In Antwerpen is de dreiging van het Vlaams Blok het grootst. Met 28,8 procent van de stemmen is het al veruit de grootste partij en wenst nog verder door te breken en wel op twee niveaus. Ten eerste in de gemeenteraad waar het Blok 18 van de 55 zetels bezet. Eén zetel meer levert haar een blokkeringsminderheid op: het Blok zou dan zelf de raad kunnen bijeenroepen en mee de politieke agenda kunnen bepalen. Ten tweede in de districten, de oude gemeenten rond Antwerpen die sinds de fusie van steden en gemeenten deelgemeenten zijn geworden met eigen bestuur en dito bevoegdheden. De eerste rechtstreekse verkiezing zou het Blok in een aantal districten wel eens een absolute meerderheid kunnen opleveren. Een deel van de verklaring van de mogelijke groei van het Blok ligt in het feit dat de monstercoalitie dat werd gevormd na de verkiezingen een sterk neoliberaal beleid heeft gevoerd.

Gemiste kans
Voor die verkiezingen van ’94 was er mede op initiatief van de SAP (de zusterpartij van de Nederlandse SAP) de alliantie ‘Beweging Sociale Vernieuwing’ (BSV) gevormd. Een lijst die in samenwerking met Agalev een links sociaal alternatief vormde voor het Blok aan de ene kant en de neoliberale partijen aan de andere kant. SAP-lid Nadine Peeters werd verkozen in de gemeenteraad, weigerde vervolgens BSV en Agalev te volgen in de goedkeuring van het neoliberaal bestuursakkoord en werd zo het enige linkse oppositielid. Met de komende verkiezingen hoopte de SAP om via een oproep aan klein links een vernieuwd initiatief te kunnen vormen tegen beide groepen. Helaas is dat mislukt en dat is betreurenswaardig.
Te meer daar er op dat vlak historische gesprekken zijn geweest. Voor het eerst in haar geschiedenis bleek de mao-stalinistische Partij van de Arbeid bereid rond te tafel te gaan zitten met de SAP – twee partijen die al decennia diametraal tegenover elkaar staan. De PVDA probeert nu al dertig jaar electoraal door te breken en faalt daar telkens in. Nu dient ze een ‘verruimde’ lijst (PVDA+) in en wilde daar ook kandidaten van de SAP op - vooral het uittredend gemeenteraadslid Nadine Peeters. De SAP verheugde zich over deze evolutie, maar stelde wel dat de naam van de lijst moest veranderen en vooral dat er ook ruimte voor onafhankelijken moest zijn. Een geloofwaardige linkse lijst kan niet bestaan uit de loutere ‘verruiming’ van de PVDA.
Na een eerdere toestemming in de verruimingsvoorstellen van de SAP, durfde de PVDA uiteindelijk toch niet zo ver te gaan. Terwijl de SAP zich nog beraadde over een (zoveelste) antwoord aan de PVDA stelde die op een persconferentie haar ‘verruimingslijst’ voor (geen plaats voor onafhankelijken, geen verandering van de lijstnaam, slechts vijf plaatsen voorbehouden voor de SAP) en verspreidde ze haar verkiezingsaffiches al in de stad. Op die manier lanceert de PVDA zich voor de zoveelste maal in een schier onmogelijke ‘solo’-campagne.
Jammer, te meer dat regionaal en nationaal de media uitkeken naar en uitvoerig berichtten over wat mogelijk ‘hét evenement’ van deze lusteloze verkiezingscampagne had kunnen zijn; het eindelijk samengaan van ‘maoïsten’ en ‘trotskisten’ in een technisch verkiezingsakkoord.

Electorale samenwerking
Een voorlopig droef einde, maar we onthouden de eerste, schuchtere positieve stappen en gesprekken die er geweest zijn. De opeenvolgende verkiezingsmislukkingen zullen vroeg of laat de PVDA voor fundamentele keuzen stellen (zoals met deze partijen overal elders in Europa al gebeurde). Het is op de eerste positieve stappen dat de Antwerpse linkerzijde zich zal moeten baseren om na 8 oktober, zonder verkiezingsdruk, te werken aan wat gemeenteraadslid Nadine Peeters ‘de noodzakelijke linkse herlancering’ noemt. In een aantal Antwerpse districten komen - op vraag van Agalev - toch SAP-kandidaten op (met een eigen platform en campagne) om het Blok de pas af te snijden.
Ook in andere steden, zowel in Vlaanderen als Wallonië zullen SAP’ers op Groenenlijsten staan – ook hier is de SAP nooit de vragende partij geweest. In onder andere Leuven en Charleroi zijn zij akkoord gegaan met de eisen van de SAP; de SAP’er is geen Groenenkanidaat, er wordt een eigen campagne gevoerd en de SAP geeft een stemadvies op de eigen kandidaat, niet op de partij.
Vooralsnog lijkt het een win-win situatie te zijn; de Groenen denken door SAP’ers een linkser imago te krijgen en wij hopen op die manier zowel een aantal gemeenteraadleden te krijgen áls in discussie te blijven en komen met het linkse deel binnen de Groenen. Vooral in Wallonië is dit interessant. Slechts 52 procent van de leden van Ecolo hebben vóór regeringsdeelname gestemd (de Groenen zijn sinds vorig jaar onderdeel van een ‘paarse’ coalitie). Door als SAP te laten zien dat er wel degelijk een links alternatief mogelijk is buiten hun eigen partij, hopen we een nieuwe dynamiek te initiëren rond radicale democratie. Maar wat te doen als de Groenenfractie, bijvoorbeeld, voor een neoliberaal gemeenteakkoord stemt? Waarschijnlijk alleen verder gaan en hopen dat we op deze manier aan zowel linkse Groenen en als de stemmers kunnen laten zien da