Op het congres werd gediscussieerd over een nieuw beginselprogramma. Veel GroenLinks-leden steunden kritische voorstellen over sociale rechtvaardigheid en het verband tussen economische groei en milieu. Een van de voorstellen van KGL legde een verband tussen economische groei en milieu en pleitte voor een verbetering van de positie van de laagstbetaalden in de wereld.
Andere economie
In een ander voorstel werd de noodzaak van een andere economische ordening bepleit: ‘...een herverdeling van macht en middelen is nodig. En er is een andere economische ordening nodig, waarin de markt wordt gestuurd door een democratische inbreng van overheid, werknemers, werkgevers en consumenten. Alle economische, sociale en groene kosten worden doorberekend. De regels voor de internationale handel en financieel beleid moeten eerlijk zijn, de macht van financiële ondernemingen moet ingeperkt worden’. ‘Met name met deze twee amendementen heeft het congres de uitgangspunten groener en roder gekleurd’, aldus de Nieuwsbrief van Kritisch GroenLinks.

Maar er werden ook twee belangrijke amendementen verworpen. Zo haalde een kritische tekst over globalisering het niet. Evenmin als het amendement dat beoogde het uitgangspunt over internationale politiek meer diepgang te geven. Dat laatste amendement werd overigens nipt verworpen. Op enkele belangrijke punten heeft het congres in de goede richting bijgestuurd. Maar KGL kwam na het congres ook tot de conclusie ‘dat de partijtop ongetwijfeld pogingen zal doen alles te relativeren en op de oude voet door te gaan’.
De theorie en de praktijk
En dat klopt. Bart Snels, directeur van het wetenschappelijk bureau van GroenLinks, zei onlangs op de site van de Stichting Waterland dat ‘partijen niet meer zo duidelijk zijn in te delen zijn op de links-rechts-schaal. GroenLinksers delen met de SP de zorg om de positie van de laagste inkomens, maar kunnen eerder met progressieve VVD-ers praten over de noodzakelijke hervormingen van de verzorgingsstaat dan met de behoudzuchtige socialisten’ (lees hier de PvdA en SP). In deze zienswijze worden verzet tegen het neo-liberalisme en tegen marktwerking als conservatief en angstig neergezet. Jesse Klaver van Dwars (GroenLinkse jongeren) stelde onlangs op Radio 1 dat de vakbonden maar een klein deel van de bevolking vertegenwoordigden. Er blijkt een sterke behoefte binnen delen van GroenLinks om aan te schurken tegen de politieke hoofdstroom in Nederland.
GroenLinks en de crisis
Klavers opmerking is des te opmerkelijk in het licht van de economische crisis. Het antwoord van GroenLinks op die crisis is niet meer dan het bewandelen van al geëffende paden. Zo is er een tamelijk kritiekloos pleidooi voor verdere globalisering en voor een versterking van Europa als tegenwicht tegen de Verenigde Staten.
De opvattingen over de vakbeweging, globalisering en over Europa gaan voorbij aan de politieke verhoudingen in de wereld en in Europa. Belangentegenstellingen worden ontkend. De komende periode met het ernstiger worden van de crisis zullen die tegenstellingen verder verscherpen. De verschillende groepen zullen proberen om de gevolgen van de crisis op elkaar af te wentelen.
De voorstellen van de in december gepresenteerde ‘Green Deal’ zijn daarom een mager, onvoldoende antwoord. Naast een aantal waardevolle groene voorstellen en investeringen, zoals belastingmaatregelen op groen consumeren en produceren, worden er wel heel voorzichtige voorstellen gedaan voor hervorming van de financiële sector. Met geen woord wordt gerept over nationalisatie en verdere controle op het financieringskapitaal; het stopzetten en terugdraaien van de privatisering van sectoren die belangrijk zijn voor ons allemaal, zoals de energiesector en de gezondheidszorg. Maar het belangrijkst is wel dat er met geen woord wordt gerept over aansluiting bij en de opbouw van maatschappelijke bewegingen buiten het parlement. Milieuorganisaties zijn nog enigszins in beeld, maar worden ook niet genoemd. De vakbeweging wordt totaal genegeerd. Terwijl GroenLinks met haar achtergrond juist samenwerking tussen de verschillende bewegingen kunnen bepleiten. Het is juist dit element dat Kritisch GroenLinks steeds inbrengt en dat de komende periode niet genoeg kan worden benadrukt. V

Frans van der Vlugt is lid van GroenLinks in Den Haag.