Borderless

17 November 2019

PEGIDA in Duitsland: islamofoob, reactionair, racistisch

Sinds oktober 2014 zijn er in Duitsland betogingen tegen 'islamisering'. Een van de eerste betogingen die de voorpagina’s haalde werd georganiseerd door 'Hooligans gegen Salafisten' (HoGeSa). Deze bracht in Keulen 5000 deelnemers op de been terwijl er bij de tegendemonstratie slechts enkele honderden kwamen opdagen.

Het initiatief met als naam PEGIDA ('Patriotische Europäer gegen die Islamisierung des Abendlandes' of 'Europese Patriotten tegen de Islamisering van het Avondland') nam daarna de acties over. Het werd gelanceerd door een zekere Lutz Bachmann uit Dresden. Hij is ook woordvoerder van de beweging. Eerst kwamen er enkele honderden betogers opdagen tijdens de 'maandag betogingen' in deze stad gelegen in het oosten van Duitsland. Zij scandeerden 'Wir sind das Volk', daarmee verwijzend naar de massabetogingen in 1989 in de DDR. Daarna werden het er duizenden en half december zagen we 15.000 betogers (volgens sommige bronnen zelfs meer). Er waren ditmaal ongeveer 6500 tegenbetogers. Het initiatief werd in andere steden en regio’s overgenomen en de beweging kwam in het centrum van het publieke debat te staan in Duitsland. Een aantal politici, waaronder bondskanselier Merkel, distantieerde zich al snel van PEGIDA, dat een negatief beeld van Duitsland zou geven in de wereld. Maar vele anderen verklaarden dat 'men de zorgen van de mensen serieus moet nemen'. Maar welke zorgen zijn dit? Over werkloosheid, onzekere tijdelijke baantjes, sociale ongelijkheid die meer en meer groteske vormen aanneemt, vernieling van de natuurlijke basis van ons overleven? Nee hoor, het gaat om zorgen over de oceaan vreemdelingen die ons zou kunnen overspoelen met 'islamitische haatpredikers' en islamitische terroristen die hier in hun kielzog zouden aankomen…

Lutz Bachmann heeft een platform van 19 punten gepubliceerd ('Positionspapier des PEGIDA' [1]) waarbij de punten 1, 3 en 5 en ook gedeeltelijk het punt 10 duidelijk als alibi dienen; hier gaat het om vluchtelingen op te vangen, om ze op een menselijke manier te huisvesten, om ze met meer sociale werkers te begeleiden. Hier wordt ook gesteld dat men zich niet richt tegen moslims die 'zich goed integreren' wanneer ze in Duitsland komen leven. Maar die punten worden door de sprekers van PEGIDA tijdens de betogingen niet naar voor geschoven – de andere punten wel en ook punten die nog verder gaan. Dit zijn punten als de koppeling van de plicht van 'vreemdelingen' om zich te integreren aan het onmiddellijke recht op politiek asiel, een meer gelijke spreiding van vluchtelingen binnen de EU, meer financiële middelen voor toezicht door de politie, een striktere toepassing van de asielwetten en uitwijzingen, nultolerantie tegen criminele asielaanvragers en immigranten; behoud en bescherming van de joods-christelijke westerse cultuur enzovoort. Verder verzet PEGIDA zich ook tegen 'gender mainstreaming' en tegen het verplicht gebruiken van 'politiek correcte taal'.

Neonazi’s zijn de organisatoren

Het geheel is nog duidelijker in de openbare redevoeringen en de uitspraken van de deelnemers. Vluchtelingen, moslims, immigranten zijn het doelwit van haatdragende commentaren. De wereld van de gevestigde politieke partijen wordt aangevallen als medeplichtig aan de islamisten en de 'vreemde' elementen. Zo verklaart Lutz Bachmann bijvoorbeeld dat vluchtelingen een luxeleventje leiden terwijl Duitse moeders voor hun kinderen geen kerstcadeautjes kunnen kopen. En Katrin Oertel, ook lid van het organisatiecomité van PEGIDA in Dresden, zegt dat immigranten 'zich moeten aanpassen aan de Duitse normen, gewoontes en cultuur' – wat trouwens lijkt op de standpunten die werden ingenomen op het laatste congres van de conservatieve christenen van de Beierse CSU…

Lutz Bachmann zelf is niet erg goed geplaatst voor deze agitatie tegen de 'criminele vreemdelingen'. Hij is meerdere keren vervolgd door justitie – onder andere wegens diefstal, drugsdelicten, het rijden zonder rijbewijs en voor het ontwijken van het Duitse gerecht door naar Zuid-Afrika te vluchten – maar heeft men ooit gezien dat een aanwijsbord de weg volgt die het aangeeft? In ieder geval, onder de personen die PEGIDA organiseren zijn bekende uiterst rechtse figuren, waaronder ook neonazi’s. In het comité KÖGIDA, het Keulse filiaal van PEGIDA, treffen we bijvoorbeeld een zekere Melanie Dittmer aan, zij is vanaf haar jeugd fascist, ze beweert dat de Holocaust een uitvinding is van de overwinnaars van de Tweede Wereldoorlog en wil Duitsland redden van een nachtmerrie zoals die in Londen waar, volgens Dittmer, de meest gekozen voornaam Mohammed is. Sebastian Nobil, die de betoging van KÖGIDA op 5 januari officieel aankondigde, is sinds lang actief in neonazi-structuren als de verboden 'German Defense League', hij heeft goede contacten met de moordenaarsbende 'Blood and Honour' en met een andere uiterst-rechtse organisatie, de 'identitairen'.

Tegenmobilisatie

Het moet gezegd dat zelfs in Dresden het aantal betogers schijnt te verminderen en het aantal tegenbetogers schijnt toe te nemen. In steden als Berlijn, München, Münster en andere Duitse steden, was het aantal tegenbetogers veel groter dan dat van de betogers. Het keerpunt werd gesymboliseerd door de betoging op 5 januari in Keulen.

In de internationale media hebben we gezien hoe die avond de Dom van Keulen niet verlicht was. Ook in andere kerken werden de lichten gedoofd evenals bij de Kamer van Koophandel, de grote hotels en de bruggen over de Rijn. De KÖGIDA betogers waren slechts met enkele honderden in die donkere nacht, terwijl de tegenbetogers met duizenden waren, zeker minstens 10.000, en waarschijnlijk eerder 25.000 (cijfer gegeven door de interne communicatiekanalen van de plaatselijke politie).

Het is moeilijk om exacte cijfers te geven vanwege het massale optreden van de politie tegen de tegenbetogers: demonstranten werden gedeeltelijk verspreid en met reusachtige metalen hekken werd de reusachtige massa verhinderd naar de kleine groep KÖGIDA betogers te lopen. Op het einde moest de politie aan de KÖGIDA betogers de raad geven om niet zoals oorspronkelijk gepland over een van de bruggen over de Rijn te lopen en uiteindelijk om helemaal niet betogen. Dit was dus een rampzalige mislukking voor KÖGIDA, de organisatoren besloten in Keulen niet meer op straat te betogen…

Maar het is ook geen toeval dat KÖGIDA, na de moordaanslag op de journalisten en de tekenaars van Charlie Hebdo, deze beslissing heeft herzien en aankondigde elke woensdag in de nabijheid van de kathedraal te betogen – de organisatoren van de tegenbetoging bereiden zich natuurlijk voor op zo groot mogelijke tegenbetogingen.

Stof tot nadenken

Er zijn in Keulen twee comités voor eenheidsactie tegen KÖGIDA en andere racistische en xenofobe manifestaties. Er zijn de antifascistische initiatieven, de linkse organisaties en ook de organisaties van de wereld van de arbeid, de vakbonden DGB en de SPD. Maar in feite vormt de hele politieke wereld (behalve uiterst rechts) op dergelijke momenten een eenheidsfront waaraan in dit geval zelfs de traditionele burgerlijke partijen en werkgeversorganisaties deelnemen.

En in Dresden, na de aanval tegen de journalisten van Charlie Hebdo, is er een betoging met meer dan 20.000 deelnemers geweest die opriepen tot verdraagzaamheid, tegen geweld, tegen PEGIDA en tegen racisme. Deze oproep werd door bijna iedereen gesteund, met inbegrip van de regionale door de CDU geleide regering van conservatieve christenen.

We verheugen er ons natuurlijk over dat er nu blijkbaar veel meer mensen zijn die bereid zijn te mobiliseren tegen de racistische en islamofobe acties van PEGIDA en zijn filialen. Maar anderzijds zijn de PEGIDA betogingen de uitdrukking van de radicalisering van bevolkingslagen, vaak behorend tot de middenklasse, die zichzelf als oppositioneel beschouwen, die juichen wanneer sprekers de 'leugens van de regeringspers' en 'de blokpartijen die met ons spotten' aanklagen (blok is een subtiele verwijzing naar de legale partijen die in de DDR een blok vormden met de regeringspartij SED). Daarnaast gaat het  over 'de corrupte bureaucraten en bonzen' die geen oor hebben voor de verzuchtingen van de goede kleine luiden van het Duitse volk.

Er zal nagedacht moeten worden over de mogelijkheden om een meer precieze klassen- en internationalistische inhoud te geven aan antifascistische mobilisaties. Het zijn immers de politieke krachten die het establishment en de belangen van het grootkapitaal verdedigen die ook in de dagelijkse realiteit een reactionaire radicalisering veroorzaken. Om meer precies te zijn: door hun onmenselijke politiek en door hun onaanvaardbare uitspraken, scheppen deze mainstream partijen zelf een atmosfeer die rechts populisme en de racistische campagnes bevorderen.

Behalve een vaag humanistisch 'politiek correct' vertoog, stellen de politici van de prokapitalistische partijen tegen PEGIDA en de racistische radicalisering slechts bedenkingen over het belang van 'goed geschoolde immigranten in het belang van de Duitse economie, voor het financieren van de pensioenen en voor belastinginkomsten … Maar PEGIDA zelf heeft het over 'goede', 'geïntegreerde' immigranten…

De minister van binnenlandse zaken van Saksen, Markus Ulkig (CDU) situeert zich formeel in het kader van de grote beweging van nationale eenheid tegen PEGIDA en aanverwanten (men gaat uiteraard niet in tegen uitspraken van de eigen partijleider, die bovendien bondskanselier is van de Duitse regering) maar hij kondigt tegelijkertijd onder luid applaus van PEGIDA aan dat er nieuwe politie-eenheden worden opgericht, speciaal 'tegen criminele asielaanvragers' en andere 'duidelijke misdadigers' ('Intensivtäter').

Een ultrarechts potentieel

Dit herinnert ons aan het midden van de jaren 90 met talrijke aanslagen tegen asielaanvragers. Die aanslagen werden natuurlijk plechtig veroordeeld door de politiek maar toch werden de voornaamste eisen van die rabiate racisten ingewilligd en werd het asielrecht in de Grondwet ('Grundgesetz') omgevormd van een 'recht' tot een gunst! Iets dergelijks wordt ook momenteel voorbereid: er is de retoriek van de mooie woorden maar zij begeleidt en verbergt een verharding van de reeds extreem beperkende behandeling van het kleine aantal vluchtelingen die, ondanks het dodelijke fort dat tot bedoeling heeft dit te beletten, erin geslaagd zijn Duitsland binnen te komen.

De mobilisaties van PEGIDA vallen niet zomaar uit de lucht.[2] In Duitsland waren er al eerder agitatie en racistische mobilisaties tegen vluchtelingen. Van januari tot november 2014 is het aantal vluchtelingen in Duitsland gestegen tot 130.000. Statistieken tonen aan dat openstaan voor racistische radicalisering niet afhangt van het aantal vluchtelingen of het aantal immigranten (in Dresden bijvoorbeeld zijn die twee cijfers bijzonder laag). Maar er zijn in 2014 wel een groot aantal acties geweest tegen het verlenen van huisvesting aan vluchtelingen, zowel in rijke als in armere wijken, zowel in het westen als in het oosten van Duitsland. Dat verzet werd gedragen door Duitse inwoners van een wijk en door georganiseerde krachten van uiterst rechts en neonazi’s.

De vereniging 'Pro Asyl' telt 220 mobilisaties tegen vluchtelingen tussen januari en november 2014. In diezelfde periode werden er 31 daden van vandalisme gepleegd tegen vluchtelingen, er werden 24 brandstichtingen gemeld en 33 fysieke aanvallen tegen individuele vluchtelingen.

Opiniepeilingen tonen een toename van de racistische, xenofobe en islamofobe vooroordelen bij de Duitse bevolking. Zo sprak in 2011 25,8 procent van de ondervraagden zich duidelijk uit tegen een meer liberale asielpolitiek terwijl dat aantal in 2014 groeide tot 76 procent. In 2011 voelde 30,2 procent zich 'vreemdeling in eigen land' vanwege het grote aantal moslims, dit aantal bedroeg 43 procent in 2014. Een meerderheid van 55,9 procent is van mening dat de Roma een 'neiging' vertonen tot criminaliteit, in 2011 was dit nog een minderheid van 42 procent.

Het potentieel van hard uiterst-rechts kan in Duitsland geschat worden op 12 procent (en Die Linke en de andere linkse partijen en organisaties die veel kleiner zijn, hebben ongeveer hetzelfde potentieel). Op voorwaarde dat de acties niet te ver van de eigen woning worden georganiseerd is deze harde kern bereid deel te nemen aan demonstraties.

Slechts een deel hiervan is bereid te stemmen voor de ultraconservatieve, ultraneoliberale en rechts-populistische AfD (Alternative für Deutschland). Volgens het Forsa instituut zou deze momenteel 5 procent van de stemmen vertegenwoordigen – maar dat aantal is nu al voorbijgestreefd. Een deel van het personeel van deze partij wil samenwerken met PEGIDA; de leider van AfD, Bernd Lucke (een ultraliberale professor economie) verklaarde op zijn Facebook-pagina dat de eisen van PEGIDA 'legitiem' zijn. Hijzelf, maar vooral zijn kompaan Olaf Henkel (voormalig voorzitter van de twee grote werkgeversorganisaties), nemen afstand van PEGIDA uit angst behoudende en burgerlijke liberale kringen af te stoten. Ter rechterzijde hiervan zijn er anderen in AfD die zich tegen deze houding verzetten en dat veroorzaakt een crisis in de leiding van die partij…

Met PEGIDA zijn we in feite getuige van een poging om het isolement en de versnippering van uiterst-rechts te doorbreken, om zo tot betekenisvolle mobilisaties te komen en afstand te nemen van het extremisme van uiterst-rechts. PEGIDA wil naar voor komen als een kracht die geworteld is 'in het midden van de Duitse samenleving'. Het is best mogelijk dat een dergelijk initiatief uiteindelijk mislukt – maar het zal niet bij deze laatste poging blijven.

[1http://www.i-finger.de/pegida-positionspapier.pdf

[2] Zie voor elementen van analyse: http://www.sozialismus.de/kommentare_analysen/detail/artikel/willkommens-unkultur-in-deutschland/

Manuel Kellner is lid van de redactie van Sozialistische Zeitung (SoZ)

 

Soort artikel: 

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren