In de laatste externe evaluatie van het Europafonds werd gesignaleerd dat critici nauwelijks aan bod kwamen. De reactie van staatssecretaris Timmermans daarop was dat kritische organisaties slechts 1% van de gelden uit het Europafonds ontvingen omdat dergelijke organisaties geen aanvragen meer indienden. Nu er wel weer door een aantal kritische organisaties aanvragen zijn ingediend, worden deze niet gehonoreerd.
De Campagne tegen de Wapenhandel, de Stichting voor een Sociaal Europa en de Stichting Ander Europa hebben alle drie een project ingediend bij het Europafonds. En ze hebben alle drie te horen gekregen dat hun aanvraag niet voor subsidiëring in aanmerking komt. Nu is iedere organisatie die subsidie aanvraagt natuurlijk teleurgesteld als de aanvraag wordt afgewezen. Maar hier is meer aan de hand.

Van de 24 organisaties die dit jaar subsidie uit het Europafonds ontvangen, is er niet één die een kritische houding heeft tegenover de bestaande Europese Unie. Wij kunnen en willen niet oordelen over de projecten die wel subsidie ontvangen en vinden natuurlijk dat ook organisaties die positief staan tegenover de huidige EU of een neutrale houding hebben subsidie moeten kunnen krijgen. Maar het kan niet zo zijn dat terwijl een heel groot deel van de Nederlandse bevolking kritisch staat ten opzichte van de EU, geen enkele organisatie die dat geluid verwoordt gebruik kan maken van de subsidie die bedoeld is om het debat over Europa te stimuleren. Debat voer je niet alleen maar onder gelijkgezinden.

Als reden voor het afwijzen van de projecten van deze drie organisaties worden geen inhoudelijke argumenten aangevoerd. In alle drie de gevallen wordt gesteld dat de aanvragen niet voldoende onderbouwd zijn. In zijn afwijzing wijst het ministerie daarbij op het ontbreken van ‘onderbouwingen’ waar bij de aanvraagprocedure niet naar gevraagd wordt. Zo mist het ministerie schriftelijke bevestiging van afspraken met samenwerkingspartners, schriftelijke toezeggingen van sprekers, gegarandeerde afname van publicaties e.d. Bij eerdere door ons uitgevoerde en door het Europafonds gesubsidieerde projecten was er van dergelijke ‘onderbouwing’ ook geen sprake. Toch werden die projecten geaccepteerd en achteraf als goed beoordeeld terwijl deze nieuwe projecten worden afgewezen.

Aangezien het ministerie geen andere redenen voor het afwijzen van deze aanvragen geeft dan deze formele en feitelijk onjuiste, gaan wij ervan uit dat er andere motieven zijn om de aanvraag van onze organisaties af te wijzen. Gebrek aan fondsen kan het niet zijn, want het Europafonds kent dit jaar een onderbesteding van bijna honderdduizend euro.
Het Europafonds kreeg na het referendum over de Europese grondwet in 2005 en het afgelasten van de Brede Maatschappelijke Discussie over Europa de beschikking over 2,5 miljoen euro per jaar om organisaties in staat te stellen het debat over Europa te voeren. Inmiddels is de opvolger van de grondwet, het Verdrag van Lissabon, door alle 27 landen geratificeerd. Naar aanleiding daarvan verklaarde staatssecretaris Timmermans: “Nu kunnen we eindelijk ophouden met de discussie over spelregels en procedures.”

Met de beslissing over het afwijzen van subsidie voor projecten van kritische organisaties wekt de voor het Europafonds verantwoordelijke staatssecretaris de indruk nu maar helemaal van de discussie over Europa af te willen. Als dat zo is, kan het Europafonds beter opgeheven worden, want subsidies voor het louter uitdragen van de zegeningen van de Europese Unie zijn er al genoeg.

De Campagne tegen de Wapenhandel, de Stichting voor een Sociaal Europa en de Stichting Ander Europa.