Lula werd op 25 oktober herkozen met 51,8 procent van de stemmen. Hij realiseerde daarmee een comeback die sinds de terugkeer van Brazilië naar de democratie zijn weerga niet kent: nooit eerder had een kandidaat die in de eerste ronde was verslagen, de tweede ronde gewonnen. Die overwinning werd beslist op straat en op sociale media.

Dit is wereldwijd de belangrijkste nederlaag van extreemrechts de afgelopen tijd. De gevolgen ervan zullen ook wereldwijd voelbaar zijn. Het was ontroerend om te zien hoe miljoenen en miljoenen mensen in dat uitgestrekte land de straat op gingen om te vieren.

De schijnbaar onmogelijke ommekeer in de tweede ronde is niet zomaar een verkiezingsoverwinning. Die overwinning werd behaald op straat en op sociale media. Meteen nadat de extreemrechtse kandidaat, Flavio Bolsonaro, de eerste ronde had gewonnen, gingen duizenden, voornamelijk zeer jonge mensen de straat op in Niterói, aan de overkant van de baai van Rio de Janeiro, om te demonstreren tegen de kans op een neofascistische regering in Brazilië. Hetzelfde gebeurde in steden in het noordoosten, de armste regio. Dat herhaalde zich in het hele land in de drie weken tussen de twee verkiezingsrondes.

Tegelijkertijd hebben jongere parlementsleden van een kleinere partij die Lula’s Arbeiderspartij steunt, de matige aanwezigheid van de campagne op sociale media volledig vernieuwd. ‘Lula’s Army’, een WhatsApp-kanaal dat werd gelanceerd door Janones van de Rede-partij, groeide in twee dagen van 50.000 volgers naar een miljoen. Inmiddels heeft het kanaal 10 miljoen volgers.

De volgende fase zal moeilijk zijn en mogelijk gewelddadig. Op dit moment weigert Flavio Bolsonaro de uitslag te erkennen en roept hij zijn aanhangers op dat ook niet te doen. Hij belooft juridische stappen te ondernemen [1]. Maar de vorige keer, toen zijn vader, Jair Bolsonaro, verloor, bestormden ze het congres en het presidentiële paleis. President Trump lijkt bereid hem te steunen.

Zelfs als de onmiddellijke dreiging afneemt, zal het presidentschap van Lula te maken krijgen met grote meerderheden van extreemrechts en traditioneel rechts in beide kamers van het congres. Als hij niet volledig wil capituleren, zal hij moeten regeren met de steun van de straat en met zijn nieuw verworven digitale leger.

Dat zal op zijn beurt waarschijnlijk tot confrontaties leiden. Extreemrechts is diep verankerd in grote delen van de samenleving. En het zou kunnen rekenen op de sympathie van ten minste delen van de strijdkrachten.

Wat het Braziliaanse volk heeft bereikt, kan een enorme inspiratiebron zijn voor ons allemaal die in verschillende delen van de wereld te maken hebben met heroplevende vormen van neofascisme en extreemrechts. Maar ze zullen ook steun nodig hebben. We moeten nu al nadenken over hoe we die solidariteit kunnen organiseren. De Schotse arbeidersklasse heeft op dat gebied een trotse traditie. ‘Nae pasaran.’

Maar het ontwikkelen van onze eigen strijd maakt ook deel uit van het opbouwen van solidariteit.

Het lijdt weinig twijfel dat de jongeren op straat in Brazilië zijn aangemoedigd door wat ze zien in Frankrijk en Spanje. Ongetwijfeld geldt dat ook voor de Servische studenten die zojuist Vucic hebben verslagen. Er lijkt een nieuwe vorm van internationalisme vorm te krijgen en daar moeten we deel van uitmaken.
We leven in interessante, zij het gevaarlijke tijden.

Noot

1. Flavio Bolsonaro heeft inmiddels de uitslag wel gerespecteerd.

Iain Bruce is journalist en ecosocialistisch activist en woont in Glasgow. Hij is lid van Your Party en auteur van "The Porto Alegre Alternative: Direct Democracy in Action" (IIRE - International Institute for Research and Education).

Dit artikel stond op International Viewpoint. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.