Het hoger onderwijs staakt op 9 december weer tegen de bezuinigingen. Dit is de volgende stap in het actietraject op universiteiten en hogescholen sinds het najaar van 2024. Wat is de status van de bezuinigingen nu na de verkiezingen en waar richt de komende staking zich op? 

In september vorig jaar kondigde het PVV-kabinet in haar regeerakkoord enorme bezuinigingen aan op het hoger onderwijs. Druk van een massale demonstratie op het Malieveld heeft toen substantiële concessies afgedwongen, maar dit was niet genoeg. Er bleef meer dan een miljard aan bezuinigingen liggen en dit liep in de voorjaarsnota met nog 400 miljoen op. De rechtvaardiging van het vorige kabinet was dat het defensiebudget gespekt moest worden.

Vandaar dat in maart in estafette door het land werd gestaakt, waar ook anti-militariserings- en pro-Palestinageluiden te horen waren. Deze stakingen boden een goede kans om lokale netwerken aan te sterken en te verbreden, maar het ontbrak aan een collectief moment dat de grootte van het verzet zou tonen. Tegen de zomer werd een landelijke staking gepland, maar werd door de gelijktijdige staking van spoorwerkers op het laatste moment afgeblazen. Dit had een demobiliserend effect en lokaal konden niet op tijd vervangende acties worden opgezet. Wel gaf het ook de kans om solidariteit met de spoorwerkers te tonen, zoals een groep in Groningen liet zien door een rally bij het centraal station te houden.

Zo eindigde het actietraject voor de zomer met een sisser, terwijl er nog steeds veel op het spel staat. Op universiteiten wordt ondertussen gesneden in programma’s en contracten om de bezuinigingen op te vangen. Dit zal ernstige gevolgen hebben voor de kwaliteit van het onderwijs en onderzoek. Er werd door de actiecoalitie, samengesteld uit vertegenwoordigers van de bonden en enkele actiegroepen, aangekondigd dat er in de aanloop naar de verkiezingen weer actie gevoerd zou worden om druk te zetten op het terugdraaien van de bezuinigingen. Vanuit de FNV en AOb bleef dit initiatief uit.

Bijna een halfjaar na de estafettestaking wordt de volgende actie nu georganiseerd, een landelijke staking in Amsterdam. Als je de energie van dit moment vergelijkt met een jaar geleden, dan staan we er niet goed voor. Toonaangevend was de opening van het academische jaar: wat vorig jaar nog een grote strijdbare rally op het Domplein was, was nu een kleine bijeenkomst.

Het idee van de staking is dat er druk uitgeoefend kan worden op de formatie van het volgende kabinet. D66 heeft toegezegd de bezuinigingen terug te willen draaien, maar de VVD wil juist verder bezuinigen. D66 wil daarentegen fors snijden in de zorg om de aanvullende uitgaven voor defensie op te vangen. De verbreding van de acties tegen bezuinigingen op het hoger onderwijs naar de gehele publieke sector waar voor de zomer over werd gesproken, is nog niet van de grond gekomen, maar blijft nog even urgent.

Gelukkig zien we wel dat de acties vorig jaar zijn aangegrepen op lokaal niveau om verder te bouwen aan strijdbare en solidaire netwerken onder onderwijspersoneel. Idealiter zien we dat deze ook tussen het wo en hbo bestaan en dat zij zelf ideeën ontwikkelen over hoe hun actietraject er uit zou moeten zien. In het geval van een treuzelende vakbond komt het er op aan of lokale actienetwerken zelf het initiatief kunnen nemen om hun acties verder uit te bouwen. Onderlinge communicatie zal nodig zijn om een gedeeld toekomstperspectief vorm te geven.

De acties eerder hadden succes met het van tafel halen van de langstudeerboete en de onderwijskansenregeling. Daarom is het jammer dat er niet is doorgepakt nadat de laatste landelijke staking werd afgeblazen. Op 9 december is de volgende stap in het verder opvoeren van de druk voor een levensvatbaar hoger onderwijs. De taak is aan het onderwijspersoneel zelf om het vuur van de strijd weer in hun collega’s aan te wakkeren.

Ovregenomen van socialisme_*.nu.