Op zaterdag 8 februari vond de Tanzania-top plaats waar de landen uit de regio bijeenkwamen. Er werd opgeroepen tot een staakt-het-vuren, wat erg hypothetisch lijkt.

De Verenigde Naties hebben een nieuw dodental vastgesteld na de inname van Goma, de regionale hoofdstad van Noord-Kivu in de Democratische Republiek Congo (DRC), door de gewapende groep M23 gesteund door Rwandese troepen. Er zijn al bijna 3.000 doden geregistreerd.

Ondanks de aankondiging van een eenzijdige wapenstilstand door M23, blijft de groep oprukken richting Zuid-Kivu. Er heeft een hevige strijd plaatsgevonden in Nyiabibwe, 70 kilometer van de regionale hoofdstad Bukavu. De strijdkrachten van de DRC worden versterkt door die van Burundi, dat meer dan 10.000 man heeft ingezet.

Formele veroordeling

Het geweld is gedocumenteerd in een grote stad als Goma, maar die rapporten gaan voorbij aan de vele oorlogsmisdaden die M23 heeft gepleegd tegen de inwoners van de dorpen langs hun veroveringsroute. De afkeuring van de Rwandese interventie in de DRC is bijna unaniem. Aan de andere kant ontstaat er verdeeldheid over de te nemen sancties.

China, traditioneel terughoudend als het gaat om het innemen van een standpunt over conflicten in Afrika, heeft zich uitgesproken voor de eis dat Rwanda en M23 zich terugtrekken uit de veroverde gebieden. China exploiteert 70 procent van de mijnen in het land en maakt zich zorgen over zijn economische belangen. Tegelijkertijd blijft Rwanda een uitstekende klant in de infrastructuursector.

Voor Europa is het onbehagen voelbaar. De EU heeft een handelsovereenkomst voor zeldzame mineralen gesloten met Rwanda in de wetenschap dat driekwart van die productie afkomstig is van de plundering van mijnen in de DRC. Frankrijk is afhankelijk van Rwandese troepen om zijn olie-installaties te beveiligen, vooral die van TotalEnergies in de Cabo Delgado regio van Mozambique.

Teleurstellend resultaat voor de DRC

Tanzania was gastheer van een topontmoeting tussen de twee regionale entiteiten die Centraal-Afrika (EAC) en Zuidelijk Afrika (SADC) vertegenwoordigen. De twee organen riepen op tot een onmiddellijk staakt-het-vuren voor humanitaire operaties. Ze hebben ook hun vredesbemiddeling samengevoegd.

Een ander besluit was om in de komende dagen een veiligheidsplan voor het staakt-het-vuren te organiseren. Bij gebrek aan preciezere informatie lopen de interpretaties uiteen. Voor Kinshasa impliceert het plan het vertrek van M23-troepen uit Goma.

Tot slot roept de top op tot het openen van directe onderhandelingen tussen de DRC en M23, wat de Congolese president Tshisekedi altijd heeft geweigerd. Gezien de machtsverhoudingen lijkt het erop dat hij geen keuze meer heeft, vooral omdat religieuze leiders in de DRC zich hebben uitgesproken voor een dialoog met de gewapende groep.

Hoewel de EAC en de SADC hun steun hebben toegezegd voor de soevereiniteit en territoriale integriteit van de DRC, hebben ze niet opgeroepen tot het vertrek van de Rwandese troepen.

Regionale wederopbouw

Zelfs als het voorgestelde staakt-het-vuren doorgaat, is het onwaarschijnlijk dat de DRC terugkeert naar de oude situatie. De interventie heeft Rwanda in staat gesteld om grote mijnvoorraden in handen te krijgen die, naast financiële winsten, de positie van Rwanda als leverancier van grondstoffen voor de energietransitie in rijke landen hebben versterkt. De interventie heeft ook nieuwe mogelijkheden geopend in de DRC voor een aantal landen, waarvan Oeganda en Tanzania ten volle willen profiteren. Maar het heeft ook tot bezorgdheid geleid. Burundi, dat al lang tegen Rwanda gekant is, vindt het maar niets dat er in Zuid-Kivu dicht bij de grens troepen gelieerd aan Kigali gestationeerd zijn.

Helaas kan niet worden uitgesloten dat het conflict zich uitbreidt, zoals eind jaren negentig in de DRC.

Hoewel de schending van de soevereiniteit van de DRC door Rwanda veroordeeld moet worden, blijft het een feit dat de grote kapitalistische landen blijven profiteren van de rijkdom van Congo en de landen van Centraal-Afrika laten vechten om de kruimels.

Dit artikel stond op l’Anticapitaliste. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.