Met de verkiezingen voor het Brandenburgse deelstaatparlement op 21 september is de cyclus van regionale verkiezingen in 2024 voorbij. Net als op 1 september in Saksen en Thüringen heeft de extreemrechtse partij AfD (Alternative für Deutschland) een historisch resultaat behaald en kan ze zich zeker voelen van de overwinning. Medevoorzitter Alice Weidel juicht: 'Het oosten is blauw' (de kleur van de AfD).

Twee van de landelijke regeringspartijen werden uitgeschakeld: de Groenen en de liberalen (FDP) haalden de kiesdrempel van 5 procent niet en hebben geen leden meer in het Brandenburgse parlement, net als Die Linke. De gevolgen voor de Bondsregering zijn nog niet te overzien: veel liberale politici hebben het al over een 'herfst van beslissingen'. Ze overwegen uit de regeringscoalitie te stappen en zouden nog meer kleine sociale hervormingen willen blokkeren...

In Brandenburg is de AfD de op één na grootste partij geworden, terwijl de sociaaldemocratie de grootste blijft. Met 30,9 procent van de stemmen lag de SPD iets voor op de AfD (29,2 procent). Hebben we alleen een blauw oog?

Op de zaterdag vóór de verkiezingen werd in Potsdam een demonstratie gehouden: 'Potsdam blijft veelkleurig', 'Haat is geen mening', 'Mensenrechten in plaats van rechts'. De alliantie 'Brücken statt Gräben' (Bruggen in plaats van Loopgraven) en het initiatief 'Kein Bock auf Nazis' (Nazi's, we hebben er genoeg van!) hadden opgeroepen tot die demonstratie. Veel muziek en een duidelijke lijn tegen extreemrechts. Misschien heeft dat geholpen.

Geen reden om alarm te slaan

De SPD en haar populaire minister-president Dietmar Woidke wonnen 4,9 procent punten in een furieuze eindsprint. Maar de AfD won 5,9 punten en behaalde vooral onder de jongste kiezers een resultaat dat ver boven het gemiddelde lag . Er is dus geen reden om op onze hoede te zijn. Waar kleuters 's ochtends vroeg 'Duitsland voor Duitsers, buitenlanders eruit' zingen, broeit de volgende grote catastrofe in Duitsland en daarbuiten.

De uitslag van deze regionale verkiezingen is zeker geen opsteker voor de driekleurencoalitie (SPD, FDP en de Groenen) en de SPD op nationaal niveau. Woidke had zelfs afgezien van het optreden van federale SPD kopstukken. De Groenen haalde met 4,1 procent (een daling van 6,6 punten) geen zetel in het deelstaatparlement en de FDP zakte onder de 1 procent van de stemmen. Dat was een van de weinige positieve resultaten van deze verkiezingen. De voorstellen van Lindner (de leider van de liberale FDP en minister van Financiën) over pensioenen op basis van aandelen – waarbij nog meer geld van de armsten wordt afgepakt en aan degenen die, in tegenstelling tot hem, moeten zwoegen wordt gevraagd om nog harder en nog langer te werken – werden misschien niet zo goed ontvangen.

CDU in wanorde, de dynamiek van de Sahra Wagenknecht Alliantie

Maar de Christendemocraten hebben ook niets te vieren. Ze behaalden slechts 12,1 procent en verloren 3,5 punten. Het lijdt geen twijfel dat de CDU het slachtoffer is geworden van de polarisatie tussen de SPD en de AfD: veel mensen stemden op de SPD om een AfD meerderheid te voorkomen. Kretschmar, de regeringsleider in Saksen en lid van de CDU, riep zelfs publiekelijk op om op de SPD te stemmen, wat hem nu een flinke klap in zijn gezicht heeft opgeleverd. De slachtoffers van deze polarisatie zijn natuurlijk ook de kleinere partijen. Feit blijft dat de poging van CDU leider Friedrich Merz om de AfD stemmen te laten verliezen door zich aan te passen aan haar agressieve vluchtelingen- en immigratiebeleid opnieuw spectaculair is mislukt.

Voor de derde keer behaalde de Sahra Wagenknecht Alliantie (BSW) een resultaat met dubbele cijfers. Ze kwam het regionale parlement binnen met 13,5 procent. Hierdoor kreeg ze 14 zetels in het deelstaatparlement, meer dan de CDU (12). Het deelstaatparlement heeft 88 parlementsleden en de SPD (met 32 parlementsleden tegen 30 voor de AfD) kan alleen regeren als ze een coalitie vormt met de BSW. De BSW is tegen verdere militaire hulp voor Oekraïne en de plaatsing van nieuwe Amerikaanse raketten in Duitsland. Dat is in feite haar stemgedrag in de Bondsraad, de parlementaire kamer van de Duitse Bondsrepubliek waarin de regeringen van de deelstaten zijn vertegenwoordigd. Maar de BSW, als kleine partner in zo'n regeringsalliantie, zou haar kiezers snel kunnen teleurstellen. In een recente peiling zeiden veel mensen dat ze blij waren dat de BSW een partij is die zowel voor meer sociale rechtvaardigheid als voor beperking van immigratie is.

Op de verkiezingsavond maakte AfD-lijsttrekker Hans-Christoph Berndt duidelijk wiens geestelijke zoon hij was toen hij uitriep: "Het Nationale Front staat op! De federale figuren van de AfD doen over het algemeen water bij de wijn als journalisten hen vragen stellen over de nazi-retoriek van hun meest extreemrechtse aanhangers, zoals wanneer het gaat over 'remigratie': ach dat zijn geen Duitse burgers of goed geïntegreerde mensen, enzovoort. Maar de agitatie op straat is anders.

Die Linke staat voor nieuwe taken

Die Linke verdwijnt uit het regionale parlement met 3 procent (7,7 punten minder!). De partij deed het tenminste beter onder jongeren, met een resultaat van 7 procent. Misschien was het toch niet zo'n goed idee om alle sporen van muiterij uit te wissen en rechts de boel te laten overnemen. Overigens is de AfD veruit de leider op sociale netwerken, Facebook, Instagram en vooral Tiktok. Hun professioneel geproduceerde propaganda is daar bijzonder effectief. Links zou teams moeten vormen om zich op die niveaus effectief in te zetten – altijd in combinatie met acties in de analoge wereld.

Maar wat moeten wij, de krachten van radicaal links, doen om jongeren te enthousiasmeren? Om gezamenlijk actie te ondernemen over de grenzen van landen en regio's van de wereld heen? Alleen als degenen die uitgebuit, onderdrukt en gediscrimineerd worden zich verenigen, kunnen ze iets veranderen in hun eigen belang: door te vechten tegen de echt machtigen, tegen het grootkapitaal en zijn dienaren. Door racisme te bestrijden, alle vormen van racisme. Dan zullen er geen 'buitenlanders' meer zijn om te isoleren en weg te sturen. Er zijn mensen die bij elkaar blijven en voorkomen dat een wereld ten onder gaat.

Dit artikel stond op l’Anticapitaliste. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.