Borderless

22 November 2019

Het protest tegen het ama-beleid groeit

'Een opvang gericht op terugkeer', zo noemt het COA de nieuwe inrichting voor alleenstaande minderjarige asielzoekers (ama's) in Vught. 'Een gevangenis,' menen critici. Vanaf de opening in november 2002, heeft de ‘terugkeercampus’ voortdurend onder vuur heeft gelegen. De jongeren zelf spraken het duidelijkste oordeel uit over het kamp. Nauwelijks enkele maanden na hun opname, ontvluchtten zij het terrein.

Inmiddels is de ontsnapte groep ama's opgenomen in de reguliere opvang. Een eenmalige uitzondering, want ondanks de protesten is het COA, de instantie verantwoordelijk voor de opvang en huisvesting van asielzoekers in Nederland, vast van plan door te gaan met het project. Onlangs opende de organisatie een tweede ‘ama-campus’ in het Gelderse Deelen. Deze inrichting in aanbouw kwam enkele maanden geleden in het nieuws, toen actievoerders vernielingen aanrichtten op het terrein. 'Met onze actie willen we een steentje afbreken van het huidige repressieve vluchtelingenbeleid. We willen tegelijk een steentje bijdragen aan een verdraagzame samenleving', aldus het persbericht.

Uniformen
De inrichtingen liggen met name onder vuur wegens het uiterst strenge regime waaraan de jongeren onderworpen worden. Doel is de minderjarige vluchtelingen voor te bereiden op deportatie naar het land van herkomst. Men stelt alles in het werk om integratie in de Nederlandse samenleving te voorkomen, de voertaal ter plaatse is Engels. 'Het programma is niet vrijblijvend en dient zowel stimulerend als motiverend te zijn', zo stelt het COA in een persbericht. In de praktijk betekent dit, dat de ama's een buitengewoon zwaar dagprogramma moeten volgen. Tussen half zeven in de ochtend en half elf 's avonds (!) is er onderwijs, sport, recreatie en corvee. Alcohol en drugs zijn verboden. Door middel van een uitgekiend systeem van straf en beloning hoopt men de jongeren te disciplineren. Nieuwe ama's beginnen als rookie, groentje dus, met een bijpassende kleur uniform. ‘Goed’, volgzaam gedrag levert punten en daarmee privileges op. ‘Fouten’ leiden daarentegen tot het omgekeerde. Door voldoende punten te halen stijgen de ama's naar de status van 'senior', zichtbaar aan het rode uniform. Dat levert een aantal voordelen op voor de jonge vluchtelingen. Zo hoeven seniors hun kamer ‘slechts’ met drie anderen te delen.
Na veel protest is de aan dit puntensysteem verbonden uniformplicht formeel afgeschaft. In de praktijk verandert er weinig. De ama's hebben doorgaans weinig andere kleren om aan te trekken. Negentiende-eeuwse pedagogiek? In de ama-kampen is het weer dagelijkse praktijk.

Excessen
De kersverse actiegroep ‘Onbegrensd’ uit Arnhem is inmiddels een campagne gestart tegen de ama-inrichtingen. Daarbij benadrukt men dat de kampen niet meer, maar ook niet minder dan een exces zijn van het geheel onrechtvaardige Nederlandse vluchtelingenbeleid. Woordvoerster Jos van der Houwen: 'De ama's willen allereerst in de gewone opvang terecht komen. Natuurlijk gaat het ook over hun recht om hier te blijven, maar de campussen zijn op dit moment het meest tastbare onderdeel van hun uitsluiting'. Ze bekritiseert in felle bewoordingen wat zij noemt 'het opsluiten van jongeren die niets hebben gedaan'. 'Het systeem dat op de campus in Vught wordt gehanteerd, is gedeeltelijk afgekeken van het zogeheten ‘Glenn Mills’ programma. Dat is in de VS ontwikkeld voor bendeleden: zwaar delinquente jongeren die maatschappelijk ontspoord zijn. Het is een systeem waarin de groep verantwoordelijk is voor elkaar. Als een individu iets fout doet draait de hele groep daar voor op. Je komt bij de campus aan zonder rechten, pas als je ijverig meedoet krijg je meer privileges. Zo worden de jongeren onder de duim gehouden.'

Protesten
Vanwege het gesloten karakter van het opvangproject, wees eerder de gemeente Wageningen de komst van het kamp op haar grondgebied af. Daarbij maakte men de vergelijking met een interneringskamp. Een dergelijke houding valt voorlopig niet te verwachten van de gemeente Vught. Bij een door ‘Onbegrensd’ georganiseerde demonstratieve optocht door het stadje, die eindigde voor het gemeentehuis, lieten burgemeester, wethouders en ambtenaren hun gezicht niet zien.
Of de reactie in Ede, waar de nieuwe inrichting in Deelen onder valt, veel anders is, moet nog blijken. ‘Onbegrensd’ wil allereerst mensen en organisaties in Ede op de hoogte stellen van wat er aan de hand is. Ook is men van plan een boekje uit te brengen in verschillende talen, om de ama's te informeren over hun rechten. Het zware programma en de hoge hekken om de inrichtingen, bemoeilijken een directe samenwerking met de vluchtelingen. Toch lijken de eerste voorzichtige contacten te ontstaan. De geslaagde uitbraak van de ama's in Vught was een spontaan protest, dat tegelijkertijd de samenwerking met mensen van buitenaf bevorderde. Op een ander niveau is de ‘ama-raad’ actief. Deze zelforganisatie van minderjarige asielzoekers is ook tegen het campussysteem, maar verkiest een andere strategie. Door middel van overleg met betrokken instanties en aandacht in de media hoopt men verbetering te brengen in de situatie van de ama's.
Dat ondanks zeer uiteenlopende achtergronden en verschillende strategieën al deze initiatieven zich richten op hetzelfde doel, is bemoedigend, zo vindt ook Van der Houwen. Toch is ze niet onvoorwaardelijk positief gestemd over de omvang van het verzet tegen de inrichtingen: 'tegen de oorlog gingen tienduizenden mensen de straat op. De manier waarop er met de ama's omgegaan wordt, blijkt veel minder Nederlanders aan te spreken. Terwijl je juist in dergelijke excessen de alledaagse praktijk van het Nederlandse racistische overheidsbeleid kunt herkennen.'

Voor meer informatie kun je mailen met onbegrensd@zonnet.nl

Dossier: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren