Volgens de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst en andere mensen die de ontwikkelingen in de rechts-extremistische scene op de voet volgen is de strategie van de NPD vooral in de voormalige DDR een succes. Daar, maar ook in het westen van Duitsland, is de NPD een soort vluchthaven voor veel leden van de extreem rechtse organisaties die in het begin van de jaren negentig verboden werden. Sindsdien oriënteert de partij zich steeds sterker op buitenparlementaire mobilisaties. De propaganda tegen vluchtelingen en migranten, tegen links en sommige religieuze minderheden laat de partij in grote mate over aan de zogenaamde ‘onafhankelijke kameraadschapsverbanden’ en de subculturele nazi-skinheadscene, waar ze trouwens veelvuldig contact mee heeft.

Fascistisch anti-kapitalisme
Volgens de binnenlandse veiligheidsdienst heeft de partij nu zesduizend leden en dit is nog steeds stijgende. Sinds het rechtsextremisme deze zomer weer de volle aandacht van de Duitse media krijgt, zouden er in de laatste weken alleen al vijfhonderd nieuwe leden bijgekomen zijn. Alleen al in Saksen, waar NPD-partijstructuren die van de Groenen in de schaduw stellen, heeft de partij duizend leden en heeft ze in diverse gemeenteraden vertegenwoordigers. ‘Die Republikaner’, de ‘Deutsche Volksunion’ en de ‘Bund der freier Bürger’, extreemrechtse organisaties die in het begin van de jaren negentig nog electorale successen boekten, kunnen hiervan alleen maar dromen.
Een belangrijke oorzaak van het succes van de NPD is haar propaganda voor haar economische ideeën. Terwijl de ‘Die Republikaner’ en de ‘Bund der freier Bürger’ ultraliberale economische ideeën hebben en moeite doen om in de gunst van de grote burgerlijke partijen te komen, gaat de NPD keihard te keer tegen: ‘de volksvijandelijke politiek van het transnationale kapitaal en haar dienaar, de Duitse bondsregering’. Die laatste zinsnede is afkomstig van Michael Nier, lid van de in 1998 opgerichte werkgroep economische politiek van het partijbestuur van de NPD.
De NPD richt haar antikapitalistische peilen vooral tegen het financiële en speculatieve kapitalisme, dit kapitalisme zou in tegenstelling tot het productieve kapitalisme niet gebonden zijn aan een bepaalde omgeving (een interessante vraag is waarom dergelijke pleidooien van extreemrechts wel gehoor vinden onder mannelijke jonge werklozen, terwijl links daar maar nauwelijks aanhang wint. Deze extreemrechtse groepen hebben dus schijnbaar ook een bepaald cultureel appeal voor jonge mannen uit de arbeidersklasse, dat hedendaags radicaal links niet heeft. AB).

Kweekvijvers
De economische politiek van de Duitse bondsregering die er voor probeert te zorgen dat Duitse ondernemingen op de wereldmarkt een overheersende positie krijgen, wordt door de NPD niet ter discussie gesteld. De NPD wil de Duitse markt beschermen tegen de import van buitenlandse producten en wil grote ondernemingen verbieden vestigingen te verplaatsen naar goedkope lonenlanden. In haar verkiezingsprogramma eist ze dat de winsten gebruikt worden voor het scheppen van arbeidsplaatsen.
Een onlangs gepubliceerd langlopend onderzoek naar vreemdelingenhaat in Duitsland geeft een beeld van het milieu waar de NPD-propaganda een gevoelige snaar raakt. De onderzoeksresultaten zijn alarmerend en bevestigen net als eerdere onderzoeken een verband tussen sociale omstandigheden en racistische gevoelens. 53 Procent van de Oost-Duitse werklozen en 37 procent van de West- Duitse werklozen hebben een hekel aan buitenlanders. Bij mensen die geen ervaring hebben met werkloosheid of zeker zijn dat ze hun baan zullen houden, ligt dat percentage beduidend lager.

Politiek bedrijven
Voor racisme en rechtsextremisme bestaan wel degelijk alternatieven. Het succes van de NPD is niet alleen maar het gevolg van een precaire sociale situatie , maar ook het gevolg van het feit dat politici jarenlang gesuggereerd hebben dat de samenleving bedreigd zou worden door buitenlanders en asielzoekers.
Maar, het succes van de NPD is óók het gevolg van de zwakte van links. De meeste vakbonden hebben zich ook in Duitsland aangepast aan de neoliberale politiek van de regering in plaats van zich te richten op realiseerbare internationale alternatieven voor de neoliberale economische politiek in combinatie met een antiracistische politiek. De antiracistische en antifascistische beweging in Duitsland is er tot nog toe niet in geslaagd een brug te slaan naar de werklozen en mensen met een precaire baan. En een niet onbelangrijk deel van links speelt met postmoderne discourstheorieën in plaats van aan politiek te doen.
Ook de PDS houdt te vaak rekening met de gevoeligheden van haar eigen achterban en schrikt er daarom, met name op gemeentelijk niveau vaak voor terug om duidelijke antiracistische standpunten in te nemen. Sinds echter de burgerlijke partijen, die bezorgd zijn om het image van Duitsland in het buitenland, weer oproepen tot de strijd tegen amok makende neonazi’s, is er nieuwe speelruimte voor linkse standpunten, die verder gaan dan een antinazi houding.

Dit artikel is afkomstig uit de Soz (17 augustus 2000) en bewerkt en vertaald door Arthur Bruls