 20.000 euro dat Indonesische weduwen bij eerdere uitspraken ontvingen. Advocaat Liesbeth Zegveld, die hen namens Stichting Comité Nederlandse Ereschulden (K.U.K.B.) bijstaat, had 30.000 euro geëist.

De rechtszaken tonen aan dat hoge Nederlandse militairen op Zuid-Sulawesi tenminste zes menselijke tweegevechten hebben gehouden, die zij zelf het ‘godsgericht’ noemden. Bij aankomst in een dorp vroegen ze de bevolking wie er bij het anti-Nederlandse verzet betrokken was. Deze persoon moest dan vechten tegen de man die hem had aangewezen. Op het monument in de plaats Amparita staan vierenvijftig namen vermeld en op een ander monument in Lisu zevenenveertig. Zowel de verliezer als de verklikker werden door Nederlandse soldaten geëxecuteerd.

De zaken die nu lopen zijn aangespannen door elf nabestaanden en getuigen. Onder hen de 82-jarige Ambo Asse uit Lisu die op tienjarige leeftijd in 1947 in zijn dorp naar zo'n tweegevecht moest kijken. In januari dit jaar hoorde de rechtbank in Den Haag nog een getuige via een internetverbinding.

Een van de Nederlandse top-officieren die de gevechten organiseerde was kapitein Eduard Rijborz. Hij was onderdeel was het Depot Speciale Troepen waar de beruchte KNIL-kapitein Raymond Westerling leiding aan gaf. De Nederlandse autoriteiten eerden Rijborz voor zijn misdaden tegen de menselijkheid. In 1947 kreeg hij een hoge militaire onderscheiding, de Bronzen Leeuw, voor zijn  ‘bijzonder moedige en beleidsvolle daden’.

De schikking houdt ook in dat als kinderen in de toekomst zullen procederen, de staat hen niet tegemoet zal komen in het vergoeden van de proceskosten. Dat doet zij wel in het geval van de nabestaanden van de slachtoffers van de tweegevechten indien zij de schikking van 5.000 euro accepteren. Het is duidelijk dat de Nederlandse staat hiermee probeert om de bedragen van compensaties zo laag mogelijk te houden. Zij wil voorkomen dat er in de toekomst hogere bedragen kunnen worden afgedwongen.

K.U.K.B.-voorzitter Jeffry Pondaag reageert: “Hoe schaamteloos kun je zijn als land, hoezo 4 & 5mei?”