Binnen de Abvakabo FNV functioneert al jaren een Palestinawerkgroep. Die komt voort uit de Werkgroep Palestijnse Vakbeweging (WPV), die eind tachtiger jaren - kort na het begin van de eerste intifada - door leden van FNV-bonden werd opgericht. Grenzeloos sprak over de werkgroep en het belang van internationale solidariteit vanuit de vakbeweging met Bert Giskes, een van de actieve leden van de werkgroep.

‘Solidariteit, dat is toch de kern van het vakbondswerk, onderlinge solidariteit, die houdt toch niet op bij de landsgrenzen’, is het antwoord van Bert op de vraag waarom de vakbeweging zich bezig zou moeten houden met steun aan de Palestijnen. ‘En daar komt bij dat we heel veel kunnen leren van onze vakbondscollega's elders in de wereld’, voegt hij daar aan toe. ‘In grote delen van de wereld heeft de vakbeweging het heel wat moeilijker dan wij hier. Daar staat voor vakbondsmensen heel wat meer op het spel en dat leidt vaak tot heel strijdbare en betrokken vakbondsleden. Dat is inspirerend voor het vakbondswerk hier, dat vaak wel wat meer pit kan gebruiken.’

En waarom specifiek Palestina? Ook dat is voor Bert eigenlijk vanzelfsprekend. ‘Er zijn dingen die verkeerd zitten, en dingen die verschrikkelijk verkeerd zitten’, zegt hij. ‘Dat laatste, daar valt de situatie van de Palestijnen onder. Je heb daar een combinatie van kolonialisme, bezetting, oorlog, racisme, dat kom daar allemaal samen en dat is heel schrijnend.’

‘En’, gaat hij verder, ‘internationaal vakbondswerk is ook gewoon een kwestie van eigenbelang. We hebben allemaal te maken met internationale ontwikkelingen, met handelsverdragen en allerlei internationale afspraken. Als je als vakbeweging niet oplet en niet internationaal samenwerkt dan glipt dat allemaal door je vingers. Dan kunnen regeringen en bedrijven doen wat ze willen en loop je er als vakbeweging steeds een paar stappen achteraan. Als vakbeweging moet je ook internationaal een vuist maken en dat doe je niet alleen aan de top, door samen te werken in internationale koepels, dat moet ook aan de basis gebeuren door gewone leden en zo nodig dwars door de formele structuren heen.’

‘De Palestinawerkgroep is ontstaan uit acties van vakbondsleden voor Palestina’, legt Bert uit. ‘Die leden vonden dat ook in het kader van hun bond er iets aan solidariteit met de Palestijnen gedaan moest worden. De eerste jaren waren we een groot deel van de tijd bezig met het duidelijk maken dat de Palestijnen onze aandacht en solidariteit nodig hadden en verdienden. De situatie van de Palestijnen lag heel lang heel moeilijk in Nederland, en nog steeds. Er was zeker jaren geleden een sterke identificatie met Israël en het afschuwelijke lot van de Palestijnen werd nauwelijks gezien. Inmiddels is daar gelukkig enige verandering in gekomen, al is van een evenwichtige berichtgeving nog lang geen sprake. Het verstrekken van informatie is dan ook nog steeds een belangrijke taak voor de werkgroep.’

Boycot, Desinvestering en Sancties

‘In de internationale politiek’, zo gaat hij verder, ‘is er al tientallen jaren geen enkele vooruitgang in het oplossen van de problemen van de Palestijnen. Het zogenoemde vredesproces zit muurvast. De VS staan achter Israël en de EU loopt daar achteraan. In zo’n situatie is het belangrijk dat er vanuit de bevolking initiatieven worden genomen en druk wordt uitgeoefend. Bij Zuid Afrika hebben we indertijd gezien hoe belangrijk dat is. De acties in Europa, de VS en elders hebben uiteindelijk een belangrijke bijdrage geleverd aan de val van het apartheidsbewind.

Dat is ook wat ons voor ogen staat met de internationale campagne van Boycot, Desinvestering en Sancties (BDS). Tot die campagne is opgeroepen door een groot aantal Palestijnse organisaties en het is voor ons en vele solidariteitsgroepen overal in de wereld een hoofdpunt. En niet zonder succes, zoals bijvoorbeeld blijkt uit het feit dat het pensioenfonds voor zorg en welzijn PFZW - na het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) het grootste pensioenfonds van Nederland - zijn betrokkenheid bij vier Israëlische banken die investeerden in nederzettingen in door Israël bezet gebied heeft teruggetrokken. Een Israëlische activist zei laatst dat PGGM daarmee meer voor de vrede in het Midden Oosten heeft gedaan dan tien jaar beleid van de VS, en daar zit wel wat in. Helaas heeft het ABP ondanks de internationale druk een dergelijke stap nog niet gezet, maar die druk wordt steeds sterker.’

‘Voor vakbondsleden zijn die pensioenfondsen natuurlijk heel belangrijk’, gaat Bert verder. ‘Het is ons pensioengeld dat daarin is geïnvesteerd en je wilt natuurlijk niet dat jouw geld belegd wordt in uitbreiding en versterking van de illegale nederzettingen in bezet gebied, of bij bedrijven die betrokken waren bij de bouw van de muur of bij andere projecten die erop gericht zijn om de onderdrukking van de Palestijnen te versterken of te handhaven. De vakbeweging is vertegenwoordigd in de besturen van de pensioenfondsen. Daarom streven wij als werkgroep ernaar dat het niet-investeren in bedrijven die op welke manier de bezetting steunen algemeen FNV beleid wordt en dat de FNV'ers in de besturen van de pensioenfondsen daar ook voor gaan.’

'In september hebben we daar in FNV-verband een hele interessante discussiedag over gehouden. Daar waren ook  vertegenwoordigers van verschillende pensioenfondsen en dan blijken er hele verschillende benaderingen te zijn. Bij het pensioenfonds voor de landbouw zeggen ze gewoon; de Israëlische bezetting van Palestijns gebied is illegaal, daar heeft de internationale gemeenschap zich duidelijk over uitgesproken, in bedrijven die daar aan mee- werken gaan wij dus niet investeren. PGGM heeft een wat ingewikkelder redenering; die zeggen: de nederzettingen zijn illegaal, maar de mensen die daar wonen hebben ook rechten. We zijn er dus niet tegen dat Israëlische banken in de nederzettingen actief zijn, maar ze hebben de vier Israëlische banken uit hun portefeuille verwijderd omdat die ook investeerden in uitbreiding van de nederzettingen.

Het ABP daarentegen heeft, ondanks oproepen daartoe, onder andere van de Zuid-Afrikaanse bisschop Tutu en vele anderen recentelijk besloten hun belang in drie Israëlische banken en andere bij de bezetting betrokken bedrijven niet af te stoten. Er is voor ons als vakbondsleden dus nog een wereld te winnen,’ concludeert Bert.

Delegaties en bezoeken

Naast het geven van informatie en de BDS campagne is ook het contact met en de ondersteuning van Palestijnse collega’s een belangrijke activiteit van de werkgroep. Er zijn de afgelopen jaren twee delegaties naar de Palestijnse gebieden geweest. De eerste in 2012 bestond uit kaderleden en in februari van dit jaar ging er een delegatie met onder andere FNV voorzitter Ton Heerts en AbvaKabo voorzitter Corrie van Brenk en FNV en Abvakabo bestuurder Lot van Baaren. Voor de FNV was dat een belangrijke stap. Het contact met de Palestijnse vakbeweging - of misschien moeten we zeggen de Palestijnse vakbewegingen -  is niet altijd eenvoudig.'

‘De belangrijkste organisatie waar wij contact mee onderhouden is de PGFTU (Palestine General Federation of Trade Unions)', vertelt Bert. ‘Dat is de vakcentrale die nauw verbonden is met Fatah, de politieke beweging van Mamoud Abbas, de voorzitter van de Palestijnse Autoriteit. Vanwege die nauwe band heeft de PGFTU goede ingangen bij de Palestijnse Autoriteit, maar ze speelt een veel mindere rol bij het organiseren van acties en stakingen. Daarnaast hebben we ook contact met een aantal onafhankelijke vakbonden die verbonden zijn met DWRC. Dat is geen vakcentrale maar, zoals de naam Democracy and Workers Right Center al aangeeft, een organisatie die vakbonden en andere progressieve organisaties ondersteunt.

De Palestijnse vakbeweging kan niet werken voor de Palestijnse arbeiders in de door Israel bezette gebieden. De Israëlische vakbeweging Histadrut doet niets voor ze. Een nieuwe vakbond, WAC Ma’an, komt wel op voor hun belangen. Daar hebben we ook contact mee. Histradut is net als de FNV aangesloten bij het Internationaal Verbond van Vakverenigingen (IVV), het is dus om het zo te zeggen een officiële partner van de FNV maar het contact daarmee is niet meer dan formeel en dat geldt ook voor onze relatie als AbvaKabo met de Israëlische bond die actief is in de publiek sector. Overigens is er binnen het IVV en de daarbij aangesloten organisaties een toenemende neiging om de band met Histadrut ter discussie te stellen. Want het is een organisatie die tot voor kort Palestijnse arbeiders van lidmaatschap uitsloot (onder internationale druk is dat op papier veranderd, maar in de praktijk is er niets veranderd) en die de hele Israëlische politiek, inclusief de oorlog tegen Gaza steunt.’

Morele steun en druk

Wat is het effect van de steun aan de Palestijnse vakbeweging? Bert: ‘Het belangrijkste is misschien wel de morele steun, het feit dat er belangstelling is voor hun situatie. Ik ben zelf mee geweest met het bezoek in 2012 en ook als je daar gewoon op straat loopt wordt je al aangesproken door mensen die je bedanken, alleen al voor het feit dat je daar bent en laat zien dat je belangstelling heb voor hun situatie. En voor de Palestijnse vakbeweging is het natuurlijk helemaal belangrijk dat ze steun ontvangen.

Daarnaast is denk ik de druk in het kader van de BDS campagne van groot belang. De druk op pensioenfondsen om niet meer te investeren in de bezetting, en de voorlichting aan vakbondsleden om ze te bewegen zich bij de BDS campagne aan te sluiten en geen producten uit de illegale nederzettingen meer te kopen. En natuurlijk blijft de algemene informatie over de situatie van de Palestijen belangrijk.’

‘We zijn overigens niet de enigen binnen de vakbeweging die met Palestina bezig zijn’, voegt hij  daar aan toe. ‘Ook binnen een aantal andere bonden, zoals de Bouwbond FNV en FNV Bondgenoten, zijn er mensen mee bezig. Dat loopt vaak via andere lijnen dan bij ons. Dan gaat het om steun aan projecten van vakbonden daar en om werk binnen grote multinationale ondernemingen die ook in Israël, de bezette gebieden of in Palestijnse gebieden actief zijn. Dat laatste is natuurlijk ook belangrijk. Want aan de ene kant kan je er voor pleiten dat bedrijven niet investeren in de nederzettingen in bezet gebied, en actie voeren tegen de producten die daar vandaan komen. Aan de andere kant kan je ook actie voeren voor de verkoop van Palestijnse producten en voor investeringen in Palestijns gebied.’

‘We zitten nu als vakbeweging natuurlijk midden in het moeizame proces van fusie en de vorming van een ongedeelde FNVV. Als dat lukt, en dat hoop ik van harte, dan heeft dat natuurlijk  ook consequenties voor ons werk als Palestinawerkgroep. Ik hoop dat het ons dan lukt om er meer mensen van andere sectoren bij te betrekken. Dan kunnen we ook proberen de verschillende lijnen die er nu vanuit de vakbeweging naar Palestina zijn meer bij elkaar te betrekken. Dat kan ons alleen maar sterker maken.’

Wie meer wil weten over de werkgroep kan terecht op het blog. Wie mee wil doen met de werkgroep kan per mail contact opnemen.