Borderless

22 November 2019

Feminist en in de twintig

Het is de onbekende generatie. Gezegend, dan wel opgezadeld met de successen én tekortkomingen van de tweede feministische golf, zoeken jonge vrouwen nu hun eigen weg. Grenzeloos sprak met drie zelfbewuste twintigers.

'Feminisme is voor mij een soort alomtegenwoordig raamwerk, waar mijn belevenissen, mijn gedachten in passen en aan getoetst worden. Iets dat in mijn dagelijks leven een grote rol speelt: als je over straat loopt, hoe mensen zich met elkaar verhouden. Hoe ik zelf probeer mensen te benaderen. Dat is één kant. Daarnaast is feminisme ook belangrijk voor mij als een Utopia, een toekomst waarin ik hoop dat er een feministische wereld zal zijn.'

Individualisering
Aan het woord is Jos, 27 jaar en 'anarchafeministe'. Feminisme is voor haar iets waar zij zich vooral in persoonlijke, informele kring mee bezighoudt. 'Er is ook een landelijke groep van anarchafeministen, daar zou ik me bij aan kunnen sluiten. Maar ik vind het leuk om het lokaal en persoonlijk te houden. Dat het persoonlijk is wil overigens niet zeggen dat ik er niets mee naar buiten wil doen.' Voor een lokale radiopiraat maakt zij wekelijks een programma, waarin feministische acties van vrouwen over de hele wereld aan bod komen. Ze maakt een onderscheid tussen haar 'persoonlijke' aanpak en het toenemende individualisme onder grote delen van wat voorheen de feministische beweging was. 'Dat geldt bijvoorbeeld voor carrièrefeministen, die denken dat met hun persoonlijke carrière of bevrijding, algemene vrouwenbevrijding tot stand zal komen. En ook voor Girrls: jonge vrouwen, die heel assertief zijn en hun plek in de wereld innemen. Zij willen dan niet zeuren: 'wij zijn sterk, wij kunnen de wereld wel aan, en al dat gezeik dat hoeft niet.' Dan vergeten ze dat dat wel nodig is. Misschien niet voor hen zelf, maar voor veel andere vrouwen wel.'

Sluipend seksisme
Op de vraag of zij misschien zo'n Girrl is, moet Eva (22) lachen. Binnen een jaar hoopt zij haar studie politicologie af te ronden met een scriptie over de verhouding tussen feminisme en nationalisme in Nederland. Daarnaast is zij actief voor een organisatie die uitgeprocedeerde vluchtelingen ondersteund. Ze schudt haar hoofd. 'De ongelijkheid waar de vrouwen tijdens de tweede feministische golf tegen streden, daar merk ik niet zoveel meer van. Dat kan er nog wel zijn, zo is het nog steeds een feit dat vrouwen minder verdienen. Dat je als vrouw anders behandeld wordt merk ik persoonlijk wél aan zaken die meer ondergronds gaan. Het zijn sluipende dingen die je wel voelt maar die je minder goed kan aanduiden of verbeteren. In politieke activiteiten is dat vaak nog moeilijker te bespreken, omdat je dan ook nog eens een zere plek raakt.'

Op dit moment betrekt Eva feminisme slechts zijdelings bij haar politieke activiteiten. Zo probeert zij in het bijzonder te letten op problemen van geïllegaliseerde vrouwen, 'omdat die nog eens extra slachtoffer zijn'. Ook bij politieke analyses proberen zij en haar groep consequent de feministische dimensie te betrekken. 'Ik zou me wel apart willen organiseren op het onderwerp van feminisme. Maar waar je je dan precies mee bezig moet houden?' Juist omdat het meer om moeilijk aanwijsbare onderdrukking gaat, blijkt het lastig een feministische beweging op te bouwen. Eva: 'Natuurlijk, er zijn genoeg thema's. Van de abortusstrijd die nu ineens weer in het nauw dreigt te komen met het rechtse kabinet, tot het ondersteunen van allochtone vluchtelingenvrouwen. Tegelijkertijd vraag ik me af of er nog wel een centraal onderwerp is. Het gaat niet meer over concrete rechten, waar de tweede feministische golf zich op richtte. Daarom is het juist zo moeilijk om je erop te organiseren en daarom gaat het misschien ook zo lastig.'

Gekleurde beweging
Ook Jos staat in principe niet afkerig tegenover een feministische beweging. Maar hoe daar concreet vorm aan gegeven kan worden? 'Ik heb niet zo'n duidelijk beeld over de toekomst van het feminisme. Wat ik in ieder geval goed zou vinden is als feminisme een gekleurde beweging zou zijn. Waar veel aandacht wordt besteed aan de positie van migrantenvrouwen. Niet op een patronizing manier, want blanke vrouwen benaderen zwarte en migrantenvrouwen vaak nog steeds vanuit een dominante positie. Maar door daadwerkelijk te luisteren naar deze vrouwen. Hen initiatieven laten nemen en daarbij aansluiten. In de huidige discussies, bijvoorbeeld over het dragen van hoofddoekjes, worden zij afgeschilderd als een soort weerloze slachtoffers van de allochtone man. Dat debat gaat helemaal niet over de vrouwen, het gaat eerder over de zogenaamde superioriteit van de westerse cultuur, die daarmee bevestigd zou worden.'

Kloof
Suzanne (26), studente vrouwenstudies en docente politicologie aan de UVA, ziet nog een andere dimensie in het debat rond allochtonen en emancipatie. 'Hoe kan je integreren in een maatschappij waarvan je vindt dat de emancipatie van vrouwen niet klopt?' Ook zij pleit voor meer aandacht voor thema's op het raakvlak van feminisme en antiracisme.
Hoewel zij denkt dat er fundamenteel niets veranderd is aan het idee van vrouwenstrijd ('Uiteindelijk komt emancipatie erop neer dat iedereen een gelijkwaardige basis heeft.') ziet zij belangrijke verschillen met het feminisme van de vorige generatie. De tegenstellingen zitten volgens haar niet zo zeer in de doelen maar in de middelen. 'Het is geen rivaliteit, eerder een kloof tussen generaties. Veel vrouwen, en mogelijk ook mannen, die tijdens de tweede feministische golf op de barricade stonden, kijken soms erg kort door de bocht naar de mensen die nu met feminisme bezig zijn. Daarnaast voelen zij zich miskend omdat zij niet altijd de waardering krijgen voor hetgeen dat al bereikt is.'

Mannen
Die kloof uit zich ook in veranderende thema's. Zoals gezegd is er meer aandacht voor de verhouding tussen feminisme, migratie en racisme. Een ander belangrijk punt voor Suzanne is de betrokkenheid van mannen bij het feminisme. 'Er moet meer met mannen gebeuren. Je kunt je niet segregeren en emanciperen tegelijk, dat werkt niet.' Volgens Suzanne moet het thema mannelijkheid ter discussie gesteld worden. 'Als je al die mannenbladen leest zie je een verandering in het manbeeld, van wat de ideale man zou zijn. Mannen zien er opeens heel anders uit dan tien jaar terug. Ik denk dat er veel mannen zijn die helemaal niet tevreden zijn met hun positie in de maatschappij. Je hoeft je niet af te zetten tegenover elkaar, je kunt het ook samen doen.'
Ook verandert de inhoud van sommige strijdpunten. Suzanne: 'Vroeger streed men voor gelijke kansen op de arbeidsmarkt en economische zelfstandigheid. Maar voor veel mensen nú is dat helemaal geen thema meer, die stellen die economische zelfstandigheid an sich al ter discussie. Is het wel zo goed dat je je hele leven maar op de arbeidsmarkt je geld moet verdienen en meedraaien in de consumptiemaatschappij?'
Volgens Eva laten de huidige problemen van vrouwen juist de noodzaak van een radicale visie zien: 'Het gaat niet meer over emancipatie. Het gaat over een wereldbeeld, over hoe je met elkaar omgaat.'

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren