Borderless

7 December 2019

AMOK: Het radicale zit in je hoofd

In de jaren tachtig deed het Antimilitaristies Onderzoekskollektief AMOK vooral onderzoek voor de beweging tegen de kruisraketten. Maar het einde van de Koude Oorlog bracht belangrijke veranderingen. AMOK heeft zich ontwikkeld tot een bron van onderzoek en analyse voor het radicale deel van de vredesbeweging. ‘We ontwikkelen ons, net zoals de NAVO zich ontwikkelt,’ zegt Guido van Leemput lachend. ‘Al gaat die ontwikkeling bij de NAVO sneller dan bij ons.’ Grenzeloos sprak met hem en Martin Broek over de herdefiniëring van radicaal antimilitarisme.

AMOK werd in 1983 opgericht door mensen afkomstig uit de Bond van Dienstplichtige Militairen (BVD), een linkse antimilitaristische organisatie die vooral actief was binnen de soldatenvakbond VVDM. Later volgde een fusie met de Vereniging Dienstweigeraars. De Golfoorlog in 1990-91 betekende nog meer veranderingen.
Veel kleinere vredesorganisaties werden min of meer overvallen door de Golfoorlog. De grote kerkelijke vredesorganisaties als het Interkerkelijke Vredesberaad IKV en Pax Christi wezen de westerse interventie niet volmondig af. Daardoor stond de beweging tegen de Golfoorlog geïsoleerd. De groepen zijn wat radicalere standpunten in gaan nemen.
De kloof tussen AMOK en verschillende vredesgroepen is daarmee kleiner geworden. Met de meeste groepen heeft AMOK nu veel nauwere banden dan in de jaren tachtig. ‘We zijn daartoe gedwongen, want we zijn allemaal kleiner,’ legt Martin uit. AMOK zit nu met een groot deel van de radicale vredesbeweging in één pand in Utrecht.
Die toenadering gaat niet op voor een grote organisatie als het IKV, dat bijvoorbeeld vóór het sturen van troepen naar Kosovo pleitte. ‘De kleine organisaties hebben zich verenigd tegen de IKV-lijn,’ zegt Martin.

Interventies
Iedereen in AMOK was tegen de Golfoorlog en de bombardementen op Kosovo. Maar dat wil niet zeggen dat AMOKers per definitie tegen militaire interventies zijn. ‘De situatie is steeds verschillend, zegt Martin. ‘Zo’n interventie in Eritrea-Ethiopië, daar heb ik niks op tegen. Dat ligt heel anders dan in Kosovo, daar ging het er om de Westerse invloed in die regio vergroten en de NAVO legitimiteit te verschaffen. Het geschetste doemscenario diende slechts om de bombardementen te verkopen. Daar moet je je natuurlijk tegen verzetten.’
Het einde van de Koude Oorlog leverde een instabiele situatie op. Guido: ‘Veel conflicten zijn pogingen van naties om met geweld nieuwe identiteiten te bevestigen. Dat leidt tot heilloze conflicten en uitzichtloze situaties. Zelfs de Europese elite poogt een nieuwe identiteit te vinden.’ Martin valt hem bij: ‘De nieuwe orde is nog steeds in ontwikkeling, alles ligt nog open. De Kosovo-oorlog was bijvoorbeeld bedoeld om de Balkan onder West-Europese invloed te krijgen. Dat is nog niet echt gelukt’.
De ambities van Europa gaan verder. Voor de nieuwe Europese interventiemacht zijn zestien mogelijke interventiegebieden geïdentificeerd om de Europese belangen in de wereld veilig te stellen. ‘Dan gaat het bijvoorbeeld om de olie uit de Kaspische Zee,’ verklaart Guido.
Zelf houdt hij zich fulltime bezig met Turkije, een ‘militaire maffiastaat’, maar ook een ‘sleutelland’, waar de Europese politiek-strategische belangen enorm zijn. Europa probeert haar invloed op Turkije zo groot mogelijk te maken, maar Guido is er van overtuigd dat de Europese elite alleen bereid is Turkije tot de EU toe te laten als de situatie echt onhoudbaar wordt, als het regime de zaak echt niet meer onder controle heeft en ‘er een revolutionaire situatie ontstaat.’
In het algemeen zal Guido zich tegen militaire interventies verzetten. ‘De NAVO staat voor een onrechtvaardig systeem van wereldwijde uitbuiting door negentien belangrijke landen.’

Macht
‘Helaas neigt een groot deel van links er eerder toe mee te doen aan de macht dan de grote veranderingen te analyseren en bekritiseren om daartegen een beweging op te bouwen,’ zegt Guido. De steun van GroenLinks aan de Kosovo-interventie vindt hij wat dat betreft tekenend. Hij verklaart dat mede uit het feit dat groenen en sociaal-democraten steeds vaker verantwoordelijk zijn voor de identiteit van de Europese Unie.
De gevolgen van deze verschuiving binnen links is voor Martin zichtbaar in zijn werk in de Campagne tegen Wapenhandel. Voor een pleidooi tegen de wapenhandel met India en Pakistan krijg je in de Kamer nog wel enig gehoor, maar als het om de herbewapening van West-Europa gaat ligt het heel wat moeilijker. Maar de negentien NAVO-landen zijn wel goed voor 50 procent van de militaire besteding in de wereld. ‘Als je dat niet aan de orde stelt ben je als antimilitarist verkeerd bezig,’ stelt Martin.
Zo hoor je bijvoorbeeld bijna niets over het Europese raketschild, dat een echt Europees initiatief is dat al vier jaar ontwikkeld wordt, merkt Martin op. ‘Dat hele schild is volgens mij een van de belangrijkste vormen van militarisering die op dit moment plaatsvinden.’

Radicaliteit
De radicaliteit van AMOK zit hem in de analyse, niet in de tactiek. Toen Paars II in 1998 met de belofte kwam een restrictief wapenexportbeleid te hanteren reageerde AMOK daar positief op. ‘Als ik het nu zou schrijven, zou ik veel kritischer zijn,’ erkent Martin. ‘De wapenleveranties aan Turkije gaat gewoon door. De helft van de Turkse luchtmacht is van Nederlandse wapens voorzien. Bangladesh is er als klant bijgekomen. Zo kun je meer voorbeelden noemen.’
‘Maar als een regering met allerlei goede voornemens komt,’ zo betoogt hij, ‘ondersteun ik daarin liever dan dat ik van tevoren zeg dat ze het toch niet waar maken. Dat is dan zo’n klassiek radicaal-linkse reactie. Vroeger begon ik meteen een radicaal verhaal uit te dragen, nu zit dat radicale alleen maar in mijn hoofd.’
Soms doet Martin mee aan blokkades tegen de wapenhandel, maar dat doet hij niet in naam van de Campagne tegen Wapenhandel: ‘Dan wordt het wel erg moeilijker je andere contacten overeind te houden.’

Netwerk
Ook de manier van werken van AMOK is veranderd. Er zijn nog steeds een stuk of twintig mensen in de organisatie actief, maar vroeger waren dat allemaal fulltimers, nu niet meer. Ook komt men niet meer zo vaak bij elkaar. ‘Het is nu meer een netwerk: iedereen heeft zijn eigen onderwerpen en thema’s.’ zegt Guido. ‘Qua collectief is AMOK een stuk zwakker geworden, maar qua uitstraling naar buiten zijn we een stuk sterker.’ stelt hij. ‘Je komt nu makkelijker in de krant, er zijn stevige buitenlandse contacten.’ Martin vult hem aan: ‘Ik denk dat er door de beweging tegen de globalisering nu iets meer ruimte is ontstaan voor linkse kritiek. Het is voor ons dan belangrijk om te onderzoeken waar die ruimte precies zit. Dat kan heel verschillend zijn. Protesten tegen wapenleveranties aan Indonesië vinden gehoor, terwijl die aan Zuid Korea volstrekt normaal worden gevonden.’

Generaties
Het blad van AMOK heeft ongeveer 750 abonnees. Guido: ‘Maar ik vrees dat het een beetje generatiegebonden is.’ De meeste mensen rond AMOK zijn boven de veertig, met een minderheid van tussen de 25 en 35. De aansluiting met een nieuwe generatie activisten is niet zonder problemen. Martin: ‘Het is hartstikke mooi dat ik de laatste tijd vrij veel jonge activisten tegenkom. Maar die zijn erg ideologisch. Ik kan daar niet altijd zo enthousiast op reageren. Je moet ook praktisch blijven.’
Ook Guido zit met dat probleem. De actiemethoden van de nieuwe generatie activisten zijn absoluut niet bruikbaar voor de Koerdische illegalen waarmee hij nu werkt. ‘Directe actie is voor die mensen niet te doen en toch is het heel belangrijk dat zij een plaats krijgen binnen links in Nederland. We moeten niet vergeten dat er hele sectoren van de economie zijn die overeind worden gehouden door illegale arbeid, zoals de tuinbouw. We moeten zoeken naar een vorm die het mogelijk maakt dat die mensen bij de beweging betrokken worden. Veel van hen zijn links, maar ze zijn volledig georiënteerd op Koerdistan terwijl hun positie in Nederland uitzichtloos is,’ verzucht hij. ‘Ik heb geen antwoorden, ik heb alleen een belangrijke vraag.’

Abonnementen op het blad VD AMOK kosten minimaal f 30,- per jaar - schriftelijk aanmelden bij . Informatie over de Campagne tegen Wapenhandel is te vinden op http://www.antenna.nl/~amokmar/.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren