Borderless

24 March 2019

Voor een Tobin tax - Attac Nederland lanceert campagne

Eind januari werd Attac Nederland officieel als vereniging opgericht. Op de oprichtingsvergadering werd besloten dat Attac dit jaar een landelijke campagne gaat voeren voor een belasting op valutatransacties (een zogenaamde Tobin tax). Staat de doorbraak van Attac in Nederland voor de deur?

Attac is afkomstig uit Frankrijk. Daar werd enkele jaren geleden door het blad Le Monde Diplomatique het initiatief genomen voor een vereniging tegen de liberalisering van het kapitaalverkeer. Het werd een doorslaand succes. Een groot aantal organisaties - vakbonden, boeren- en consumentenorganisaties, milieuorganisaties en organisaties uit de armoedebeweging - sloot zich aan. Het succes dankt Attac Frankrijk aan het feit dat ze is uitgegroeid tot een beweging die in honderden dorpen en steden actief is en waarbij dertigduizend mensen zijn aangesloten. Die populariteit stimuleerde activisten in andere landen ook daar Attac-organisaties op te richten. Inmiddels heeft de beweging aanhang in een dertigtal landen: van Zweden tot Senegal, van Brazilië tot Quebec.

Attac Nederland
Het initiatief voor Attac Nederland werd ruim een jaar geleden genomen. Inmiddels telt ze ruim tweehonderd leden en zijn er in verschillende plaatsen (scholings) groepen. Attac was het afgelopen jaar bij verschillende acties betrokken, zoals tijdens de top in Praag en bij de Eurotop in Nice. Ook werd aandacht gevraagd voor het sociale forum in Porto Alegre. Er werd geprotesteerd bij de introductie van World on Line, en verzet kwam op gang tegen de plannen van de Postbank om een half miljoen kleine rekeninghouders af te stoten. Maar een massale en dynamische actiebeweging is Attac nog niet. Het blijft nog een netwerkorganisatie, waarin activisten elkaar vinden op het punt van kapitaalsstromen. Het gaat om personen die meestal in andere bewegingen actief zijn en ‘Attac erbij doen’. De gemiddelde leeftijd ligt dichter bij de vijftig dan bij de twintig. Het bestuur van Attac is zich van deze beperking bewust en streeft er naar Attac als actiebeweging uit te bouwen. De actie voor de invoering van een Tobintax zal hier een belangrijke bijdrage aan moeten leveren.

Tobintaxcampagne
Waarom staat de Tobintax centraal? Achter de - door de Amerikaanse econoom Tobin - al in 1972 voorgestelde belasting gaat het idee schuil dat met een (geringe) belasting op valutatransacties het speculeren minder aantrekkelijk wordt en het zogenaamde flits kapitaal wordt belemmerd. Daarmee wordt de macht van de internationale financiële markten teruggedrongen. Het kan een eerste stap zijn om regeringen meer invloed te geven op het kapitaalverkeer. Daarnaast levert de belasting veel geld op dat aangewend kan worden voor nuttige doelen in de zuidelijke landen.
Een Tobintax is geen wondermiddel, maar is wel een belangrijke stap. Ze vormt een goed uitgangspunt voor een discussie over het functioneren van het internationale geldwezen. In sommige landen (Canada, Brazilië) hebben parlementen zich al uit gesproken voor een Tobintax, elders (Finland, India) heeft de regering zich in dezelfde zin uitgelaten en in het Europese parlement is recent een voorstel met vier stemmen nipt verworpen. De discussie gaat door. De Belgische minister van financiën heeft toegezegd dat de Tobintax tijdens het Belgische voorzitterschap van de EU in december op de agenda van de Europese top komt.
In Nederland staat de discussie over een Tobin tax nog aan het begin, maar ook ons land zal bij de top in België een standpunt in moeten nemen. Van de politieke partijen hebben alleen Groen Links en de SP zich voor de belasting uitgesproken. In de PvdA is het punt in discussie. Attac mikt in zijn campagne op een Nederlands Ja op de top in België.
Niet iedereen loopt weg met het idee van een Tobintax. Zowel links als rechts worden er bezwaren aangevoerd. In het rechtse kamp wordt betoogd dat een Tobintax de werking van de markt verstoort (wat onzin is want de belasting geldt voor alle marktpartijen) en in strijd is met het principe dat de markt alle problemen oplost (wat correct is want de Tobintax is juist bedoelt om dit neoliberale dogma ter discussie te stellen.)
Kritische stemmen in het links kamp benadrukken dat een Tobintax alleen symptoombestrijding is en dat het kapitalisme niet in zijn kern wordt aantast. Op zich is het juist dat de Tobintax niet het einde van het kapitalisme betekent, maar geen enkele politieke verandering is ooit het resultaat van een bepaalde eis, of bepaalde eisen. Alleen mobilisatie en politieke strijd kunnen daar toe leiden. De vraag is dan of een Tobintax voldoende wervende kracht heeft om mensen in beweging te krijgen. Attac beantwoordt die vraag positief.

Samenwerking
Hoe wil Attac de campagne voeren? Het zwaartepunt zal bij de plaatselijke groepen liggen, zij zullen de acties voeren. Om tot een brede basis te komen wordt gewerkt aan het opzetten van een platform van maatschappelijke organisaties voor invoering van een Tobintax. De bedoeling is dat ontwikkelingsorganisaties, milieuorganisaties, vakbonden en andere organisaties bij elkaar komen om zich gezamenlijk sterk te maken voor de invoering van een Tobintax.
In de eerste fase van de campagne zal de nadruk liggen op het verspreiden van informatie en het voeren van discussies. Politieke partijen worden gestimuleerd om de Tobintax in hun verkiezingsprogramma op te nemen en om zich er bijvoorbeeld in gemeenteraden voor uit te spreken. De activiteiten zullen uitmonden in een centrale oproep aan het parlement en de regering om tijdens de top van Brussel vóór een Tobintax op te treden.
In december zal Attac daar natuurlijk zichtbaar en hoorbaar aanwezig zijn. Net als andere bewegingen zal ze haar punten naar voren brengen. Van belang is duidelijk te maken dat die punten niet naast die van andere bewegingen staan, maar dat het om dezelfde strijd gaat. Dat het proces van liberalisering van de kapitaalmarkten noodzakelijkerwijs tot uitsluiting en marginalisatie van grote delen van de bevolking leidt. Dat meer kansen voor het (flits) kapitaal en een grote schuldenlast van de bevolking twee kanten van dezelfde medaille zijn. Daarom streeft Attac naar een nauwe samenwerking met iedereen die zich op zijn of haar manier verzet tegen de neoliberale waanzin.

Voorbeeld
Het feit dat Attac dit jaar de Tobintax centraal stelt betekent niet dat ze zich hiertoe beperkt. Integendeel. Er wordt ook actie gevoerd tegen de Postbank, tegen belastingprivileges voor bedrijven en voor wettelijke aansprakelijkheid van aandeelhouders / financiers en bedrijfsbestuurders. Ook op andere punten zal Attac van zich laten horen.
De campagne voor een Tobintax heeft vooral als doel om de discussie over de liberalisering en privatisering aan de orde te stellen. Het voeren van de campagne is een manier om die problematiek, en daarmee ook Attac, duidelijk op de kaart te zetten. Het moet de doorbraak van Attac in Nederland betekenen. V

kader

Tobin discussies

Op 7 april organiseert de Evert Vermeer Stichting een debat over de Tobintax waaraan onder andere deel nemen Ferd Crone, financieel woordvoerder van de PvdA in de Tweede Kamer en Willem Bos (Attac).
Op 13 april organiseren Attac en Groenlinks in de Balie in Amsterdam een debat tussen Prof. Sweedert van Wijnbergen en Robert Went over een Tobin tax. Ook sprekers van diverse politieke partijen zullen zich daar over de Tobintax uitspreken.
Nadere informatie bij Attac.

Willem Bos is bestuurslid van Attac Nederland en coördinator van Tobintax campagne.

Attac Nederland: tel. 020 6279661. WWW.attac.nl . Lidmaatschap van Attac kost 25 gulden. Storten op giro 60 90 60 tnv XminY Amsterdam o.v.v. Attac.

kader

Actiepunten van Attac

V Invoering van een Tobin-tax, ofwel belastingheffing op internationale valutatransacties, met als doel de speculatieve kapitaalstromen in te dammen die uit sociaal en / of ecologisch oogpunt ongewenste, soms desastreuze effecten hebben.
V Democratische zeggenschap over het nationale kapitaalverkeer: elk land moet zelf kunnen bepalen in welke mate het zich open stelt voor internationale kapitaalstromen, ongeacht zijn schuldenlast. Organisaties als het IMF en de Wereldbank dienen dit nationale zelfbeschikkingsrecht te respecteren.
V Afschaffing van belastingprivileges voor bedrijven. De (Nederlandse) belastingwetgeving kent thans uitzonderingsconstructies op grond waarvan de inspecteur aan bedrijven vrijstellingen kan verlenen. Dit maakt de feitelijke belastingheffing ondoorzichtig. Noodzakelijk geachte bijstand aan bedrijven moet de vorm van openbare subsidies hebben.
V Effectief hogere belasting op kapitaalwinsten. Sinds begin jaren '80zijn de winsten wereldwijd gegroeid, maar de winstbelasting is wereldwijd juist gedaald. Hogere winsten zouden tot navenant hogere investeringen leiden, en daarmee tot navenante werkgelegenheidsgroei. Dat, echter, blijkt niet het geval te zijn ('baanloze groei').
V Hoofdelijke aansprakelijkheid van aandeelhouders / financiers en bedrijfsbestuurders. Aanpassing van de bedrijfswetgeving moet bestuurders en financiers hoofdelijk aansprakelijk maken voor de effecten van het bedrijfsbeleid: effecten van het werk op de lichamelijke en geestelijke gezondheid van werknemers; effecten van de productiewijze en het product op consumenten en milieu.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.
To prevent automated spam submissions leave this field empty.
Image CAPTCHA
Vul de tekens uit bovenstaande afbeelding in.

Reageren