Borderless

8 December 2019

Aan de stad zit een luchtje

De kwaliteit van de lucht is in veel grote steden ronduit slecht. De uitstoot van vervuiling door fabrieken en industrie is teruggedrongen en auto’s zijn wat minder vervuilend geworden maar het autoverkeer is ook toegenomen. Door onderzoek wordt steeds meer bekend over de schadelijke gevolgen van ‘slechte lucht’. We hebben het dan over fijnstof en stoffen als stikstofdioxide en ozon. De veiligheidsnormen zijn aangescherpt maar het ontbreekt vaak aan betrouwbare informatie.

Door gemeenten en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu wordt maar op een beperkt aantal plaatsen echt gemeten. Meten kost immers geld. De beschikbare gegevens dienen als basis voor een model waarmee de luchtkwaliteit in de rest van de stad wordt berekend.

Bewoners en deskundigen
Om bewoners te betrekken bij het thema is Milieudefensie gestart met de campagne ‘Samen voor gezonde lucht’. De bedoeling is dat groepen bewoners op een eenvoudige wijze zelf stikstofdioxide gaan meten. Deze stof is een goede indicator van autoverkeer en de hoeveelheid fijnstof die daaruit voortkomt. Ondertussen zijn diverse groepen enthousiast gestart in Amsterdam, Rotterdam en Den haag. Andere plaatsen zullen volgen.

In Utrecht heeft de SP al enige jaren geleden het initiatief genomen voor een referendum over het ‘Actieplan Luchtkwaliteit Utrecht’. In dit ‘omrijplan’ krijgt het verkeer naar de Jaarbeurs en HoogCatharijne ruim baan terwijl bewoners in de wijken Hoograven, Oog in Al en Zuilen/Ondiep met meer luchtvervuiling worden opgezadeld. Onderdeel van het initatief was het meten van de luchtkwaliteit. In het rapport ‘Stop het schoonrekenen’ concludeerde de SP dat de officiële berekeningen praktisch altijd een te rooskleurig beeld gaven. De vervuiling blijft daardoor overal net onder de gestelde grenzen.

Michel Eggermont, SP gemeenteraadslid in Utrecht, vindt de campagne van Milieudefensie een goed initiatief; ‘Luchtkwaliteit is van levensbelang en door zelf te meten raken bewoners betrokken. Luchtkwaliteit wordt zo een gespreksonderwerp en veel mensen blijken last te hebben van de vervuiling.’ Het blijkt ook van belang met daadwerkelijke metingen de berekeningen te controleren. Ook in het plan ‘Aanpak Luchtkwaliteit Utrecht’ bleek dat de berekeningen van de gemeente niet overeenkwamen met de werkelijkheid. Door zelf te meten, zegt Michel, wordt de discussie niet meer alleen beperkt tot deskundigen en modellenbouwers. Bewoners vragen nu om openbaarheid van de gegevens en om een beter meetsysteem. Door de Utrechtse wethouder Frits Lintmeijer, van GroenLinks, werd in een gesprek met bewoners toegegeven dat er inderdaad tientallen fouten zitten in de invoergegevens, in de wijze waarop rekening gehouden wordt met busverkeer en hoe de hoeveelheid verkeer onderschat wordt. Dit ondanks controle door dure adviesbureaus. Het lijkt waarschijnlijk dat in Rotterdamse beleidsplannen vergelijkbare fouten zitten. Het Rotterdamse rekenmodel houdt bijvoorbeeld geen rekening met files.

Vastgoedbelangen
De campagne van Milieudefensie is er op gericht om de groepen uit verschillende wijken gezamenlijk op te laten trekken. Daarvoor moet er wel een gezamenlijk perspectief zijn en duidelijkheid over de oorzaken, zegt Michel. Het Utrechtse plan stuitte op verzet omdat het voor sommige wijken slecht uitpakte. De eis voor openbaarheid van gegevens en duidelijkheid over berekeningen heeft de strijd geholpen. De daaropvolgende discussie over de oorzaken van vervuiling is niet eenvoudig. Stadsbesturen stellen de belangen van grote (vastgoed-)bedrijven als Corio, eigenaar HC en de Jaarbeurs, vaak boven de gezondheid van de inwoners. Oppervlakkig gezien kun je zeggen dat het mooi is dat de Jaarbeurs dicht bij Utrecht Centraal ligt, want zo kunnen veel Jaarbeursbezoekers met de trein. Maar de realiteit is dat om de Jaarbeurs enorme parkeerterreinen liggen en dat bereikbaarheid van de Jaarbeurs per auto topprioriteit heeft. Er wordt bijvoorbeeld voor vele miljoenen een fly-over gebouwd om de file in de stad een enkele kilometer verder te laten beginnen; net voorbij de ingang van de Jaarbeurs. En een van plannen voor het centrum is de bouw van nieuwe parkeergarages.

Om de stad leefbaar te houden moet het autoverkeer ingeperkt worden. Daarvoor zijn er grofweg twee opties. Het duurder maken van verkeer door hogere prijzen voor parkeren en vergunningen wordt in de milieubeweging vaak als eerste genoemd. Maar uiteindelijk is het simpeler en democratischer om als het ware een stoplicht aan de rand van de stad te zetten. Als er een bepaald aantal auto’s langs zijn gaat het licht op rood. Meer komen er niet in. Het voorkomt onnodig rondrijden en files in de stad.

Bovendien leidt een discussie over hogere prijzen tot een discussie over het middel, de auto wordt een melkkoe, in plaats van dat het doel van een gezonde, veilige, leefbare stad centraal blijft. Het huidige Utrechtse stadsbestuur, en de verantwoordelijk GroenLinks wethouder, flirt met het SP idee van het beperken van het autoverkeer aan de rand van de stad, maar maakt een uitzondering: de feitelijke snelweg die van de A2 naar Utrecht Centraal loopt. In een werkelijk actieplan voor het verbeteren van de luchtkwaliteit zou tegen de belangen van de vastgoedsector in worden gegaan en niet de bouw van extra parkeergarages als uitgangspunt genomen worden.

Michel Eggermont: ‘Het duurder maken versluiert de discussie. Het vastleggen van een aantal auto’s maakt duidelijk dat het om echte keuzes gaat. Je kan dan echt de openbare ruimte anders in gaan delen, zichtbaar maken wat mogelijk is en concreet besluiten wat je wil en waarom. Kortom, zo’n discussie leidt tot de vraag of de stad er is voor de vastgoedbelangen of voor de mens.’ Campagnes als die van Milieudefensie kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van een visie op de stad waarin mensen centraal staan.

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren