Borderless

18 August 2019

Bij de dood van Modzelewski

Karol Modzelewski, 81, is eind april overleden. Modzelewski’s naam werd in de jaren 1960 in één adem genoemd met die van Jacek Kuron. Zij waren de auteurs in 1965 van de “Open brief aan de Poolse Verenigde Arbeiderspartij” (de communistische partij). Die brief ging de wereld rond als een handvest voor de anti-bureaucratische revolutie.

In die open brief, indertijd wereldwijd verspreid door de Vierde Internationale, maakten zij een marxistisch-revolutionaire analyse van het bureaucratisch systeem zoals dat bleef bestaan na de officiële destalinisatie. De brief had onder meer veel weerklank bij jonge opposanten in Centraal-Europa. De twee werden  tot drie jaar gevangenis veroordeeld waarvan ze er twee uitzaten.

Na de studentenrevolte van 1968 werden ze opnieuw, tot 3,5 jaar veroordeeld. Ze kwamen pas vrij in september 1971, nadat Gomulka – die in 1956 partijleider was geworden – het veld moest ruimen voor Gierek. Dat was dan weer het gevolg van de grote arbeidersopstanden van december 1970 in de havensteden Gdansk en Szczecin.

KOR en Solidarnosc

Modzelewski bleef aan de zijlijn toen Kuron in 1976 samen met Adam Michnik het KOR, Comité ter verdediging van de arbeiders, oprichtte na nieuwe arbeidersopstanden in Ursus en  Radom. Het KOR speelde vier jaar later een actieve rol in de grote stakingen die zich vanuit Gdansk over het land uitbreidden. Modzelewski, tot dan vooral bekend als historicus, stond weer op de barricade als woordvoerder van de nieuwe vakbond waarvan hij de naam bedacht, ‘Solidarnosc’ (Solidariteit). Het bracht hem eind 1981, met het militair bewind van generaal Jaruzelski, weer voor twee jaar in de gevangenis.

In de verkiezingen van juni 1989 – open, maar gestroomlijnd door het zieltogende regime – werd hij senator namens Solidarnosc. Maar hij nam na de implosie van het regime al snel af stand van de neoliberale koers die onder Lech Walesa triomfeerde. Modzelewski trok zich uit de actieve politiek terug voor een academische carrière, terwijl Kuron minister van Arbeid werd. Kuron overleed in 2004.

“Nu leven we met een vrijheid zonder solidariteit”, zei  Modzelewski in zijn kritiek op het neoliberale beleid. Hij betreurde dat links dat niet had verhinderd, zodat de Poolse arbeiders waarvoor ze hadden gestreden, er de dupe van zijn.

Dit stuk verscheen eerder op Uitpers

 

Soort artikel: 

Reacties

Door willi van miert ( ) op

Modzelewski's biografie is nogal beperkt weergegeven. Zijn uitermate interessante autobiografie is nog steeds verkrijgbaar in het Duits:
Karol Modzelewski: Wohin vom Kommunismus aus?
Polnische Erfahrungen. Herausgegeben und übersetzt von Hartmut Kühn. Erweiterte und überarbeitete Fassung der polnischen Erstausgabe. "Ich entledige mich meiner Solidarnosc-Biografie nicht. Wenn ich jedoch das Finale betrachte, das bekanntlich ein Werk krönt, glaube ich Grund zu haben, mich zu schämen." (der Autor) 216 Seiten, Leinen, Fadenheftung, ISBN 978-3-86163-072-2 Preis: 11,80 EUR,
 

Door Freddy De Pauw ( ) op

Bedankt voor deze aanvulling. Het is inderdaad beperkt, het kwam er in de eerste plaats op aan  dit niet ongemerkt te laten voorbijgaan en - inderdaad beknopt - te herinneren aan belangrijke gebeurtenissen uit de arbeidersbeweging.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren