Met het Belgisch Collectief van de Euromarsen vertrokken we op woensdag 13 juni vanuit Brussel met een bus naar de Europese top in Göteborg. Met een groep werklozen en daklozen hebben we er deelgenomen aan de massale (tegen-)manifestaties. Het werd een intense ervaring met als hoogtepunt de massale betoging van zaterdag 16 juni. Méér dan 25.000 mensen, voornamelijk Zweden, lieten er hun stem horen tegen de ondemocratische, antisociale, neoliberale en militaristische koers van het Fort van Europa. Een breed palet van sociale bewegingen, vakbonden, politieke organisaties en ontevreden Europeanen eisten er een radicale koerswijziging van Europa en een stopzetting van het EU-lidmaatschap van Zweden zelf.

Het is echter niet dit massale, veelkleurige en progressieve protest maar wel het beeld van enkele rellen en conflicten tussen actievoerders en politie dat in de berichtgeving rond deze Europese top overheerste. Terwijl de Zweedse stad het toneel was van krachtige en inhoudelijk sterke massameetings gericht tegen de Europese Unie en vreedzame doch strijdbare en creatieve massabetogingen zou men van hier in België nog gaan geloven dat de tegenacties het werk waren van enkele internationale criminele bendes met onfrisse bedoelingen.

Reeds toen onze groep in Göteborg aankwam op donderdag 14 juni heerste er chaos in de stad. De organisatoren van de tegentop hadden alles tot in de puntjes voorbereid en werkten in overleg met het stadsbestuur, dat een aantal scholen had ter beschi kking gesteld om 12.000 actievoerders in op te vangen. Reeds voor de acties goed en wel begonnen waren had de politie zonder enige aanleiding drie van deze scholen omsingeld en ontruimd. De eerste arrestaties waren reeds gebeurd. Onze groep zou opgevangen worden in één van deze drie scholen en prompt moest er dus voor ons, net als voor enkele honderden andere mensen, nieuwe opvang gezocht worden. Het politieoptreden was provocatief en het was toen al duidelijk dat de ‘ordediensten’ hiermee vooral veel chaos en woede haden geoogst. De ene provocatie lokt de andere uit...

Die kwam er dan vrijdagochtend. Zelf was ik er ooggetuige van hoe een groep van hoogstens 150 jongeren, al dan niet gemaskerd, de vitrines op de grote laan in het centrum van de stad aan diggelen smeten. Alles moest eraan geloven, terrasstoelen en sanitaire voorzieningen werden in brand gestoken, bushokjes met de grond gelijk gemaakt. Er werden slogans op muren en gebouwen gespoten. Hieruit bleek dat het om een bont allegaartje ging en dat men deze mensen moeilijk politiek kan labelen. Mij viel vooral de willekeur op ; zo zag ik hoe inwoners van Göteborg zich verwondden toen ze onder omgeduwde dranghekkens terecht kwamen... De driestheid en de willekeur enerzijds en de opvallende afwezigheid van de politie anderzijds werpen de vraag op of deze ‘rellen’ geen opgezet spel waren om de zogenaamde anti-globaliseringsbeweging in diskrediet te brengen.

Wij distantiëren ons van dit geweld, maar vinden het een beetje te makkelijk om het massale en strijdbare protest dan maar meteen op dezelfde voet te plaatsen. De kracht van ons protest schuilt in ons groeiende aantal en in het feit dat de publieke opinie kantelt (zoals ook weer valt te besluiten na het Ierse ‘neen’). Met dergelijke rellen bouw je geen krachtsverhoudingen op. Ze sloegen een wig tussen de manifestanten en de lokale bevolking van Göteborg. De enige uitweg voor de progressieve en antikapitalistische beweging tegen de neoliberale, ondemocratische en antisociale Europese Unie ligt in een volgehouden mobilisatie van onderuit, top na top, in de opbouw van een sterke beweging aan de basis, van de werkende bevolking, werklozen, vluchtelingen, via allerhande sociale bewegingen, vakbonden, comités, wijkwerkingen en politieke organisaties.

De politietroepen verloren vervolgens volledig de pedalen. De repressie was onvertoond. Vrijdagavond trok er een vreedzame maar zelfverzekerde demonstratie van zo’n 20.000 manifestanten door de straten van Göteborg. De betoging had een volks karakter en er liepen heel wat families met kinderen mee. Het mooie weer, de sterke toespraken (o.a. van een aantal Europarlementsleden en syndicalisten) en de enorme mensenmassa maakten van de slotmeeting een onvergetelijke gebeurtenis. Na die demonstratie werd er echter opnieuw ongemeen provocatief opgetreden door de politie, die ditmaal het vuur opende op de betogers. Het was sinds de jaren 30 geleden dat dit nog gebeurde in Zweden. Drie jongens raakte verwond, één jongen van 19 vecht voor zijn leven. Dit zijn de eerste kogels van de Europese Unie gericht op demonstranten, die slechts gebruik maken van hun democratisch recht op betogen om hun onvrede duidelijk te maken. De kogels betekenen een ernstige en dramatische inbreuk op de democratische rechten en kunnen dan ook niet zonder gevolg blijven.

De Euromarsen mobiliseren reeds sinds de top van Amsterdam tegen het Europa van het kapitaal. We stellen vast dat het verzet tegen de huidige Europese Unie groeit. Na Göteborg is duidelijk dat de Europese staats- en regeringsleiders werkelijk geen topontmoeting meer kunnen organiseren zonder massale en veelvormige reactie vanuit de basis.In Amsterdam, Keulen, Nice en Göteborg kwamen er telkens tienduizenden mensen op straat. Steeds meer Europeanen hebben er geen vertrouwen meer in. De Europese Unie legt haar lidstaten een politiek op van privatiseringen, flexibiliseringen, liberaliseringen waarvan de werklozen, de uitkeringsgerechtigden en de werkende bevolking de dupe worden. Bovendien wordt alles maar over de hoofden van de mensen beslist en verschuilen de nationale regeringen zich al te vaak achter de ‘Europese richtlijnen’, die ze echter zelf mee opstellen! Niets of niemand zal het protest zal dan ook kunnen tegenhouden. De Euromarsen zullen ook mobiliseren tegen de Europese top van Laken. Hopelijk kunnen we erin slagen om zoveel mogelijk werklozen, daklozen en uitgeslotenen vanuit heel Europa naar Brussel te krijgen. En hopelijk zal er dan geen geweld nodig zijn om een plaatsje in de media te veroveren.

David Dessers