Borderless

7 December 2019

De sluipende aanval van Schwarzblau

Meer dan een jaar regeert in Oostenrijk nu de zwartblauwe coalitie van de Christen-democratische ÖVP en Jorg Haiders Freiheitliche Partei Österreichs (FPÖ). In de vorige Grenzeloos blikten we terug op een jaar sociaal- en vreemdelingenbeleid. In deze aflevering: de sluipende aanval op de persvrijheid, de rechten van vrouwen en homo's, en de manipulatie van justitie.

In het artikel in Grenzeloos 61 lag de nadruk op het streven van Schwarzblau naar een zero-deficit, het terugbrengen van de staatsschuld tot nul, en de sociale afbraak waarmee dat gepaard gaat. Maar het beleid van de Oostenrijkse regering is niet alleen in economische termen te begrijpen. Het is ook een aartsconservatieve coalitie, die naast het vreemdelingenbeleid ook op allerlei andere beleidsterreinen de klok terug probeert te zetten.
In dat beleid keren systematisch drie elementen terug. Allereerst de saaie, bijna bureaucratische maatregelen, waartegen je moeilijk in verweer kunt komen zonder aan de spreekwoordelijke mug en olifant te denken. Ten tweede, de continuïteit met het beleid van voorgaande regeringen. Wetten hoeven vaak niet eens veranderd te worden, hoogstens wat strenger nageleefd. Zo worden bijvoorbeeld niet-geregistreerde demonstraties tegen de regering worden nu opeens wel actief beboet. En ten derde, het meest in het oog springende element: het felle politieke discours. Vice-kanselier Riess-Passer pleitte voor een verbod op stakingen. Haider stelde voor boetes in te stellen voor volksvertegenwoordigers die zich kritisch uitlaten over de regering. De FPÖ mag alles zeggen, maar mag de rest van Oostenrijk dat ook nog nu de FPÖ in de regering zit?

Rode Cellen
Het ergste deed zich vrezen toen Marchall, redacteur van de Oberösterreichischen nieuwszender ontslagen werd wegens te kritische berichtgeving over de kabinetsformatie van februari 2000. Volgens Haider waren er 'Rode Cellen' binnen de staatstelevisie en was het tijd voor 'het uitmesten van de redactielokalen'. Zulke duidelijke gevallen zijn sindsdien niet meer in de publiciteit gekomen, maar dat wil niet zeggen dat er geen subtielere vorm van inmenging voor in de plaats kwam. De FPÖ voert een intimiderende stortregen van smaadprocessen tegen journalisten. Astrid Zimmerman, voorzitster van de journalistenvakbond, gaf in juni het voorbeeld van een freelancer bij de staatstelevisie die twee maanden geen opdrachten meer kreeg vanwege een regeringskritische sticker op zijn tas. 'Het is zeker niet zo dat partijen daarover opbellen; de chefs (van de media, BdV) reageren onder algemene druk - of denken dat ze zo moeten reageren.'
Dat de regering haar politieke inmenging in de media liefst zo min mogelijk spectaculair organiseert blijkt uit de maatregelen betreffende zoiets saais als posttarieven. Is het iets om je druk over te maken, dat het goedkope posttarief voor periodieken werd afgeschaft? Wel als je bedenkt dat de vertienvoudiging van de verzendkosten het voortbestaan van kleine kritische tijdschriften moeilijker maakt. (De Haider-vriendelijke mediagigant Neue Kronen Zeitung heeft er met haar grote lezerspubliek nauwelijks last van). En zeker wél, wanneer blijkt dat de regering zich het recht voorbehoud om de verzendkosten van sommige bladen bij uitzondering te subsidiëren. Ons zusterblad Die Linke werd dat privilege natuurlijk niet gegund, en moest onlangs haar abonnementstarieven met bijna een kwart verhogen. Volgens ÖVP-voorzitter Andreas Khol gaat het erom zo 'de wolven van de schapen te scheiden.'

Die Freiheit die ich meine
En hoe zit het met de rechten van vrouwen? Dat is in Oostenrijk momenteel vooral een mannenzaak. Staatssecretaris van Gezondheid is Reinhard Waneck, een FPÖ'er. Dankzij hem wordt de afdrijvingspil Migegyne in Oostenrijk niet toegelaten. Een Vasektomie laten doen, het onderbreken van de ei- of zaadleider, kan alleen nog vanaf een bepaalde leeftijd en na 'psychologische' gesprekken. Maar de kroon spant de FPÖ-minister van Sociale Zekerheid en Generaties, Herbert Haupt. In maart kondigde hij aan een speciale beleidsafdeling in te richten tegen... mannendiscriminatie!
Haupt diende in maart ook het wetsontwerp in voor de invoering van ‘Kindergeld’. De grote trots van de FPÖ: de familie wordt ondersteund en, schrijft Haupt, daardoor 'zal een betere verenigbaarheid van gezin en arbeid voor moeder en vader bereikt worden.' Volgens Karl Öllinger van de Oostenrijkse Groenen gebeurt het tegendeel; '...het bevestigt de koers van deze regering: vrouwen moeten ver gehouden worden van de arbeidsmarkt'. Saillant detail: in het wetsontwerp kunnen buitenlandse vrouwen slechts beperkt toegang krijgen tot Kindergeld. Sommige kinderen tellen blijkbaar minder dan andere kinderen.
Niet verbazingwekkend dus, dat enge groeperingen als Pro Life, Human Life International en de Katholieke Kerk hun kans schoon zien. Zij voelen zich gesteund in hun aanval op een andere verworvenheid: abortus, nu nog legaal de eerste drie maanden. Hun offensief is niet alleen moreel, maar ook heel praktisch. De 'pro-life' beweging kocht enkele maanden geleden een gebouw waarin een abortuskliniek gevestigd is, en probeert nu met juridische middelen de kliniek eruit te zetten. Vrouwen die de kliniek bezoeken worden geterroriseerd, de directeur krijgt doodsbedreigingen. Pro Life ontvangt juridische steun van het advocatenkantoor van Dieter Bohmdorfer, de vroegere advocaat van Haider en momenteel minister van Justitie.
In zijn boek Die Freiheit die ich meine, maakte Haider in 1993 al duidelijk welke vrijheid hij voor vrouwen in gedachten heeft: 'We moeten vrouwen aanmoedigen dat te doen, wat hun oer-eigen aanleg is, namelijk haar kind groot en sterk zien worden, en zich daaraan wijden.'

Voor homo's en lesbo's is in het wereldbeeld van de ÖVP en de FPÖ al helemaal geen plaats. Het is weliswaar een oude wet, maar Schwarzblau brengt paragraaf 209 van het wetboek van strafrecht weer actief in praktijk. Die paragraaf stelt homoseksuele handelingen met mannen onder de achttien strafbaar met maximaal vijf jaar. Het afgelopen jaar zijn meerdere mannen op grond hiervan vervolgd. In maart nog, werd een zesentwintigjarige man aangehouden omdat hij en een zestienjarige seks hadden met wederzijdse instemming. Hoewel de Groenen al in 1999 een voorstel indienden om de paragraaf te schrappen, en het Europarlement daar reeds vijf keer op aandrong, blijft de regering een parlementsdiscussie over de paragraaf uitstellen.

Statements
De FPÖ heeft de ruimte gekregen. Van de ÖVP, van de zakenwereld zoals we in de vorige Grenzeloos schreven, maar ook van andere delen van het Oostenrijkse establishment. Opvallend is de rol van de al eerder genoemde mediagigant Neue Kronen Zeitung, (die Haiders opvattingen populariseert), en de rol van enkele advocaten die de FPÖ helpen het rechtssysteem te misbruiken.
Eén van Haiders' vele doelwitten is de Weense politicoloog Anton Pelinka. Tijdens een interview met CNN zei Pelinka dat Haider 'inspeelt op vreemdelingenhaat en racisme. (...) Immigranten met parasieten vergelijken is hetzelfde als wat de nazi's met betrekking tot de joden gedaan hebben.' En eerder, voor de Italiaanse televisie: 'Over het geheel genomen is Haider verantwoordelijk voor het salonfähig maken van bepaalde nationaal-socialistische uitgangspunten en meningen.' Haider daagde hem voor beide uitspraken voor het gerecht.
In wat bekend staat als de 'spionagezaak' belandde Haider bijna zelf in het beklaagdenbankje. De chef van zijn lijfwacht, Horst Binder, werd in oktober 2000 beschuldigd van het verzamelen van vertrouwelijke informatie over naar schatting 150 politici van oppositiepartijen, kunstenaars, journalisten en linkse activisten. Daarbij gebruikte de FPÖ het informatiesysteem van de politie. Het Openbaar Ministerie begon ook een onderzoek naar de betrokkenheid van Haider. Natuurlijk kon iedere kritische journalist die over de affaire schreef, rekenen op een nieuwe aanklacht wegens smaad van Haider. 1300 (van de in totaal 1600) Oostenrijkse rechters en procureurs kregen er schoon genoeg van, en publiceerden daarom op 20 september vorig jaar een opvallende verklaring:
'Het is een bekende strategie van de neoracistische FPÖ (...) om politieke tegenstanders via juridische middelen te intimideren en monddood te maken - de FPÖ voerde sinds Haider 15 jaar geleden aantrad, ongeveer 350 processen! Sinds de regeringsdeelname (...) heeft het een kwalitatieve ontwikkeling doorgemaakt, die aanleiding is voor grote zorg. Jörg Haider heeft via het bureau van zijn toenmalige advocaat, de huidige minister van Justitie Dieter Böhmdorfer, een serie klachten ingediend tegen wetenschappers en publicisten, die nu onder ministerieel toezicht van zijn partijvrienden worden afgehandeld (...) De gevolgen (...) zijn al merkbaar. Antisemitische standpunten krijgen vandaag nieuwe impuls en uiten zich op steeds schandaliger wijze.'
Hun zorg is terecht. Haider verloor het proces tegen Pelinka over het CNN-interview, maar in het geval van de Italiaanse televisie werd Pelinka veroordeeld. Het onderzoek naar Haiders' betrokkenheid in de spionagezaak is inmiddels gestaakt. Eind februari vielen, na een anti-regeringsdemonstratie, 300 zwaarbewapende leden van de antiterreureenheid Wega het autonoom centrum EKH binnen. De Wega, die algemeen bekend staat als bolwerk van FPÖ-sympathisanten, vond niets strafbaars, en liet een vernield pand achter met de mededeling dat ze 'een sterk statement wilden maken'. Toevallig liep er een fotograaf van de Neue Kronen Zeitung voorbij, om dat statement wereldkundig te maken...

Bronnen:
- Erklärung gegen die politische Funktionalisierung der Justiz in Österreich (20 sept 2000) Bron: Dokumentationsarchiv des österreichischen Widerstandes,
- Nieuwsbrief Rose Antifa Wien maart 2001 (www.raw.at)
- 'Hoe gaat het eigenlijk in Oostenrijk?', Alert, Lente 2001.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren