Borderless

16 July 2019

Over vakbeweging en rechtspopulisme

In 2017 hield de Interregionale VakbondsRaad Weser Ems Noord Nederland (IVR WENN) een themadag over de positie van de vakbeweging in de discussies over het opkomend rechtspopulisme. Hoe staat de vakbeweging tegenover rechtspopulisme? Deze discussie leidde tot de resolutie van IVR WENN van 17 mei 2019.

Waar lopen we nu tegenaan in de samenleving?

Onzekerheid is troef met een sterke toename van laagbetaald werk, snelle technologische veranderingen, energietransitie, globalisering en digitalisering. Mensen zijn op zoek naar zekerheid en veiligheid.

Het CBS stelt vast dat mensen een derde van het inkomen betalen voor basisbehoeften, met name huisvesting, eten en drinken. Er zijn al mensen die bijna de helft van hun inkomen betalen om een dak boven hun hoofd te hebben.

Passend antwoord

Binnen de FNV discussiëren we met elkaar over hoe de vakbond een passend antwoord kan hebben op politiek populisme en xenofobie door partijen als PVV en FvD. Dat lukt alleen als de vakbeweging zijn eigen normen en waarden benoemt en daar andere partijen aan afmeet.

Laten we ons in elk geval duidelijk uitspreken tegen haat. Laten we geen grenzen sluiten en collega's uitsluiten. Fatsoenlijk, waardig en solidair.

Laten we laten zien wat we zelf willen. Hoe veranderingen gepaard kunnen gaan met sociale innovatie. Zeker op het gebied van werk en inkomen. Een eerlijk salaris. Een leefbaar minimumloon. Een goed contract. Een fatsoenlijk pensioen voor iedereen.

Europa

Voor ons betekent Europa: Europa-brede normen voor goede arbeidsomstandigheden in plaats van concurrentie met lage lonen en ellendige arbeidsomstandigheden. Eerlijke lonen en arbeidsvoorwaarden zijn niet het resultaat, maar de voorwaarde voor economisch succes in een functionerende interne markt.

Mobiliteit staat niet op zichzelf in de EU. Ongeveer 17 miljoen EU-burgers werken in een andere lidstaat. Dat is net zo veel als de hele bevolking van Noord-Rijnland-Westfalen of Nederland. Nog eens 1,4 miljoen pendelen dagelijks over de grens. Net als bij ons.

Haat en onverdraagzaamheid zijn in heel Europa in opmars. Dit is een bedreiging voor de rechtsstaat en onze vrije en solidaire samenleving. De vakbeweging moet staan en opstaan voor vrede, mensenrechten en gelijke kansen voor iedereen, en een samenleving waarin we discriminatie en uitsluiting actief bestrijden. Voor verbinding van landen en mensen, tegen haat en polarisatie. Voor een menswaardige omgang met mensen op de vlucht, tegen het aanwakkeren van angst. Voor de rechtsstaat en democratie als fundamenten van onze samenleving, tegen aanvallen op de vrije pers, het onderwijs, de kunsten, de wetenschap en de ruimte om je mening te uiten. Voor vrijheid en hoop.

Voor een Europa waar burgers, bedrijven en overheden samen de strijd aanbinden tegen klimaatverandering, waar we kiezen voor schone lucht en een leefbare aarde voor toekomstige generaties. Voor een eerlijke economie, met fatsoenlijk loon voor fatsoenlijk werk. Een Europa dat verder kijkt dan de eigen grenzen, en een Europa dat rechtvaardig handelt, en zich solidair toont met de rest van de wereld.

Deze samenleving is in heel Europa, ook in ons eigen land, niet vanzelfsprekend. En is dat ook nooit geweest. Deze waarden moeten altijd opnieuw bevochten worden, elke generatie weer. We trekken nu de grens. Het is tijd dat we laten zien dat we ons niet laten verdelen. Wij zijn niet hard tegen elkaar, wij hebben hart voor elkaar. 

Wieke Berends
FNV regio-coördinator Noord-Nederland

Resolutie van de Interregionale VakbondsRaad Weser Ems Noord Nederland (IVR WENN)

‘Hoe om te gaan met het rechtspopulisme in Europa?’

De toename van het rechtsextremisme en rechtspopulisme in heel Europa vormt een steeds grotere uitdaging voor de vakbeweging. Als rechts-extreme of rechtspopulistische bewegingen en partijen de grondwaarden van onze democratische, pluralistische en op mensenrechten gebaseerde samenleving ter discussie stellen of zelfs actief bestrijden, dan moet de vakbeweging zich daar actief tegen verzetten. Daartoe zijn wij vanuit onze geschiedenis en onze uitgangspunten verplicht.

IVR WENN streeft naar een democratische, open, plurale en tolerante samenleving, waarin alle mensen op een gelijkwaardige wijze participeren en zich veilig voelen. Dit streven moet voor heel Europa de inzet zijn. Maar als IVR WENN hebben wij een bijzondere verantwoordelijkheid voor ons werkgebied in Nederland en Duitsland. Met grote zorg stellen we vast dat Europa steeds verder verdeeld raakt – niet alleen in sociaal, maar ook in politiek opzicht.

De dominante neoliberale opvatting, dat een ver doorgevoerde politiek om de welvaartsstaat te versterken de financiën van de overheid te zwaar belast, de zelfregulering van de markt verzwakt, ondernemersinitiatieven afremt, en daardoor het concurrentievermogen van de economie ernstig benadeelt, leidde en leidt tot dramatische ingrepen in het sociale domein en de arbeidsmarkt.

Hoewel in Duitsland en in Nederland over het geheel genomen de welvaart stijgt, de werkloosheid daalt, en de bedrijfswinsten groter worden, zijn tegelijkertijd de inkomens en de vermogens steeds ongelijker verdeeld, evenals de participatiegraad en de opleidingskansen.

De rijke mensen worden steeds rijker en de armen steeds armer! Steeds meer mensen delen niet langer in de groeiende welvaart. En door een steeds grotere publieke armoede wordt deze toestand in veel gemeenten nog versterkt. Al jarenlang wordt op de meest noodzakelijke uitgaven bespaard. Dit is het resultaat van een misplaatste bezuinigingspolitiek, die besparingen tot dogma verheft. Bovendien worden de lasten van ecologisch noodzakelijke veranderingen zoals de energietransitie ongelijk verdeeld, zodat arme mensen verhoudingsgewijs zwaarder belast worden dan rijke mensen.

De maatschappelijke verdeeldheid heeft, niet alleen in Nederland en Duitsland, maar in heel Europa, in extreme mate de machtsverhoudingen en de vermogensverschillen op zijn kop gezet.

Steeds meer mensen zijn bang om er maatschappelijk op achteruit te gaan, voelen zich in sociaal opzicht onzeker, en zijn ontevreden omdat de politiek niet in staat is om te corrigeren. Heel vaak voelen zij zich in hun huidige maatschappelijke positie bedreigd, en zijn zij pessimistisch over de toekomst. Hun angst voor statusverlies heeft niet alleen betrekking op economische verhoudingen, maar ook op ideële kwesties, zoals opleidingskansen, culturele eisen etc.

Rechtse populisten, maar ook rechtse partijen en bewegingen, gebruiken deze toenemende onzekerheid voor hun ideologieën. Steeds meer werkneemsters en werknemers alsook vakbondsleden sluiten zich aan bij de rechtse demagogen, hoewel deze niet meer welvaart in het vooruitzicht stellen, en ook niet meer sociale rechtvaardigheid. Deze demagogen spelen een perfide spel met de angsten van de mensen, en op zijn best bieden ze eenvoudige schijnoplossingen aan. Daarbij wordt gesuggereerd dat met name vluchtelingen en zogenaamde “vreemden” de oorzaak zijn van de maatschappelijke achteruitgang, in plaats van de sociaal politieke structuren. Bovendien worden angsten om er maatschappelijk op achteruit te gaan gekoppeld aan culturele veranderingen en ingezet tegen liberale verworvenheden: gelijkheid tussen de geslachten; sexuele bevrijding; multiculturele verscheidenheid etc. Daarmee verscherpen ze de sociale tegenstellingen en wakkeren ze de woede aan tegen andere mensen, enkel vanwege hun afkomst, hun uiterlijk, hun religie, of hun sexuele geaardheid.

Deze ontwikkeling verontrust ons, de vakbeweging, ten zeerste

Wie de haat tegen de vluchtelingen aanwakkert, handelt vanuit minachting voor mensen, omdat de oorzaken voor het vluchten aan het oog onttrokken worden. De meeste vluchtelingen moeten vanwege oorlogvoering hun land verlaten. En deze oorlogen worden door wapenexporten vaak gestimuleerd.

Degene die de sociale problemen in Duitsland en Nederland onbeargumenteerd op één hoop gooit met de vluchtelingen- en migratieproblematiek, handelt tegen beter weten in en gedraagt zich onverantwoordelijk. Hij slaat alleen een wig in de samenleving en leidt de aandacht af van datgene wat politiek noodzakelijk is, namelijk om het probleem van de maatschappelijke tegenstellingen en de sociale ongerechtigheid op te heffen.

Het volgende is namelijk volstrekt duidelijk:

De vluchtelingen hebben de problemen niet veroorzaakt. Ook voordien waren er honderdduizenden betaalbare woningen tekort, en tot op dit moment ontbreekt een overtuigend politiek initiatief om sociale woningen te bouwen. En ook in het recente verleden was een onacceptabel groot aantal mensen langdurig werkloos. Desondanks is er voor mensen die op de gewone arbeidsmarkt vrijwel kansloos zijn geen toereikende aangepaste tewerkstelling. Een sterk restrictieve aanpak van het vluchtelingenvraagstuk zal hieraan ook maar iets veranderen.

Wij, de vakorganisaties, zijn er stellig van overtuigd, dat de maatschappelijke samenhang in Duitsland en in Nederland , en in heel Europa, alleen door een offensieve en vooral sociale politiek hersteld kan worden, een politiek die bijdraagt aan een herverdeling van boven naar beneden. We hebben een glashelder alternatief nodig dat de plaats inneemt van het huidige neoliberale marktradicalisme . Alleen zo wordt de voedingsbodem voor de rechtse en rechts-populistische partijen en bewegingen weggehaald. Wij zetten ons in voor echte oplossingen, voor echte sociale zekerheid, en voor echte levensperspectieven voor alle mensen die hier wonen. We hebben een politiek nodig die alle mensen in Europa meeneemt en niemand uitzondert of achterstelt. Alleen zo kan de verscheurde samenleving weer geheeld worden, en kunnen wrok en intolerantie overwonnen worden.

We zetten ons in:

 Voor toereikende arbeidsverhoudingen zonder precaire lonen, onnodig ingeperkte contractperiodes, en opgelegde deeltijdarbeid;

 Voor een offensieve sociale politiek die niemand buitensluit, en die niemand dwingt om voor hongerlonen en onder onacceptabele voorwaarden te moeten werken;

 Voor een wettelijk geregeld pensioen dat de mensen weer een gegarandeerde levensstandaard biedt;

 Voor een door werkgevers en werknemers op voet van gelijkheid gefinancierd sociaal zekerheidstelsel;

 Voor een onderwijs- en scholingsaanbod dat elk kind zo goed mogelijk stimuleert, en dat met name ook die kinderen zonder meer laat participeren, waarvoor een speciale ondersteuning vereist is;

 Voor een ondersteuning voor werklozen zonder sancties, en voor een sociale publieke tewerkstellingsvoorziening;  Voor een belasting- en premiesysteem waarmee de lasten eerlijker verdeeld worden;

 Voor wetgeving om de gelijkwaardigheid tussen arbeid en kapitaal door meer medezeggenschap te realiseren in alle ondernemingen en besturen;

 Voor financieel daadkrachtige steden en gemeenten die de openbare nutsvoorzieningen kunnen organiseren;

 Voor een effectieve bestrijding van de oorzaken waardoor mensen vluchten; voor het opkomen voor mensenrechten overal ter wereld; en voor een niet ingeperkt recht op asiel;

 Voor een samen optrekken in politiek en samenleving op basis van solidariteit, onafhankelijk van waar iemand vandaan komt; van afstamming; van sexuele geaardheid; en/of van religieuze opvattingen;

 Voor een solidair en rechtvaardig Europa dat de gegenereerde rijkdom eerlijk verdeelt, zowel in als tussen de landen;

Het bestuur van IVR WENN. Voorzitter: dhr. Arnoud Hoogsteen, FNV Vicevoorzitter: mevr. Dorothee Jürgens, DGB

Overgenomen van de site van de FNV

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren